Mshana Jr
Platinum Member
- Aug 19, 2012
- 359,869
- 828,391
Maisha ya mende yanahusisha mzunguko wa ukuaji unaopitia hatua tatu kuu: yai, tunutu (nymph), na mende mpevu. Mende ni miongoni mwa wadudu wastahimilivu zaidi duniani, wakiwa na uwezo wa kuishi katika mazingira magumu sana.
1. Mzunguko wa Maisha (Life Cycle)
Mende hupitia mchakato wa ukuaji usio kamili (incomplete metamorphosis):
Yai (Egg): Mende jike hutaga mayai kwenye mfuko maalum unaitwa ootheca. Mfuko mmoja unaweza kubeba mayai 16 hadi 50 kulingana na aina ya mende.
Tunutu (Nymph): Baada ya mayai kuanguliwa, mende wadogo (tunutu) hutoka. Wanafanana na mende wakubwa lakini hawana mabawa na ni wadogo zaidi. Katika hatua hii, hujivua gamba mara kadhaa ili kukua.
Mpevu (Adult): Baada ya majuma au miezi kadhaa, mende hufikia hatua ya ukamilifu ambapo sasa wanaweza kuzaliana na wengine huwa na mabawa.
2. Uwezo wa Kipekee wa Mende
Mende wana sifa za kipekee zinazowafanya waishi muda mrefu hata katika mazingira hatarishi:
Kuishi bila kichwa: Mende anaweza kuishi kwa takriban wiki moja bila kichwa chake kwa sababu mfumo wake wa upumuaji upo kwenye matundu madogo mwilini mwake.
Stahimilivu wa njaa: Wanaweza kuishi kwa zaidi ya mwezi mmoja bila kula chakula.
Kasi: Ni wadudu wenye kasi sana, jambo linalowasaidia kukwepa maadui kwa haraka.
3. Mazingira na Chakula
Makazi: Wanapendelea maeneo yenye giza, unyevunyevu, na joto kama vile jikoni, bafuni, na kwenye mifumo ya maji taka.
Chakula: Mende hula karibu kila kitu (omnivores), ikiwa ni pamoja na mabaki ya chakula, karatasi, gundi, na hata nguo.
4. Faida na Hasara
Hasara: Wanajulikana kwa kubeba bakteria na wadudu wanaosababisha magonjwa kama kipindupindu, homa ya matumbo (typhoid), na mzio (allergies).
Faida: Katika maeneo mengine, mende hutumika kama chakula chenye protini au katika utengenezaji wa dawa. Pia, wafugaji wengine nchini Tanzania wamepata mafanikio ya kiuchumi kupitia biashara ya mende.
1. Mzunguko wa Maisha (Life Cycle)
Mende hupitia mchakato wa ukuaji usio kamili (incomplete metamorphosis):
Yai (Egg): Mende jike hutaga mayai kwenye mfuko maalum unaitwa ootheca. Mfuko mmoja unaweza kubeba mayai 16 hadi 50 kulingana na aina ya mende.
Tunutu (Nymph): Baada ya mayai kuanguliwa, mende wadogo (tunutu) hutoka. Wanafanana na mende wakubwa lakini hawana mabawa na ni wadogo zaidi. Katika hatua hii, hujivua gamba mara kadhaa ili kukua.
Mpevu (Adult): Baada ya majuma au miezi kadhaa, mende hufikia hatua ya ukamilifu ambapo sasa wanaweza kuzaliana na wengine huwa na mabawa.
2. Uwezo wa Kipekee wa Mende
Mende wana sifa za kipekee zinazowafanya waishi muda mrefu hata katika mazingira hatarishi:
Kuishi bila kichwa: Mende anaweza kuishi kwa takriban wiki moja bila kichwa chake kwa sababu mfumo wake wa upumuaji upo kwenye matundu madogo mwilini mwake.
Stahimilivu wa njaa: Wanaweza kuishi kwa zaidi ya mwezi mmoja bila kula chakula.
Kasi: Ni wadudu wenye kasi sana, jambo linalowasaidia kukwepa maadui kwa haraka.
3. Mazingira na Chakula
Makazi: Wanapendelea maeneo yenye giza, unyevunyevu, na joto kama vile jikoni, bafuni, na kwenye mifumo ya maji taka.
Chakula: Mende hula karibu kila kitu (omnivores), ikiwa ni pamoja na mabaki ya chakula, karatasi, gundi, na hata nguo.
4. Faida na Hasara
Hasara: Wanajulikana kwa kubeba bakteria na wadudu wanaosababisha magonjwa kama kipindupindu, homa ya matumbo (typhoid), na mzio (allergies).
Faida: Katika maeneo mengine, mende hutumika kama chakula chenye protini au katika utengenezaji wa dawa. Pia, wafugaji wengine nchini Tanzania wamepata mafanikio ya kiuchumi kupitia biashara ya mende.
