Pascal Mayalla
Platinum Member
- Sep 22, 2008
- 57,103
- 128,722
Wanabodi
Rwanda na Uganda ndizo nchi mbili pekee kutoka Jumuiya ya Afrika Mashariki, EAC katika orodha ya nchi ambazo uchumi wake unakua kwa kasi katika nchi za Afrika Kusini mwa Jangwa la Sahara huku Tanzania ikisukumwa chini na kutupwa tena kwenye kundi la nchi masikini za kipato cha chini, wakati wa JPM, tuliisha toka huko na kuingia kwenye nchi za kipato cha kati, sijui imekuweje tena tumerudi kule kule?.
Kwa sasa Kenya ndio nchi pekee ya uchumi wa Kati kati ya nchi zote za EAC!. Ukifanya a comparative analysis, Tanzania ndio nchi inayoongoza kwa fursa lukuki za kiuchumi , hawa Kenya wanatushinda nini?. JPM aliingiza Tanzania kuwa nchi ya kipato cha kati, imekuweje tena sasa tumerudishwa kule kule kwa nchi masikini?!.
Japo nimemuona Gavana wa BOT, Dr. Emmanuel Tutuba hapa Washington DC, nikatamani nimuulize, lakini nikakumbuka nyumbani tuko kwenye uchaguzi, hivyo nikahofia nisije kumuuliza nikamponza kama swali nililimuuliza CAG Prof. Assad tukiwa New York, aliposema ukweli ikawa kosa!.
Ngojeni uchaguzi mkuu upite, tutakuja kuulizana nyumbani taratibu, usije onekana unaibagaza nchi ughaibuni!. Tanzania tuna matatizo gani kwenye ukuaji wa uchumi wetu?, tunapitwa na kanchi kadogo Rwanda?!, sasa tunapitwa na Uganda?. Kenya ina nini kutizidi kuingia kwenye uchumi wa kati sisi tumerudishwa chini?.
Hebu October 29 ifike mapema, Watanzania kwa Umoja wetu Twendeni kukampe hiyo mitano tena, tusawazishe haya mambo.
Hayo yalibainishwa jana katika mkutano na waandishi wa habari na Mkurugenzi wa Idara ya Afrika, IMF -Benki ya Dunia, Abebe Selassie, mwishoni mwa Mikutano ya Mwaka ya Benki ya Dunia, IMF 2025, iliyofanyika Washington DC kwa wiki nzima iliyopita.
Bw Abebe Selassie alisema hayo wakati wa kutolewa kwa ripiti ya Kiuchumi wa Kikanda wa Oktoba wa IMF kwa nch za Afrika Kusini mwa Jangwa la Sahara.
Amesema
Miezi sita iliyopita, tathmini yetu iliangazia juhudi dhabiti za sera za eneo hili na kwamba ukuaji ulikuwa umevuka matarajio katika 2024. Lakini pia tulibaini urekebishaji upya wa ghafla wa vipaumbele vya kimataifa na hali ya msukosuko inayozidi kuongezeka—ambayo inaadhimishwa na mahitaji hafifu, bei nafuu za bidhaa, na soko la fedha lililofinya zaidi.
Leo, mihemko hii ya kimataifa inaendelea kujaribu ufufuaji na uthabiti wa eneo hili.
Ukuaji wa uchumi wa Afrika Kusini mwa Jangwa la Sahara unatarajiwa kushikilia kwa asilimia 4.1 mwaka wa 2025, huku kukiwa na ongezeko la wastani linalotarajiwa mwaka wa 2026. Hii inaakisi maendeleo yanayoendelea katika uimarishaji wa uchumi mkuu na juhudi za mageuzi katika chumi muhimu.
Nchi kadhaa—Benin, Côte d’Ivoire, Ethiopia, Rwanda, na Uganda—zimo miongoni mwa nchi zinazokuwa kwa kasi zaidi duniani. Hata hivyo, nchi zinazotumia rasilimali nyingi na zilizoathiriwa na migogoro zinaendelea kukabiliwa na changamoto kubwa, zikiwa na faida ndogo tu katika mapato kwa kila mwananchi.
Mazingira ya nje yanabaki kuwa changamoto. Ukuaji wa kimataifa unapungua, na bei za bidhaa zinatofautiana. Bei ya mafuta inashuka, huku bei za kakao, kahawa, shaba na dhahabu zikisalia kuwa juu.
