"Hapa ni kazi tu" kazi kwa wananchi zipo?
Ni jambo zuri sana kutokomeza vyanzo na mazalia yote ya rushwa nchini, LAKINI hali yetu ilivyo sasa hairuhusu kabisa kuiondoa rushwa kwenye jamii. Jamii yetu haijaandaliwa kuishi bila kutoa na kupokea rushwa kutokana na uhaba mkubwa uliopo wa rasilimali watu, vitu na fedha. Watu wachache wanaiba fedha, vitu, na muda wa waajiri wao ili kujihudumia na kuwahudumia watu wengine walio wengi ndani ya jamii. Mishahara ya watumishi ni midogo saana, wakulima wanalima kidogo sana, wafugaji wanafuga kidogo sana, wavuvi wanavua kidogo saana tena bila ya utaalamu wa aina yoyote. Vyuo na hospitali za watu binafsi nchini huwa pia vinategemea sana majizi yanayoiba muda wa mwajiri wao (serikali) na kwenda kufundisha na kutoa huduma kwenye taasisi hizo za private (part-time).
Hivyo, majizi ya fedha, mali na muda wa waajiri ndo wanaokwapua mali, muda na fedha walivyoiba na kuzipeleka kwa wananchi wa kawaida kwa njia mbalimbali kama vile kutoa huduma, kutoa ajira kwa wananchi pale wanapotumia pesa za wizi kujenga majumba, kulima mashamba, kununua magari, kufanya biashara, kunywa bia na nyama choma kupita kiasi na kuwahudumia ndugu zao walioko vijijini.
Unapokomesha rushwa na ubadhilifu maana yake unakomesha pia ajira kwa mafundi washi, rangi, mbao, umeme, madereva, hivyo utawanyima fedha pia mama ntilie, wazazi vijijini, wauza njama, mchele na vifaa vya ujenzi. Hii maana yake nini? maana yake mzunguuko wa hela ndani ya jamii utapungua sana hivyo ujazo wa fedha kwenye jamii utapungua pia. Maana yake nini? ukosefu wa pesa utasababisha wanunuzi wawe wachache, hivyo bidhaa zitashuka bei, ada za shule na matibabu hazitalipwa na watu watalazimika kutafuta mbinu zingine za kuishi. Mbinu hizo ni kama zipi? miongoni mwa mbinu hizo ni pamoja na kufanya kazi kwa bidii ili kuongeza kipato, kurudi vijijini na kulima/kufuga/kuvua/kuchimba madini/kuchoma mkaa, kuacha kusomesha watoto wao NA kujiingiza kwenye vitendo vya uhalifu kama vile wizi na ujambazi.
Kuziba mianya ya rushwa nchini lazima kuende sambamba na kuongeza fursa za ajira kwa vijana, kuongeza mishahara ya watumishi ili ikidhi kuhudumia familia na wazazi walioko vijijini wanaowategemea watoto wao na kuongeza uzalishaji wa mazao ya kilimo, ufugaji na uvuvi na masoko ya bidhaa zao na kuzalisha wataalamu wengi sana katika fani mbalimbali. Vinginevyo tutachemsha tu, nchi hii ilishavurugwa sana na lile Azimio la Zanzibar. Hivyo taifa lazima tupambane na wezi wa mali za wengi lakini pia tusisahau kujipanga kukabiliana na ombwe litakaloachwa na kuzibwa kwa mianya ya ukwepaji kodi, rushwa na wizi wa muda na mali za waajiri.
Ni jambo zuri sana kutokomeza vyanzo na mazalia yote ya rushwa nchini, LAKINI hali yetu ilivyo sasa hairuhusu kabisa kuiondoa rushwa kwenye jamii. Jamii yetu haijaandaliwa kuishi bila kutoa na kupokea rushwa kutokana na uhaba mkubwa uliopo wa rasilimali watu, vitu na fedha. Watu wachache wanaiba fedha, vitu, na muda wa waajiri wao ili kujihudumia na kuwahudumia watu wengine walio wengi ndani ya jamii. Mishahara ya watumishi ni midogo saana, wakulima wanalima kidogo sana, wafugaji wanafuga kidogo sana, wavuvi wanavua kidogo saana tena bila ya utaalamu wa aina yoyote. Vyuo na hospitali za watu binafsi nchini huwa pia vinategemea sana majizi yanayoiba muda wa mwajiri wao (serikali) na kwenda kufundisha na kutoa huduma kwenye taasisi hizo za private (part-time).
Hivyo, majizi ya fedha, mali na muda wa waajiri ndo wanaokwapua mali, muda na fedha walivyoiba na kuzipeleka kwa wananchi wa kawaida kwa njia mbalimbali kama vile kutoa huduma, kutoa ajira kwa wananchi pale wanapotumia pesa za wizi kujenga majumba, kulima mashamba, kununua magari, kufanya biashara, kunywa bia na nyama choma kupita kiasi na kuwahudumia ndugu zao walioko vijijini.
Unapokomesha rushwa na ubadhilifu maana yake unakomesha pia ajira kwa mafundi washi, rangi, mbao, umeme, madereva, hivyo utawanyima fedha pia mama ntilie, wazazi vijijini, wauza njama, mchele na vifaa vya ujenzi. Hii maana yake nini? maana yake mzunguuko wa hela ndani ya jamii utapungua sana hivyo ujazo wa fedha kwenye jamii utapungua pia. Maana yake nini? ukosefu wa pesa utasababisha wanunuzi wawe wachache, hivyo bidhaa zitashuka bei, ada za shule na matibabu hazitalipwa na watu watalazimika kutafuta mbinu zingine za kuishi. Mbinu hizo ni kama zipi? miongoni mwa mbinu hizo ni pamoja na kufanya kazi kwa bidii ili kuongeza kipato, kurudi vijijini na kulima/kufuga/kuvua/kuchimba madini/kuchoma mkaa, kuacha kusomesha watoto wao NA kujiingiza kwenye vitendo vya uhalifu kama vile wizi na ujambazi.
Kuziba mianya ya rushwa nchini lazima kuende sambamba na kuongeza fursa za ajira kwa vijana, kuongeza mishahara ya watumishi ili ikidhi kuhudumia familia na wazazi walioko vijijini wanaowategemea watoto wao na kuongeza uzalishaji wa mazao ya kilimo, ufugaji na uvuvi na masoko ya bidhaa zao na kuzalisha wataalamu wengi sana katika fani mbalimbali. Vinginevyo tutachemsha tu, nchi hii ilishavurugwa sana na lile Azimio la Zanzibar. Hivyo taifa lazima tupambane na wezi wa mali za wengi lakini pia tusisahau kujipanga kukabiliana na ombwe litakaloachwa na kuzibwa kwa mianya ya ukwepaji kodi, rushwa na wizi wa muda na mali za waajiri.
