Reagan Carima
Member
- May 20, 2015
- 45
- 195
BETTING NA CASINO: MTEGO UNAOWATAFUNA VIJANA KIMYA KIMYA
Katika miaka ya hivi karibuni, betting na casino games zimekuwa sehemu ya maisha ya vijana wengi. Simu ya mkononi imefanya casino iwe mfukoni, na mtu anaweza kuanza kucheza akiwa nyumbani, kazini, kwenye usafiri au hata akiwa na marafiki.
Miongoni mwa michezo inayowavutia wengi ni michezo ya kasi kama Aviator, ambapo mtu anaweka fedha akitegemea kupata faida kulingana na matokeo yasiyotabirika.
Tatizo si kwamba kila mtu anayewahi kubet atakuwa addicted. Lakini kwa baadhi ya watu, mchezo unaoweza kuanza kama burudani unaweza kugeuka kuwa utegemezi wenye madhara makubwa kwenye fedha, familia, kazi, afya ya akili na maisha kwa ujumla.
Shirika la Afya Duniani (WHO) linaeleza kuwa gambling inaweza kusababisha matatizo makubwa ya kifedha, kuvurugika kwa mahusiano, matatizo ya afya ya akili na hata kuongeza hatari ya kujiua. WHO pia inaonyesha kuwa casino games na aina nyingine za gambling zenye kasi zinaweza kuwa miongoni mwa bidhaa zinazohusishwa na hatari kubwa zaidi ya madhara.
1. INAANZA KIDOGO, LAKINI INAWEZA KUKUA
Mara nyingi mtu haanzi betting kwa kuweka fedha nyingi.
Anaanza na:
“Hebu niweke elfu tano tu.”
Akipata, anaona amegundua njia ya kupata fedha.
Akikosa, anasema:
“Ngoja nirudishe hii.”
Hapo ndipo mzunguko unaweza kuanza.
Baada ya muda, kiasi cha fedha kinachowekwa kinaweza kuongezeka. Elfu tano inakuwa elfu ishirini, elfu hamsini, laki moja, milioni moja na zaidi.
Tatizo kubwa linakuwa si tena kutafuta burudani, bali kutafuta pesa zilizopotea.
2. MTEGO WA “NITARUDISHA NILICHOPOTEZA”
Hii ni moja ya mitego mikubwa zaidi kwenye gambling.
Mtu akipoteza Sh. 100,000, anaweza kuendelea kucheza akiamini kwamba akipata Sh. 100,000 nyingine atarudisha hasara yake.
Akipoteza tena, anaongeza dau.
Akipoteza zaidi, anaongeza zaidi.
Hatimaye mtu anaweza kujikuta ametumia fedha nyingi kuliko alizokuwa nazo mwanzo kwa sababu tu anajaribu kurudisha fedha zilizokwishaondoka.
Lakini fedha iliyopotea tayari ni hasara.
Hasara haipaswi kuwa sababu ya kuongeza hasara nyingine.
3. BETTING INAWEZA KUMFANYA MTU AACHE KUHESHIMU THAMANI YA PESA
Mtu ambaye ameshaanza kushinda na kupoteza kiasi kikubwa mara kwa mara anaweza kuanza kuona fedha kwa mtazamo tofauti.
Sh. 100,000 inaweza kuonekana ndogo.
Sh. 500,000 inaweza kuonekana kama “dau tu.”
Lakini hiyo hiyo Sh. 500,000 inaweza kuwa chakula cha familia, kodi ya nyumba, ada ya mtoto, mtaji wa biashara au mshahara wa mfanyakazi.
WHO inaeleza kwamba madhara ya gambling yanaweza kufikia hatua ya kupelekea fedha za matumizi muhimu ya nyumbani kuelekezwa kwenye gambling, jambo linaloweza kuchangia matatizo ya chakula, makazi, huduma za afya na elimu.
4. INAWEZA KUUA NDOTO ZA VIJANA
Kijana anaweza kuwa na:
- Mtaji wa biashara
- Mshahara
- Akiba
- Gari
- Simu
- Kiwanja
- Fedha ya kusomea
- Fedha ya kuanzisha mradi
Lakini akianza kuamini kwamba betting ndiyo njia ya haraka ya kuwa tajiri, anaweza kuanza kuacha mipango ya muda mrefu.
Badala ya kujenga biashara, anatafuta odds.
Badala ya kuweka akiba, anatafuta jackpot.
Badala ya kujifunza ujuzi, anatafuta “game” itakayompa hela leo.
Hapo ndipo tatizo linapoanza kuwa kubwa zaidi ya kupoteza fedha.
Anapoteza pia muda na mwelekeo wa maisha.
5. AViATOR NA MICHEZO YA KASI INAWEZA KUCHOCHEA MZUNGUKO WA MARUDIO
Michezo ya casino ya mtandaoni inaweza kupatikana muda wote kupitia simu.
Hii inamaanisha mtu hahitaji kusubiri kwenda casino au sehemu maalumu.
Anaweza kucheza tena sekunde chache baada ya kupoteza.
Na akishinda, anaweza kuendelea.
Na akipoteza, anaweza kujaribu tena.
Hivyo, tofauti na matumizi ya fedha ya kawaida ambayo yanaweza kuhitaji muda wa kufikiria, betting ya mtandaoni inaweza kumpa mtu nafasi ya kufanya uamuzi mwingine wa kifedha karibu mara moja.
WHO inaonya kwamba upatikanaji rahisi wa gambling, pamoja na bidhaa za kasi na casino za mtandaoni, huongeza hatari ya madhara.
