Tukumbushane: Historia ya Wahehe wa Iringa

[Natasha Ismail]

Ambiele,
Wopage n`gefu mutwa.

 

[Kps chad]

Ulonzile mmwene mwagito... Kugaya lukani lungi ndaaa

 

[kilabuni]

IRINGA

Neno IRINGA asili yake ni lilinga,yaani NGOME ya kivita.

Neno Wahehe lina asili ya WAR CRY ( He he he) ni sauti walizokuwa wanatoa askari wa Chief Mkwawa wanaporusha mikuki na mishale dhidi ya maadui zao.

LUGALO

Neno LUGALO si la dsm ni la milima ya Lugalo iliyopo lundamatwe karibu na ilula .NI SEHEMU AMBAYO WAHEHE WALI LAY SUCCESSFULLY AMBUSH DHIDI YA KIKOSI( BATALLION) YA KIJERUMANI ILIYOKUWA IKIONGOXWA NA LUTEN VON ZELEWISK,Ambapo kikosi hicho kiliteketezwa chote isipokuwa askari wawili Garrison waliokuwa nyuma hawakuingia ktk ambush.

Sifa kubwa ya wahehe

1.Ni wavumilivu sana,nadhani ndio sababu hata makabila mengi hukimbilia kuoa hili kabila.

2.Hufanya kazi kwa bidii ila hapendi kusimamiwa.

3.Ni wenye ukarimu.

4.Hapendi kunyanyaswa ,japo wanaheshima sana.

5. Wana upendo mkubwa kwa binadamu wenzao

6. Wanaongoza kwa misimamo mikali bila jazba.

7. Waaminifu sana.

8. Wanatunza sana siri zao binafsi na wanazoagizwa kuzitunza.

Sifa ya mhehe unapomkasirisha atahakikisha amekumaliza kabla ya yeye pia kujimaliza mwenyewe na kutotaka kubughudhiwa. WEKA MBALI NA WATOTO

Asili halisi ya watu wa Iringa ni wahehe waitwao wasungwa Hawa walikuewpo toka siku cku nyingi na ndio wazawa.Wahehe wengine wanatokana na wanitole na wahabesh hasa wa maeneo ya kalenga.

Nimeona leo tukumbushane kidogo kahistoria .

 

[kilabuni]

Dalihe mnyalukolo

 

[Ambiele Kiviele]

Ambiele,
Wopage n`gefu mutwa.

Hapo umeniacha mbali sana

 

[Ndakilawe]

IRINGA

Neno IRINGA asili yake ni lilinga,yaani NGOME ya kivita.

Neno Wahehe lina asili ya WAR CRY ( He he he) ni sauti walizokuwa wanatoa askari wa Chief Mkwawa wanaporusha mikuki na mishale dhidi ya maadui zao.

LUGALO

Neno LUGALO si la dsm ni la milima ya Lugalo iliyopo lundamatwe karibu na ilula .NI SEHEMU AMBAYO WAHEHE WALI LAY SUCCESSFULLY AMBUSH DHIDI YA KIKOSI( BATALLION) YA KIJERUMANI ILIYOKUWA IKIONGOXWA NA LUTEN VON ZELEWISK,Ambapo kikosi hicho kiliteketezwa chote isipokuwa askari wawili Garrison waliokuwa nyuma hawakuingia ktk ambush.

Sifa kubwa ya wahehe

1.Ni wavumilivu sana,nadhani ndio sababu hata makabila mengi hukimbilia kuoa hili kabila.

2.Hufanya kazi kwa bidii ila hapendi kusimamiwa.

3.Ni wenye ukarimu.

4.Hapendi kunyanyaswa ,japo wanaheshima sana.

5. Wana upendo mkubwa kwa binadamu wenzao

6. Wanaongoza kwa misimamo mikali bila jazba.

7. Waaminifu sana.

8. Wanatunza sana siri zao binafsi na wanazoagizwa kuzitunza.

Sifa ya mhehe unapomkasirisha atahakikisha amekumaliza kabla ya yeye pia kujimaliza mwenyewe na kutotaka kubughudhiwa. WEKA MBALI NA WATOTO

Asili halisi ya watu wa Iringa ni wahehe waitwao wasungwa Hawa walikuewpo toka siku cku nyingi na ndio wazawa.Wahehe wengine wanatokana na wanitole na wahabesh hasa wa maeneo ya kalenga.

Nimeona leo tukumbushane kidogo kahistoria .