Masharti ya ufadhili wa nje yameboreshwa kwa kiasi fulani, na kuruhusu nchi chache, hasa Kenya na Angola hivi karibuni, kufikia masoko ya mitaji ya kimataifa.
Sera ya biashara ya kimataifa na hali ya misaada pia imezorota. Ushuru wa mauzo ya nje kwenda Marekani umeongezeka, na upatikanaji wa upendeleo chini ya Sheria ya Ukuaji na Fursa ya Afrika umeisha muda wake. Ingawa udhihirisho wa moja kwa moja ni wa kawaida kwa nchi nyingi katika kanda, kutokuwa na uhakika kwa sera pana ya biashara kunaathiri ukuaji.
Kupungua kwa kasi kwa makadirio ya misaada ya kigeni kunaacha uchumi kadhaa wa kipato cha chini na dhaifu kuwa wazi. Serikali zilizoathiriwa zimejaribu kutenga tena rasilimali za bajeti lakini zikiwa na nafasi ndogo ya kifedha, zina nafasi ndogo ya kufanya ujanja.
Inatia moyo kuona eneo hilo likionyesha ustahimilivu wa ajabu. Ingawa hii itaendelea kujaribiwa katika miezi ijayo. Pointi za shinikizo ni pamoja na:
Kupanda kwa gharama za huduma ya deni, jambo ambalo linabana matumizi ya maendeleo,
Mabadiliko kuelekea ufadhili wa ndani ambayo yanakuza uhusiano wa benki huru,
Mfumuko wa bei ambao umepungua katika ngazi ya kikanda lakini umesalia katika tarakimu mbili katika takriban moja ya tano ya kanda, na
Vihifadhi vya nje ambavyo viko chini ya shinikizo na vinahitaji kujengwa upya.
Kutokana na hali hii ngumu, Mtazamo wetu wa Kiuchumi wa Kikanda wa Oktoba 2025 unaangazia vipaumbele viwili vya sera.
Kwanza, uhamasishaji wa mapato ya ndani:
Kuna uwezekano mkubwa kwa nchi katika eneo hili kuongeza mapato kupitia mageuzi ya kina ya sera ya ushuru na usimamizi bora wa ushuru. Hii ni pamoja na kuboresha mifumo ya kodi kupitia mfumo wa kidijitali, kurahisisha matumizi ya kodi yasiyofaa, na kuimarisha utekelezaji kupitia mikakati inayolengwa ya kufuata.
Hata hivyo, jitihada hizi lazima ziende zaidi ya marekebisho ya kiufundi.
Itakuwa muhimu kujenga imani ya umma kwa taasisi za kodi, kuimarisha uwezo wa kitaasisi, na kufanya tathmini makini za athari—ikiwa ni pamoja na uchanganuzi wa usambazaji—ili kuhakikisha kwamba mageuzi yana ufanisi na usawa.
Pili, usimamizi wa deni:
Kuimarisha uwazi wa deni na kuimarisha usimamizi wa fedha za umma kunaweza kusaidia kupunguza gharama za kukopa na kufungua ufadhili wa kibunifu. Kuchapisha data kamili ya deni na kuimarisha usimamizi wa bajeti ni hatua muhimu mbele.
Vipaumbele hivi ni muhimu kwa kujenga uthabiti na kusaidia ukuaji jumuishi na endelevu katika Afrika Kusini mwa Jangwa la Sahara.
IMF bado imejitolea kusaidia kanda. Tangu 2020, tumetoa karibu dola bilioni 69, ikijumuisha takriban dola bilioni 4 hadi sasa mwaka huu. Juhudi zetu za kukuza uwezo pia zimesalia kuwa kubwa, huku Afrika Kusini mwa Jangwa la Sahara ikiwa ndio wapokeaji wengi zaidi.
Tanzania ambayo ilikuwa miongoni mwa nchi zenye kipato cha kati enzi za Magufuli, imeondolewa katika nchi za kipato cha kati na kutupwa kwenye nchi masikini. Kenya ndiyo nchi pekee ya EAC katika orodha nchi zenye kipato cha kati, nchi nyingine za EAC ziko kwenye nchi zenye kipato cha chini.
Mikutano ya mwaka ya IMF na Benki ya Dunia ya 2025 ilifanyika kuanzia Oktoba 13 hadi Oktoba 18, 2025, huko Washington, D.C.. Matukio muhimu ni pamoja na mikutano ya mawaziri, Jukwaa la Sera za Mashirika ya Kiraia, na semina mbalimbali, warsha, na makongamano kuhusu mada kama vile mtazamo wa uchumi wa dunia na utulivu wa kifedha duniani.
