Iceman 3D
JF-Expert Member
- Sep 3, 2016
- 20,611
- 67,118
Kumekuwa kuna maswali mengi, kwa nini Trump amepitwa kwa kura lakini kashinda Uraisi? Nataka nitolee maelezo ili tupate kujua kama ifuatavyo, japo maelezo yatakuwa mengi kidogo.
Rais wa Marekani hupatikana kutokana na wingi wa 'electoral votes' ambazo ni kura maalum zinazo wakilisha maamuzi ya jumla ya watu wa majimbo mbali mbali ya marekani. Na hili ni jambo la kikatiba na kundi la wapiga kura za electoral votes huitwa electoral college
Kwanini electoral college?
Marekani ni muunganiko wa majimbo {federal state) na si jamuhuri ya watu wa marekani kama ilivo TZ (republic) hivo, rais lazima ashinde uwakilishi mwingi wa majimbo na si idadi ya watu.
Pia waanzilishi wa taifa la marekani waliona majimbo makubwa yata wanyanyasa majimbo madogo, kwani kama mfumo wa wengi wape ukitumika mwenye jimbo dogo ndio asingesikilizwa kila maamuzi yanapo fanyika yakiwemo ya uchaguzi
Idadi ya electoral votes
Zipo 538 amabzo zina wakilisha idadi ya viti vya majimbo yote kwenye baraza la wawakilishi (435) na seneti (100) pia kwa sababu washington si jimbo ila ni wilaya maalum yenyewe inapata nafasi (3) za upendeleo hapo unapata jumla ya 538. Ili uwe rais wa Marekani lazima ufikishe electoral votes kuanzia 270 ambayo ni zaidi ya nusu ya electoral college yote.
Majimbo mengi mshindi huchukua electoral votes zote, kasoro Maine na Nebraska ambapo mshindi na mshindwa hugawana electoral votes ikiwa mshindwa kashinda kwenye congresional district pia.
Electors ni kina nani?
Kwa kuwa katiba ya marekani hairuhusu wawakilishi au maseneta kupiga kura kama electors, kila jimbo huwa na utaratibu wake wa kupata watu watakao kwenda kupiga kura rasmi katika electoral college, ambao wengi hutokana na chama kilicho shinda kwenye jimbo hilo, pia wengi huwa hawajulikani kwani ni hatari kwa usalama wao na ili kuepuka vishawishi mbali mbali siku ya kuchagua yenyewe. Tukio la kupiga kura rasmi hufanyika siku tofauti na uchaguzi wa wananchi, mfano mwaka huu kura rasmi za electoral college zitapigwa disemba 19, na hapo ndio trump atathibitshwa rasmi kama rais mteule. Electors wanaweza kubadili mawazo kwa kuchagua mgombea ambaye jimbo lake halikumchagua. Kwa hiyo hata Rais mteule Trump bado hajapita rasmi kwani electoral college inaweza kuwageuka wana nchi wao hiyo tarehe 19 ya mwezi ujao. lakini hii huwa ngumu sana kwani majimbo mengi yana viapo vikali ili kuhakikisha hubadilishi kura yao kwa hiyo tuna tegemea apite
Kama wagombea wote hawata fikisha electoral votes270
Uchaguzi hupelekwa kwa baraza la wawikilishi ambao huchagua rais kwa niaba ya majimbo yao, lakini huchagua wanavo taka, hivo hii huwa faida kwa chama kilicho na wabunge wengi.