Bado wanajinyonga...

 

[corasco]

Bhe ulonzile lunofu.si wiga si da ndaah.

 

[Mnyalusungu]

Tulipamwinga hilo muyawe

 

[kalimbwane]

Bhe ulonzile lunofu.si wiga si da ndaah.

Uwulo nano ndiwona mkwiyidza nyevanya kumwi lunogage ulukani ulo.

 

[demulikuy]

IRINGA

Neno IRINGA asili yake ni lilinga,yaani NGOME ya kivita.

Neno Wahehe lina asili ya WAR CRY ( He he he) ni sauti walizokuwa wanatoa askari wa Chief Mkwawa wanaporusha mikuki na mishale dhidi ya maadui zao.

LUGALO

Neno LUGALO si la dsm ni la milima ya Lugalo iliyopo lundamatwe karibu na ilula .NI SEHEMU AMBAYO WAHEHE WALI LAY SUCCESSFULLY AMBUSH DHIDI YA KIKOSI( BATALLION) YA KIJERUMANI ILIYOKUWA IKIONGOXWA NA LUTEN VON ZELEWISK,Ambapo kikosi hicho kiliteketezwa chote isipokuwa askari wawili Garrison waliokuwa nyuma hawakuingia ktk ambush.

Sifa kubwa ya wahehe

1.Ni wavumilivu sana,nadhani ndio sababu hata makabila mengi hukimbilia kuoa hili kabila.

2.Hufanya kazi kwa bidii ila hapendi kusimamiwa.

3.Ni wenye ukarimu.

4.Hapendi kunyanyaswa ,japo wanaheshima sana.

5. Wana upendo mkubwa kwa binadamu wenzao

6. Wanaongoza kwa misimamo mikali bila jazba.

7. Waaminifu sana.

8. Wanatunza sana siri zao binafsi na wanazoagizwa kuzitunza.

Sifa ya mhehe unapomkasirisha atahakikisha amekumaliza kabla ya yeye pia kujimaliza mwenyewe na kutotaka kubughudhiwa. WEKA MBALI NA WATOTO

Asili halisi ya watu wa Iringa ni wahehe waitwao wasungwa Hawa walikuewpo toka siku cku nyingi na ndio wazawa.Wahehe wengine wanatokana na wanitole na wahabesh hasa wa maeneo ya kalenga.

Nimeona leo tukumbushane kidogo kahistoria .

Masahihisho kidogo HEHE asili yake si "war cry", Hehe linatokana na Historia ndefu kidogo kuielezea yote hapa si rahisi. Pia hiyo ya wahabeshi ukweli ni kwamba ni Waarabu waliotokea Kilwa ambapo walifika Iringa wakitokea Morogoro wakiwa ni wawindaji, kutokana kwamba maeneo haya yalikuwa na Tembo wengi. Von Zelewesky hakuwa na cheo cha Luteni alikuwa "Major". Wajerumani walivamia Lilinga wakiwa na strength ya full infantry battalion lakini bila support weapons. Walivyorudi mara ya pili walisaidiwa na Mortars (ni kwa mara ya kwanza mortar kutumika Africa). Halafu ya kujinyonga au kujiua maelezo yake kwamba kijana wa kihehe ukisha kuwa mkubwa ulikuwa unachukuliwa na kwenda kuonyeshwa Eneo ambalo litakuwa ni makazi yako ya kudumu, lakini likiwa halijafanyiwa kazi yaani ni msitu na directive ilikuwa ulifanyie kazi mpaka iwe ni sehemu ambayo ni "habitable" kwako na familia yako LAKINI ukishindwa usirudi kabisa nyumbani na ulikuwa unabidhiwa kamba ujimalize mwenyewe kuliko kurudi kwenu. Kushindwa kulidhibiti eneo ilikuwa ni FEDHEHA KUBWA SANA. Hivyo kwa wahehe ni afadhali afe kuliko kufedheheshwa au kudhalilishwa. Kwa leo ni hayo tu nawasilisha.

 

[Pasipadinde]

Hahahaha ndilibaha ndimgaya sida nene

Ale muyamwe ngukagwe

 

[Pasipadinde]

IRINGA

Neno IRINGA asili yake ni lilinga,yaani NGOME ya kivita.

Neno Wahehe lina asili ya WAR CRY ( He he he) ni sauti walizokuwa wanatoa askari wa Chief Mkwawa wanaporusha mikuki na mishale dhidi ya maadui zao.