6. MADHARA HAYABAKI KWENYE MFUKO — YANAINGIA KWENYE AKILI
Mtu anapopoteza fedha nyingi, anaweza kuanza kupata:
- Msongo wa mawazo
- Wasiwasi
- Aibu
- Majuto
- Kukosa usingizi
- Kukosa matumaini
- Kujitenga na watu
- Hasira
- Kushindwa kuzingatia kazi
Utafiti wa kisayansi kwa vijana unaonyesha uhusiano kati ya problem gambling na matatizo kama distress ya kisaikolojia, matatizo ya kijamii na madhara ya kifedha.
WHO pia inataja matatizo ya afya ya akili na hata suicide miongoni mwa madhara makubwa yanayoweza kuhusishwa na gambling.
7. INAWEZA KUVUNJA MAHUSIANO
Mtu akianza kupoteza fedha nyingi, mara nyingi huanza kuficha ukweli.
Anaweza kumdanganya:
- Mke au mume
- Wazazi
- Marafiki
- Waajiri
- Washirika wa biashara
Anaweza kukopa fedha kwa mtu mmoja ili kulipa deni alilolipata kwa mwingine.
Anaweza kuanza kuishi maisha ya siri.
Na kadri siri zinavyoongezeka, ndivyo trust inavyopungua.
Gambling-related harm inaweza kuathiri si mchezaji pekee bali pia familia na watu wanaomzunguka. WHO inaeleza madhara kama kuvunjika kwa mahusiano, migogoro ya kifamilia, matatizo ya kifedha na kupuuzwa kwa mahitaji ya watoto.
8. MADENI NDIO MWISHO WA MTEGO KWA WENGINE
Mtu anapomaliza fedha zake mwenyewe, hatua inayofuata inaweza kuwa kukopa.
Anaweza kusema:
“Niokoe milioni moja tu, nitakurudishia wiki ijayo.”
Lakini badala ya kutumia fedha hiyo kutatua tatizo, anaenda kujaribu kushinda.
Akishindwa, deni linabaki.
Kisha anakopa tena.
Hapo betting inakuwa haimtafuni tena yeye peke yake; inaanza kuwagusa watu wengine.
9. SI KILA MTU ANAYEBET NI ADDICT — LAKINI ISHARA ZINAPOONEKANA, USIZIPUUZE
WHO inaeleza gambling disorder kwa kuangalia mambo kama kushindwa kudhibiti gambling, gambling kupewa kipaumbele kuliko shughuli nyingine za maisha, na kuendelea kucheza licha ya madhara yanayotokea.
Ukianza kuona kwamba:
- Unacheza zaidi ya ulivyopanga
- Unatumia fedha za matumizi muhimu
- Unakopa ili kucheza
- Unajaribu kurudisha hasara kwa kucheza zaidi
- Unaficha kiasi unachocheza
- Unakasirika usipocheza
- Betting inaanza kuathiri kazi au familia
- Umejaribu kuacha lakini unarudi tena
Hizo ni ishara za kuchukua jambo hili kwa uzito.
10. VIJANA WANAHITAJI KUJENGA, SIO KUTAFUTA NJIA YA MKATO
Hakuna tatizo kijana kutamani mafanikio.
Tatizo linakuja pale anapoanza kuamini kwamba mafanikio makubwa yanaweza kupatikana kwa kubahatisha kuliko kujenga.
Biashara inahitaji muda.
Ujuzi unahitaji muda.
Kazi inahitaji uvumilivu.
Uwekezaji unahitaji nidhamu.
Lakini betting inaweza kumpa mtu hisia kwamba yuko karibu sana na “maisha aliyoyaota.”
Na wakati mwingine hiyo ndiyo hatari yake kubwa:
Inakupa matumaini ya utajiri wa haraka kuliko inavyokupa utajiri wenye msingi.
UJUMBE KWA VIJANA
Kama wewe ni kijana na betting bado haijakuharibia maisha, usisubiri mpaka ifike hapo.
Linda fedha yako.
Linda muda wako.
Linda akili yako.
Linda familia yako.
Linda ndoto zako.
Usione aibu kuomba msaada kama umefikia hatua ambayo huwezi kuacha mwenyewe. Gambling disorder ni tatizo linaloweza kutibiwa, na WHO inaeleza kuwa njia kama cognitive behavioural therapy na motivational interviewing zina ushahidi wa kusaidia watu wenye tatizo hilo.
Na kama tayari umepoteza pesa nyingi, usiende kucheza tena kwa lengo la kurudisha ulizopoteza.
Pesa iliyopotea ni gharama ya jana.
Usiache pia pesa ya kesho iende kufuata pesa ya jana.
HITIMISHO
Betting inaweza kuonekana kama mchezo.
Casino inaweza kuonekana kama burudani.
Aviator inaweza kuonekana kama sekunde chache tu za kubonyeza.
Lakini kwa mtu ambaye ameshindwa kuidhibiti, matokeo yanaweza kuwa makubwa kuliko alivyowahi kufikiria.
Unaweza kupoteza pesa.
Unaweza kupoteza muda.
Unaweza kupoteza biashara.
Unaweza kupoteza mahusiano.
Unaweza kupoteza heshima.
Na wakati mwingine unaweza kupoteza matumaini.
Kwa hiyo ujumbe kwa vijana ni mmoja:
Usicheze na maisha yako ukijaribu kushinda pesa.
Jenga maisha ambayo hayahitaji bahati ili yaendelee.
Fedha ya kujenga maisha yako inaweza kuwa ndogo leo, lakini ikiwa utaijenga kwa nidhamu, inaweza kuwa mwanzo wa maisha makubwa kesho.
Usifukuze hasara. Acha hasara ibaki kuwa hasara, kisha anza kujenga upya.
