EMT
Platinum Member
- Jan 13, 2010
- 14,477
- 15,356
Jaji Mkuu, Mohamed Chande Othman, amevunja ukimya kuhusiana na sakata la uchotwaji wa zaidi ya Sh. bilioni 300 kutoka akaunti ta Tegeta Escrow iliyopo Benki Kuu ya Tanzania (BoT), akisema kuwa watuhumiwa wanamtumia ujumbe kulalamika wamehukumiwa bila kusikilizwa.
Jaji Chande alitoa kauli hiyo jana jijini Dar es Salaam katika mkutano wa pamoja kati ya viongozi waandamizi wa mahakama wakiwamo majaji na wasajili na wahariri wa vyombo vya habari kujadili mahusiano na ushirikiano baina ya mahakama na vyombo vya habari.
Alitoa kauli hiyo kuhusiana na mjadala wa sakata hilo uliofanyika bungeni wiki iliyopita baada ya Mahakama Kuu kuzuia lisijadiliwe bungeni hadi kesi zinazohusu kampuni ya Independent Power Tanzania Limited (IPTL) zitakapoamuliwa na Mahakama Desemba 8, mwaka huu.
"Napata meseji nyingi kutoka kwa baadhi ya watu kuwa ule mjadala bungeni umeshawahukumu na kuwa hawana sababu za kwenda mahakamani kujitetea," alisema Jaji Chande wakati wa kufunga mkutano huo.
Akizungumzia majadala huo alisema Mahakama iko nje ya Bunge na kwamba uhuru wa wabunge kuzungumza ndani ya Bunge unalindwa na Katiba ya nchi.
"Uhuru wa Mahakama hauko ndani ya Bunge, kama tutaongea tutakuwa tunaongea na nani. Tukiongea nje tutakuwa tunaongea na vyombo, huwezi kusahihisha hansad (rekodi za Bunge)," alisema Jaji Chande.
Aliongeza kuwa Mahakama haitakiwi kujihusisha na malumbano ya kisiasa kwa sababu huo ni mhimili mwingine na kwamba Katiba ya sasa na inayopendekezwa mahakama na watendaji wake hawatakiwi kujihusisha na siasa.
"Kwa Tanzania Katiba inayopendekezwa mahakimu, majaji wanatakiwa wasiwe wanasiasa na mahakama yenyewe isiingilie wanasiasa. Hilo ni zuio kubwa," alisema.
Kuhusu ukimya wa mahakama wa shutuma zinazotolewa dhidi majaji, alisema ukimya haumaanishi kuwa inajilinda au jaji anajilinda, bali analinda lile lililomuweka ofisini.
Alisema mahakama inapenda mtu apate haki na haina upande wowote wa siasa.
Katika sakata la akaunti ya Escrow, miongoni mwa maazimio ya Bunge ni kuundwa kwa tume ya kimahakama ya kuwachunguza majaji wawili wanaodaiwa kuchotewa pesa na Mkurugenzi wa VIP Engeering & Marketing Limited, James Rugemalira.
Majaji hao ni Profesa John Luhangisa, anayedaiwa kupokea Sh. milioni 400 na Jaji Aloyce Mujulizi, anayedaiwa kupewa Sh. milioni 40.
Akizungumzia kesi mbalimbali zinazoripotiwa mahakamani, alisema kazi ya vyombo vya habari ni kuhakikisha kuwa habari hizo zinakuwa sahihi bila kupotoshwa ili mwananchi aweze kujenga imani na vyombo hivyo.
Alitoa mfano wa nchi ya India ambako alisema mwandishi hawezi kuandika habari za mahakama kama hana uelewa wa mambo ya mahakama.
Alisema pamoja na kwamba watu wanashutumu mahakama kupendelea upande fulani, lakini ikiangaliwa kesi za uchaguzi mahakama zinatoa haki bila kujali upande wowote wa siasa.
Jaji Othuman, pia alisema wanaangalia uwezekano wa waandishi wapiga picha kuruhusiwa kufanya kazi wakati kesi za madai zinaendelea katika kutoa habari za kina kwa umma.
Alisema wataweka taratibu na kanuni za kuwezesha utekelezaji katika kesi za madai zenye mvuto kwa jamii, na kuhusu kesi za jinai alisema itakuwa ngumu kwa kuwa zina mashahidi na wapo wenye kuhitaji usiri.
"Hoja kuu ni kupima uhuru wa taarifa na kupata taarifa moja kwa moja wakati kesi inaendelea, tuangalie haki ya siri kwa mtu, pia lazima kulinda heshima na hadhi ya makahama kusiwe na zogo wakati kesi zinaendelea na waandishi wapiga picha wanaendelea na kazi," alisema.