Paskali
Rwanda na Uganda ndizo nchi mbili pekee kutoka Jumuiya ya Afrika Mashariki, EAC katika orodha ya nchi ambazo uchumi wake unakua kwa kasi katika nchi za Afrika Kusini mwa Jangwa la Sahara huku Tanzania ikisukumwa chini na kutupwa tena kwenye kundi la nchi masikini za kipato cha chini, wakati wa JPM, tuliisha toka huko na kuingia kwenye nchi za kipato cha kati, sijui imekuweje tena tumerudi kule kule?.
Kwa sasa Kenya ndio nchi pekee ya uchumi wa Kati kati ya nchi zote za EAC!. Ukifanya a comparative analysis, Tanzania ndio nchi inayoongoza kwa fursa lukuki za kiuchumi , hawa Kenya wanatushinda nini?. JPM aliingiza Tanzania kuwa nchi ya kipato cha kati, imekuweje tena sasa tumerudishwa kule kule kwa nchi masikini?!.
Japo nimemuona Gavana wa BOT, Dr. Emmanuel Tutuba hapa Washington DC, nikatamani nimuulize, lakini nikakumbuka nyumbani tuko kwenye uchaguzi, hivyo nikahofia nisije kumuuliza nikamponza kama swali nililimuuliza CAG Prof. Assad tukiwa New York, aliposema ukweli ikawa kosa!.
Ngojeni uchaguzi mkuu upite, tutakuja kuulizana nyumbani taratibu, usije onekana unaibagaza nchi ughaibuni!. Tanzania tuna matatizo gani kwenye ukuaji wa uchumi wetu?, tunapitwa na kanchi kadogo Rwanda?!, sasa tunapitwa na Uganda?. Kenya ina nini kutizidi kuingia kwenye uchumi wa kati sisi tumerudishwa chini?.
Hebu October 29 ifike mapema, Watanzania kwa Umoja wetu Twendeni kukampe hiyo mitano tena, tusawazishe haya mambo.
Hayo yalibainishwa jana katika mkutano na waandishi wa habari na Mkurugenzi wa Idara ya Afrika, IMF -Benki ya Dunia, Abebe Selassie, mwishoni mwa Mikutano ya Mwaka ya Benki ya Dunia, IMF 2025, iliyofanyika Washington DC kwa wiki nzima iliyopita.
Bw Abebe Selassie alisema hayo wakati wa kutolewa kwa ripiti ya Kiuchumi wa Kikanda wa Oktoba wa IMF kwa nch za Afrika Kusini mwa Jangwa la Sahara.
Amesema
Miezi sita iliyopita, tathmini yetu iliangazia juhudi dhabiti za sera za eneo hili na kwamba ukuaji ulikuwa umevuka matarajio katika 2024. Lakini pia tulibaini urekebishaji upya wa ghafla wa vipaumbele vya kimataifa na hali ya msukosuko inayozidi kuongezeka—ambayo inaadhimishwa na mahitaji hafifu, bei nafuu za bidhaa, na soko la fedha lililofinya zaidi.
Leo, mihemko hii ya kimataifa inaendelea kujaribu ufufuaji na uthabiti wa eneo hili.
Ukuaji wa uchumi wa Afrika Kusini mwa Jangwa la Sahara unatarajiwa kushikilia kwa asilimia 4.1 mwaka wa 2025, huku kukiwa na ongezeko la wastani linalotarajiwa mwaka wa 2026. Hii inaakisi maendeleo yanayoendelea katika uimarishaji wa uchumi mkuu na juhudi za mageuzi katika chumi muhimu.
Nchi kadhaa—Benin, Côte d’Ivoire, Ethiopia, Rwanda, na Uganda—zimo miongoni mwa nchi zinazokuwa kwa kasi zaidi duniani. Hata hivyo, nchi zinazotumia rasilimali nyingi na zilizoathiriwa na migogoro zinaendelea kukabiliwa na changamoto kubwa, zikiwa na faida ndogo tu katika mapato kwa kila mwananchi.
Mazingira ya nje yanabaki kuwa changamoto. Ukuaji wa kimataifa unapungua, na bei za bidhaa zinatofautiana. Bei ya mafuta inashuka, huku bei za kakao, kahawa, shaba na dhahabu zikisalia kuwa juu.
Masharti ya ufadhili wa nje yameboreshwa kwa kiasi fulani, na kuruhusu nchi chache, hasa Kenya na Angola hivi karibuni, kufikia masoko ya mitaji ya kimataifa.
