Lastborn Mkubwa
Member
- Jul 23, 2026
- 17
- 15
Kuna sentensi moja ambayo ukiielewa vizuri inaweza kubadilisha kabisa namna unavyoitazama dunia: "HATA GIZA NI MWANGA ULIOPUNGUA." Watu wengi wakiisikia hukataa mara moja. Wanasema, "Haiwezekani. Giza ni kinyume cha mwanga." Lakini hebu jiulize swali moja. Giza linawezaje kutoweka kwa kuwasha mshumaa mmoja tu?
Kama giza lingekuwa kitu kinachojitegemea, lingepaswa kupigana na mwanga. Lakini halipigani. Mwanga unapofika, giza huondoka kimya kimya. Kwa nini? Kwa sababu giza si nguvu nyingine; ni mahali ambapo mwanga haujafika vya kutosha.
Sasa tafakari jambo hili kwa kina zaidi. Kama hata giza si kitu kinachojitegemea, je yale tunayoyaita "mabaya" kweli ni vitu vinavyoishi peke yake? Au mara nyingi ni wema uliopungua? Hebu fikiria chuki. Je chuki ilizaliwa peke yake? Mara nyingi nyuma ya chuki kuna upendo ulioumizwa. Fikiria wivu. Je wivu ni nguvu mpya? La. Mara nyingi ni kujiamini kulikopungua. Hofu je? Mara nyingi si adui wa ujasiri; ni ujasiri ambao haujakomaa. Hapo ndipo falsafa inaanza kuwa nzito.Asili inatufundisha jambo hili kila siku. Maji yanapokuwa ya moto sana yanaweza kuunguza. Yanapokuwa ya baridi sana yanaweza kugandisha. Lakini hakuna anayesema moto ni mwema na barafu ni mwovu. Yote ni maji, tofauti ni kiwango chake.
Vivyo hivyo hisia nyingi za mwanadamu hubadilika kulingana na kiwango na mwelekeo wake. Ndiyo maana mtu anayependa kupita kiasi bila hekima anaweza kuumiza kama yule anayechukia.
Lakini usikimbilie kusema basi hakuna mema wala mabaya. Hapo ndipo watu wengi hukosea. Kuna tofauti kubwa kati ya uhalisia na tafsiri ya mwanadamu. Moto unaweza kupika chakula ukakuweka hai, au ukachoma nyumba ukakuacha bila makazi. Je moto ni mwema au mbaya? Jibu si moto. Jibu ni namna ulivyotumiwa. Kisu kinaweza kufanyia upasuaji na kuokoa maisha, au kikatumiwa kuua. Je, kosa ni chuma au mkono uliokishika? Hapo ndipo siri kubwa ya uwajibikaji ilipo.
Jiulize tena Kwa nini mvua ambayo mkulima huiombea kwa machozi, mfanyabiashara wa mchanga huiogopa? Kwa nini simba ni mnyama mwovu machoni mwa swala, lakn ni baba anayelisha watoto wake machoni mwa wanawe? Hivi kweli ulimwengu umejaa vitu vizuri na vibaya, au umejaa matukio ambayo mwanadamu huyapa maana kulingana na nafasi aliyosimama?
Lakini falsafa haiishii hapo. Kuna watu husema, "Mtu huyu ni mbaya." Mimi huuliza, mbaya kwa nani, katika mazingira gani, na kwa kipimo kipi? Kwani historia imejaa watu waliodharauliwa katika zama zao lkn baadaye wakaitwa mashujaa. Wapo pia waliosifiwa na kila mtu, lakin baadaye wakagundulika kuwa walikuwa wamejenga sifa juu ya udanganyifu. Hii haimaanishi kwamba maadili hayapo. Inamaanisha kuwa mwanadamu anatakiwa kuwa mwangalifu asichanganye hukumu za haraka na ukweli wa mwisho.
Hata hivyo kuna jambo ambalo haliwezi kupuuzwa. Ingawa tafsiri zetu hutofautiana, matendo yana matokeo.Ukipanda mbegu ya maembe, hutavuna machungwa. Ukijenga maisha juu ya uongo, hata kama watu watakuamini kwa muda, uongo huo utazaa matokeo yake. Kwa hiyo falsafa ya kusema "hakuna mazuri wala mabaya" haipaswi kutumiwa kuhalalisha maovu. Badala yake, inatukumbusha kwamba kabla ya kuhukumu, tujitahidi kuelewa. Lakini kuelewa si sawa na kuhalalisha.
Suluhisho ni kujifunza kuona zaidi ya mwonekano. Usimhukumu mtu kwa siku yake mbaya wala usimsifu kwa tabasamu lake pekee. Tafuta mizizi kabla ya kuhukumu matunda. Jifunze kuuliza, "Ni nini kimezalisha tabia hii?" kuliko kuuliza, "Kwa nini mtu huyu yuko hivi?" Kwa sababu mara nyingi uponyaji huanza pale hukumu inapoishia na uelewa unapoanza.
Na mwisho nikuache na swali ambalo linaweza kukusumbua kwa siku nyingi: Kama hata giza ni mwanga uliopungua, je inawezekana kwamba adui mkubwa unayemwona leo si uovu kamili... bali ni sehemu ya ukweli ambayo bado haijaangaziwa na fahamu zako? Kwa sababu siku utakapojifunza kutafuta mwanga badala ya kulaani giza, utaanza kugundua kwamba hekima haizaliwi na kuhukumu haraka. Huzaliwa na uwezo wa kuona yale ambayo macho ya kawaida hayaoni. Hapo ndipo fahamu ya kweli huanza kuamka...