Aidha, alisema wanaangalia uwezekano wa kuwa na eneo maalum la kukaa waandishi katika kila mahakama, ikiwa ni pamoja na kuweka katika lugha rahisi hukumu inayotolewa ili iwe rahisi kuandika habari.
Alisema lugha ya sheria ni ngumu na wakati mwingine huwalazimu majaji kutumia kamusi, hivyo wataandaa utaratibu wa kuwa na taarifa fupi kwa waandishi mara baada ya hukumu.
"Uhalali wa mahakamani na vyombo vya habari unatokana na haja ya jamii kuwa na utawala bora, demokrasia na uwajibikaji, jukwaa hili limekuja kwa wakati muafaka ili tuwe na mkakati wa pamoja wa kushirikiana kwa kuheshimiana na mahusiano mema kwa pande zote," alibainisha.
"Kusiwe na ‘kiwingu' kila mmoja afanye kazi yake kwa mujibu wa taaluma yake kwa kuheshimiana na kushirikiana," alisema.
Rais wa Baraza la Habari Tanzania (MCT), Jaji Mstaafu, Thomas Mihayo, alisema Mahakama ni kimbilio la wananchi wenye kutafuta haki hivyo waandishi wakipata taarifa kwa muda muafaka wataueleza na kuelimisha umma.
Alisema kwa sasa kuna kutokuaminiana baina ya mahakama na vyombo vya habari, na kwamba baada ya mkutano huo watatoa na maamuzi ya pamoja ya kuwezesha kufanya kazi kwa pamoja kwa chombo ambacho ni muhimili wa tatu wa dola na muhimili usio rasmi.
MCT WAZUNGUMZA
Katibu Mtendaji wa MCT, Kajubi Mukajanga, alisema jukwaa hilo ni endelevu katika kuleta pande zote pamoja ili kuweza kufanya kazi pamoja.
Alisema MCT imeona umuhimu wa kukuza uelewa wa waandishi wa habari kuandika habari za Mahakama kwa kuwapa mafunzo na kutoa kitabu cha muongozo wa jinsi ya kuandika habari za Mahakama, kwa kuwa wanahabari siyo wanasheria ni rahisi kushindwa kutafsiri baadhi ya maneno ya kisheria.
Mwenyekiti wa Jukwaa la Wahariri Tanzania (TEF), Absalom Kibanda, alisema ili kila taasisi itekeleze majukumu yake kwa uhuru ni lazima kutakuwa na misuguano na kwamba ni mizuri alimradi isiwe nje ya misingi ya taaluma husika.
Chanzo: Nipashe.
Jaji Chande alitoa kauli hiyo jana jijini Dar es Salaam katika mkutano wa pamoja kati ya viongozi waandamizi wa mahakama wakiwamo majaji na wasajili na wahariri wa vyombo vya habari kujadili mahusiano na ushirikiano baina ya mahakama na vyombo vya habari.
Alitoa kauli hiyo kuhusiana na mjadala wa sakata hilo uliofanyika bungeni wiki iliyopita baada ya Mahakama Kuu kuzuia lisijadiliwe bungeni hadi kesi zinazohusu kampuni ya Independent Power Tanzania Limited (IPTL) zitakapoamuliwa na Mahakama Desemba 8, mwaka huu.
"Napata meseji nyingi kutoka kwa baadhi ya watu kuwa ule mjadala bungeni umeshawahukumu na kuwa hawana sababu za kwenda mahakamani kujitetea," alisema Jaji Chande wakati wa kufunga mkutano huo.
Akizungumzia majadala huo alisema Mahakama iko nje ya Bunge na kwamba uhuru wa wabunge kuzungumza ndani ya Bunge unalindwa na Katiba ya nchi.
"Uhuru wa Mahakama hauko ndani ya Bunge, kama tutaongea tutakuwa tunaongea na nani. Tukiongea nje tutakuwa tunaongea na vyombo, huwezi kusahihisha hansad (rekodi za Bunge)," alisema Jaji Chande.
Aliongeza kuwa Mahakama haitakiwi kujihusisha na malumbano ya kisiasa kwa sababu huo ni mhimili mwingine na kwamba Katiba ya sasa na inayopendekezwa mahakama na watendaji wake hawatakiwi kujihusisha na siasa.
"Kwa Tanzania Katiba inayopendekezwa mahakimu, majaji wanatakiwa wasiwe wanasiasa na mahakama yenyewe isiingilie wanasiasa. Hilo ni zuio kubwa," alisema.
Kuhusu ukimya wa mahakama wa shutuma zinazotolewa dhidi majaji, alisema ukimya haumaanishi kuwa inajilinda au jaji anajilinda, bali analinda lile lililomuweka ofisini.