Faida na hasara za electoral college
Faida zake ni kuwa majimbo makubwa pekee ni ngumu kuamua mshindi, mfano county ya Los Angeles peke ina watu milioni 8.2, hii ni sehemu tu ya jimbo la California, lakini jimbo zima la idaho lina watu milioni 1 hivo inawezekana hata wakat wa kampeni wagombea wakapiga kambi LA na wasikanyage Idaho hivyo jimbo zima la Idaho kupoteza umuhimu katika maamuzi makubwa ya nchi. Pia mara nyingi watu walioko mijini ambao kwa kawaida huwa wengi si rahisi kuwa control watu walioko vijijini kwani huwa wachache, mfano uchaguzi huu watu wa vijijini ndio wame mpitsha Trump kwa wingi kuwa rais, faida nyingine ni kwa kuwa marekani huwa na wagombea wawili tu wenye nguvu hivo kila jimbo huwa na umuhimu kwani kila electoral vote huwa ina changia kushinda mfano clinton kashindwa Wisconsin kwa sababu hakwenda kupiga kampeni akidhani atashinda kwani ni jimbo linalopendelea kuchagua democrat hivo kapoteza electoral votes 10 zilizo enda kwa Rais mteule Trump
Hasara
Mfumo huu hata wamarekani wenyewe wengine hawaujui ndio maana unaona kelele nyingi, askudanganye mtu kwa kuwa yuko USA wengi hawaujui na kwa kuwa hutokea mara chache mambo yakawa kama ya Rais mteule Trump basi wanakasirika halafu wanasahau na kupuuzia.
Pia kwa kuwa kuna majimbo ambayo siku zote yamekuwa yaki jihusianisha na vyama, mengine huwa democrat mengine huwa republican, wagombea hutumia muda wao mwingi kuwepo kwenye majimbo ambayo hubadilika badilika kama vile Ohio na Florida.
Hasara nyingine mtaongeza wenyewe.
Mwisho
Ni mara chache sana hutokea hali kama hii ambapo mshindi wa jumla aka shindwa kuwa raisi na imetokea mwaka 1824, 1876, 1888, 2000, na 2016.
Hivo kura za wamerekani zina umuhimu katika kuamua electoral vote ya jimbo la mpiga kura iende kwa nani, pia ina ondoa uwezekano wa watu wengi wa sehemu moja kuwa amulia watu wa maeneo mbali mbali, mfano rais mteule Ttrump kashinda majimbo karibu 30 kati ya 50 hivo majimbo mengi yana mtaka yeye.
*Karibuni kwa masahihisho au nyongeza
Rais wa Marekani hupatikana kutokana na wingi wa 'electoral votes' ambazo ni kura maalum zinazo wakilisha maamuzi ya jumla ya watu wa majimbo mbali mbali ya marekani. Na hili ni jambo la kikatiba na kundi la wapiga kura za electoral votes huitwa electoral college
Kwanini electoral college?
Marekani ni muunganiko wa majimbo {federal state) na si jamuhuri ya watu wa marekani kama ilivo TZ (republic) hivo, rais lazima ashinde uwakilishi mwingi wa majimbo na si idadi ya watu.
Pia waanzilishi wa taifa la marekani waliona majimbo makubwa yata wanyanyasa majimbo madogo, kwani kama mfumo wa wengi wape ukitumika mwenye jimbo dogo ndio asingesikilizwa kila maamuzi yanapo fanyika yakiwemo ya uchaguzi
Idadi ya electoral votes
Zipo 538 amabzo zina wakilisha idadi ya viti vya majimbo yote kwenye baraza la wawakilishi (435) na seneti (100) pia kwa sababu washington si jimbo ila ni wilaya maalum yenyewe inapata nafasi (3) za upendeleo hapo unapata jumla ya 538. Ili uwe rais wa Marekani lazima ufikishe electoral votes kuanzia 270 ambayo ni zaidi ya nusu ya electoral college yote.
Majimbo mengi mshindi huchukua electoral votes zote, kasoro Maine na Nebraska ambapo mshindi na mshindwa hugawana electoral votes ikiwa mshindwa kashinda kwenye congresional district pia.
Electors ni kina nani?