Sera ya biashara ya kimataifa na hali ya misaada pia imezorota. Ushuru wa mauzo ya nje kwenda Marekani umeongezeka, na upatikanaji wa upendeleo chini ya Sheria ya Ukuaji na Fursa ya Afrika umeisha muda wake. Ingawa udhihirisho wa moja kwa moja ni wa kawaida kwa nchi nyingi katika kanda, kutokuwa na uhakika kwa sera pana ya biashara kunaathiri ukuaji.
Kupungua kwa kasi kwa makadirio ya misaada ya kigeni kunaacha uchumi kadhaa wa kipato cha chini na dhaifu kuwa wazi. Serikali zilizoathiriwa zimejaribu kutenga tena rasilimali za bajeti lakini zikiwa na nafasi ndogo ya kifedha, zina nafasi ndogo ya kufanya ujanja.
Inatia moyo kuona eneo hilo likionyesha ustahimilivu wa ajabu. Ingawa hii itaendelea kujaribiwa katika miezi ijayo. Pointi za shinikizo ni pamoja na:
Kupanda kwa gharama za huduma ya deni, jambo ambalo linabana matumizi ya maendeleo,
Mabadiliko kuelekea ufadhili wa ndani ambayo yanakuza uhusiano wa benki huru,
Mfumuko wa bei ambao umepungua katika ngazi ya kikanda lakini umesalia katika tarakimu mbili katika takriban moja ya tano ya kanda, na
Vihifadhi vya nje ambavyo viko chini ya shinikizo na vinahitaji kujengwa upya.
Kutokana na hali hii ngumu, Mtazamo wetu wa Kiuchumi wa Kikanda wa Oktoba 2025 unaangazia vipaumbele viwili vya sera.
Kwanza, uhamasishaji wa mapato ya ndani:
Kuna uwezekano mkubwa kwa nchi katika eneo hili kuongeza mapato kupitia mageuzi ya kina ya sera ya ushuru na usimamizi bora wa ushuru. Hii ni pamoja na kuboresha mifumo ya kodi kupitia mfumo wa kidijitali, kurahisisha matumizi ya kodi yasiyofaa, na kuimarisha utekelezaji kupitia mikakati inayolengwa ya kufuata.
Hata hivyo, jitihada hizi lazima ziende zaidi ya marekebisho ya kiufundi.
Itakuwa muhimu kujenga imani ya umma kwa taasisi za kodi, kuimarisha uwezo wa kitaasisi, na kufanya tathmini makini za athari—ikiwa ni pamoja na uchanganuzi wa usambazaji—ili kuhakikisha kwamba mageuzi yana ufanisi na usawa.
Pili, usimamizi wa deni:
Kuimarisha uwazi wa deni na kuimarisha usimamizi wa fedha za umma kunaweza kusaidia kupunguza gharama za kukopa na kufungua ufadhili wa kibunifu. Kuchapisha data kamili ya deni na kuimarisha usimamizi wa bajeti ni hatua muhimu mbele.
Vipaumbele hivi ni muhimu kwa kujenga uthabiti na kusaidia ukuaji jumuishi na endelevu katika Afrika Kusini mwa Jangwa la Sahara.
IMF bado imejitolea kusaidia kanda. Tangu 2020, tumetoa karibu dola bilioni 69, ikijumuisha takriban dola bilioni 4 hadi sasa mwaka huu. Juhudi zetu za kukuza uwezo pia zimesalia kuwa kubwa, huku Afrika Kusini mwa Jangwa la Sahara ikiwa ndio wapokeaji wengi zaidi.
Tanzania ambayo ilikuwa miongoni mwa nchi zenye kipato cha kati enzi za Magufuli, imeondolewa katika nchi za kipato cha kati na kutupwa kwenye nchi masikini. Kenya ndiyo nchi pekee ya EAC katika orodha nchi zenye kipato cha kati, nchi nyingine za EAC ziko kwenye nchi zenye kipato cha chini.
Mikutano ya mwaka ya IMF na Benki ya Dunia ya 2025 ilifanyika kuanzia Oktoba 13 hadi Oktoba 18, 2025, huko Washington, D.C.. Matukio muhimu ni pamoja na mikutano ya mawaziri, Jukwaa la Sera za Mashirika ya Kiraia, na semina mbalimbali, warsha, na makongamano kuhusu mada kama vile mtazamo wa uchumi wa dunia na utulivu wa kifedha duniani.
Paskali