Alisema mahakama inapenda mtu apate haki na haina upande wowote wa siasa.
Katika sakata la akaunti ya Escrow, miongoni mwa maazimio ya Bunge ni kuundwa kwa tume ya kimahakama ya kuwachunguza majaji wawili wanaodaiwa kuchotewa pesa na Mkurugenzi wa VIP Engeering & Marketing Limited, James Rugemalira.
Majaji hao ni Profesa John Luhangisa, anayedaiwa kupokea Sh. milioni 400 na Jaji Aloyce Mujulizi, anayedaiwa kupewa Sh. milioni 40.
Akizungumzia kesi mbalimbali zinazoripotiwa mahakamani, alisema kazi ya vyombo vya habari ni kuhakikisha kuwa habari hizo zinakuwa sahihi bila kupotoshwa ili mwananchi aweze kujenga imani na vyombo hivyo.
Alitoa mfano wa nchi ya India ambako alisema mwandishi hawezi kuandika habari za mahakama kama hana uelewa wa mambo ya mahakama.
Alisema pamoja na kwamba watu wanashutumu mahakama kupendelea upande fulani, lakini ikiangaliwa kesi za uchaguzi mahakama zinatoa haki bila kujali upande wowote wa siasa.
Jaji Othuman, pia alisema wanaangalia uwezekano wa waandishi wapiga picha kuruhusiwa kufanya kazi wakati kesi za madai zinaendelea katika kutoa habari za kina kwa umma.
Alisema wataweka taratibu na kanuni za kuwezesha utekelezaji katika kesi za madai zenye mvuto kwa jamii, na kuhusu kesi za jinai alisema itakuwa ngumu kwa kuwa zina mashahidi na wapo wenye kuhitaji usiri.
"Hoja kuu ni kupima uhuru wa taarifa na kupata taarifa moja kwa moja wakati kesi inaendelea, tuangalie haki ya siri kwa mtu, pia lazima kulinda heshima na hadhi ya makahama kusiwe na zogo wakati kesi zinaendelea na waandishi wapiga picha wanaendelea na kazi," alisema.
Aidha, alisema wanaangalia uwezekano wa kuwa na eneo maalum la kukaa waandishi katika kila mahakama, ikiwa ni pamoja na kuweka katika lugha rahisi hukumu inayotolewa ili iwe rahisi kuandika habari.
Alisema lugha ya sheria ni ngumu na wakati mwingine huwalazimu majaji kutumia kamusi, hivyo wataandaa utaratibu wa kuwa na taarifa fupi kwa waandishi mara baada ya hukumu.
"Uhalali wa mahakamani na vyombo vya habari unatokana na haja ya jamii kuwa na utawala bora, demokrasia na uwajibikaji, jukwaa hili limekuja kwa wakati muafaka ili tuwe na mkakati wa pamoja wa kushirikiana kwa kuheshimiana na mahusiano mema kwa pande zote," alibainisha.
"Kusiwe na ‘kiwingu' kila mmoja afanye kazi yake kwa mujibu wa taaluma yake kwa kuheshimiana na kushirikiana," alisema.
Rais wa Baraza la Habari Tanzania (MCT), Jaji Mstaafu, Thomas Mihayo, alisema Mahakama ni kimbilio la wananchi wenye kutafuta haki hivyo waandishi wakipata taarifa kwa muda muafaka wataueleza na kuelimisha umma.
Alisema kwa sasa kuna kutokuaminiana baina ya mahakama na vyombo vya habari, na kwamba baada ya mkutano huo watatoa na maamuzi ya pamoja ya kuwezesha kufanya kazi kwa pamoja kwa chombo ambacho ni muhimili wa tatu wa dola na muhimili usio rasmi.
MCT WAZUNGUMZA
Katibu Mtendaji wa MCT, Kajubi Mukajanga, alisema jukwaa hilo ni endelevu katika kuleta pande zote pamoja ili kuweza kufanya kazi pamoja.
Alisema MCT imeona umuhimu wa kukuza uelewa wa waandishi wa habari kuandika habari za Mahakama kwa kuwapa mafunzo na kutoa kitabu cha muongozo wa jinsi ya kuandika habari za Mahakama, kwa kuwa wanahabari siyo wanasheria ni rahisi kushindwa kutafsiri baadhi ya maneno ya kisheria.
Mwenyekiti wa Jukwaa la Wahariri Tanzania (TEF), Absalom Kibanda, alisema ili kila taasisi itekeleze majukumu yake kwa uhuru ni lazima kutakuwa na misuguano na kwamba ni mizuri alimradi isiwe nje ya misingi ya taaluma husika.
Chanzo: Nipashe.