Kwa kuwa katiba ya marekani hairuhusu wawakilishi au maseneta kupiga kura kama electors, kila jimbo huwa na utaratibu wake wa kupata watu watakao kwenda kupiga kura rasmi katika electoral college, ambao wengi hutokana na chama kilicho shinda kwenye jimbo hilo, pia wengi huwa hawajulikani kwani ni hatari kwa usalama wao na ili kuepuka vishawishi mbali mbali siku ya kuchagua yenyewe. Tukio la kupiga kura rasmi hufanyika siku tofauti na uchaguzi wa wananchi, mfano mwaka huu kura rasmi za electoral college zitapigwa disemba 19, na hapo ndio trump atathibitshwa rasmi kama rais mteule. Electors wanaweza kubadili mawazo kwa kuchagua mgombea ambaye jimbo lake halikumchagua. Kwa hiyo hata Rais mteule Trump bado hajapita rasmi kwani electoral college inaweza kuwageuka wana nchi wao hiyo tarehe 19 ya mwezi ujao. lakini hii huwa ngumu sana kwani majimbo mengi yana viapo vikali ili kuhakikisha hubadilishi kura yao kwa hiyo tuna tegemea apite
Kama wagombea wote hawata fikisha electoral votes270
Uchaguzi hupelekwa kwa baraza la wawikilishi ambao huchagua rais kwa niaba ya majimbo yao, lakini huchagua wanavo taka, hivo hii huwa faida kwa chama kilicho na wabunge wengi.
Faida na hasara za electoral college
Faida zake ni kuwa majimbo makubwa pekee ni ngumu kuamua mshindi, mfano county ya Los Angeles peke ina watu milioni 8.2, hii ni sehemu tu ya jimbo la California, lakini jimbo zima la idaho lina watu milioni 1 hivo inawezekana hata wakat wa kampeni wagombea wakapiga kambi LA na wasikanyage Idaho hivyo jimbo zima la Idaho kupoteza umuhimu katika maamuzi makubwa ya nchi. Pia mara nyingi watu walioko mijini ambao kwa kawaida huwa wengi si rahisi kuwa control watu walioko vijijini kwani huwa wachache, mfano uchaguzi huu watu wa vijijini ndio wame mpitsha Trump kwa wingi kuwa rais, faida nyingine ni kwa kuwa marekani huwa na wagombea wawili tu wenye nguvu hivo kila jimbo huwa na umuhimu kwani kila electoral vote huwa ina changia kushinda mfano clinton kashindwa Wisconsin kwa sababu hakwenda kupiga kampeni akidhani atashinda kwani ni jimbo linalopendelea kuchagua democrat hivo kapoteza electoral votes 10 zilizo enda kwa Rais mteule Trump
Hasara
Mfumo huu hata wamarekani wenyewe wengine hawaujui ndio maana unaona kelele nyingi, askudanganye mtu kwa kuwa yuko USA wengi hawaujui na kwa kuwa hutokea mara chache mambo yakawa kama ya Rais mteule Trump basi wanakasirika halafu wanasahau na kupuuzia.
Pia kwa kuwa kuna majimbo ambayo siku zote yamekuwa yaki jihusianisha na vyama, mengine huwa democrat mengine huwa republican, wagombea hutumia muda wao mwingi kuwepo kwenye majimbo ambayo hubadilika badilika kama vile Ohio na Florida.
Hasara nyingine mtaongeza wenyewe.
Mwisho
Ni mara chache sana hutokea hali kama hii ambapo mshindi wa jumla aka shindwa kuwa raisi na imetokea mwaka 1824, 1876, 1888, 2000, na 2016.
Hivo kura za wamerekani zina umuhimu katika kuamua electoral vote ya jimbo la mpiga kura iende kwa nani, pia ina ondoa uwezekano wa watu wengi wa sehemu moja kuwa amulia watu wa maeneo mbali mbali, mfano rais mteule Ttrump kashinda majimbo karibu 30 kati ya 50 hivo majimbo mengi yana mtaka yeye.
*Karibuni kwa masahihisho au nyongeza