LUGALO

Neno LUGALO si la dsm ni la milima ya Lugalo iliyopo lundamatwe karibu na ilula .NI SEHEMU AMBAYO WAHEHE WALI LAY SUCCESSFULLY AMBUSH DHIDI YA KIKOSI( BATALLION) YA KIJERUMANI ILIYOKUWA IKIONGOXWA NA LUTEN VON ZELEWISK,Ambapo kikosi hicho kiliteketezwa chote isipokuwa askari wawili Garrison waliokuwa nyuma hawakuingia ktk ambush.

Sifa kubwa ya wahehe

1.Ni wavumilivu sana,nadhani ndio sababu hata makabila mengi hukimbilia kuoa hili kabila.

2.Hufanya kazi kwa bidii ila hapendi kusimamiwa.

3.Ni wenye ukarimu.

4.Hapendi kunyanyaswa ,japo wanaheshima sana.

5. Wana upendo mkubwa kwa binadamu wenzao

6. Wanaongoza kwa misimamo mikali bila jazba.

7. Waaminifu sana.

8. Wanatunza sana siri zao binafsi na wanazoagizwa kuzitunza.

Sifa ya mhehe unapomkasirisha atahakikisha amekumaliza kabla ya yeye pia kujimaliza mwenyewe na kutotaka kubughudhiwa. WEKA MBALI NA WATOTO

Asili halisi ya watu wa Iringa ni wahehe waitwao wasungwa Hawa walikuewpo toka siku cku nyingi na ndio wazawa.Wahehe wengine wanatokana na wanitole na wahabesh hasa wa maeneo ya kalenga.

Nimeona leo tukumbushane kidogo kahistoria .

Ale mnyalukolo, gendelage uludeke, ulukafu luladenyeka...

 

[Pasipadinde]

Ulonzile mmwene mwagito... Kugaya lukani lungi ndaaa

Ndahiyo we wali vaya

 

[olesiteti Jr]

Nyela ulongile unofu

 

[Duduwasha]

Wairaqw walifika na kuondoka na kurejea Mbulu

 

[Mkonowatembo]

Safi sana nimefurahi sana hii historia ya wahehe ....KAmwene vanyalukolo

 

[MBITIYAZA]

NYEE!SWELA HELA BE!

 

[R Mbuna]

Na vp kuhusu historia ya kujinyonga

Kujinyonga sio mila bali ilitokea tu kwa ajaili ya aibu ya kukamatwa na wale wakoloni wea kijerumani. Ila sasa hivi kila mtu akiwa na hasira uamuzi wa busara anaona ni kujiua tu bila kujali kabila maana siku hizi mpaka wachaga na wazaramo wanajinyonga sana tu.

 

[mwayena]

kumbe natokea kwenye luvango pale?japo sasa majina yametwist kidogo sio luvango tena ni luhwago?.wakati mdogo mama yangu aliniita mwayena,na baada ya kukua alinambia maana yake.wazazi wangu wote wahehe tena ni vijiji vya karibu.pomerini anatokea mama na bomalang'ombe anatokea baba.huwa nikirudi home town bomalang'ombe najisikia vizuri ajabu, ofcourse sababu napenda asili yangu.....basi najiunga vilabuni na wazee tunapata komoni na ulanzi huku tukichoma vitofu saaafi kabisa.nina mpango wa kurudi tena home town bomalang'ombe few months to come nimemiss komoni........

 

[lutemi]

Kwa ufupi
Historia ya wahehe
1. Hawapendi dharau
2.wanajiamini
3. Hawauzi utu wao kabisa
4. Wenye msimamo mkali sana
5. Upendo wanao mkubwa
6. Hawapendi kujikomba na manyanyaso yeyote.
Sasa wakati wa utawala wa Mzee baba Yake mkwawa , kulitokea kabila la wakinga kutaka kuwa upande wa wazungu ili baba Yake mkwawa ashikwe na utawala wa wazungu.
Jeshi la Mnyigumba likawatandika na wakakimbilia upangwa kwenye milima huko makete tangu zama hizo wahehe hawajawahi kuwaamini kabisa wakinga au kipanga jambo pamoja.
Mkinga anatabia ya kujipendekeza
Kujikomba
Msaliti
Ndumilakuwili. Sijajua wakinga wa sasa maana hawa wamechanganya sana damu kama akina masanja au wahehe ile damu pure sijui kama bado ipo au zimejaa za mapambio na kusifu.

Je unajua historia zaidi? Shusha hapa