[h=1]WAGANGA NA WANAJIMU MARUFUKU KUJITANGAZA[/h] VYOMBO vya habari vya utangazaji vimepigwa marufuku kurusha matangazo yanayohamasisha biashara ya waganga wa kienyeji na wanajimu ambao ni maarufu kama watabiri wa nyota.
Hatua hiyo imo kwenye rasimu ya kanuni za Sheria ya Mawasiliano ya Elektroniki na Posta ya mwaka 2010 (EPOCA) wakati zikijadiliwa Dar es Salaam jana na wadau mbalimbali ili kuziboresha.
Kwenye kanuni hizo katika kifungu kinachoelezea
mambo ya kuepuka katika vipindi vya redio na televisheni mojawapo ni la kuhakikisha vipindi vinavyohamasisha waganga wa kienyeji na wanajimu havipewi nafasi.
Licha ya baadhi ya wadau kuhoji kwa kina suala hilo, Mamlaka ya Udhibiti wa Mawasialiano (TCRA) ilitoa msisitizo kuwa matangazo ya aina hiyo kwenye vyombo vya utangazaji vinavyopewa leseni na mamlaka hiyo ni marufuku.
Akifafanua kifungu hicho, Mkurugenzi wa Utangazaji wa TCRA, Habib Gunze, alisema ni hatari kwa Taifa, iwapo vyombo vya utangazaji vitahamasisha tiba zinazotolewa na waganga wa kienyeji na masuala ya utabiri wa nyota.
"Kwa nini utangaze biashara ya waganga wa kienyeji, mbona hatujawahi kuona hospitali kama Muhimbili zinajitangaza, kama wanatoa tiba za kweli, hizo tiba zao ndizo zitakazowatangaza na si kutumia vyombo vya habari," alisema Gunze wakati akijibu swali la mmoja wa wadau waliotaka ufafanuzi katika eneo hilo.
Gunze alifafanua kuwa vyombo vya habari hasa vya utangazaji, vina jukumu la kulinda wananchi "leo hii mtu anajitangaza mimi ni Daktari bingwa wa kutibu magojwa sugu kama … niko Mwanza hoteli chumba namba fulani, mtu akienda na asipone au akipata madhara itakuwa mbaya kwa vyombo vya utangazaji? Alihoji Gunze.
Hoja hiyo iligusa wajumbe wengi na mdau kutoka Radio Iman ya Morogoro, alihoji kuwa vituo vyao vimekuwa vinatumia baadhi ya watabiri na wataalamu wengine wa mambo ya tiba naye akataka ufafanuzi kuhusu suala hilo.
Mkurugenzi wa Kituo cha Televisheni cha ITV, Joyce Mhaville, naye alishauri kuwa suala hilo liangaliwe vizuri na akashauri kuwa vipindi ambavyo vinatakiwa kupigwa marufuku, viwe ni vile ambavyo vinawataja waganga hao kuwa mabingwa wa kutibu magonjwa fulani wakati si kweli.
"Sisi Watanzania tuna utamaduni wetu, miaka yote magonjwa mengine kwa hapa nchini yamekuwa yanatibiwa na dawa za miti shamba, kwa hiyo nashauri tuwe makini na suala hili," alisema Mhaville.
Akifafanua suala hilo, Gunze alisisitiza kuwa vipindi na matangazo ya waganga wa kienyeji na watabiri hayataruhusiwa kwenye vyombo vya utangazaji.
"Tuna mifano vyombo vya habari vimehamasisha sana suala la Samunge (kikombe cha Babu Loliondo) na matokeo yake tunajua kuna watu wamepata matatizo."
Ila alisema wanachoweza kuruhusu ni kama kuna mtaalamu wa miti shamba ambaye anaweza kuzungumza kwenye vipindi, kuwa magonjwa kama saratani licha ya kutibiwa hospitalini, pia inaweza kutibiwa na miti shamba ambayo ataitaja majina.
Pia alisema miti shamba hiyo iwe imethibitishwa na taasisi za kitaalamu kama Hospitali ya Taifa ya Muhimbili na nyinginezo zinazohusika na utafiti wa dawa za asili.
"Tusipofanya hivyo, huyu mtu tunayemtangazia akienda huko kwa mganga bingwa na sipo, ni tatizo … kutangaza biashara ya waganga wa kienyeji hairuhusiwi."
Baadhi ya matangazo maarufu ya uganga yanayorushwa kupitia televisheni nchini ni pamoja na la dawa ya vidonda vya tumbo, maarufu Fiterawa, na yanayoendeshwa na Dk . Issack Ndondi.
Sheria ya Mawasiliano ya Elektroniki na Posta ya Mwaka 2010 (EPOCA) ilipitishwa na Bunge Januari mwaka jana na kufuta sheria mbili: Sheria ya Utangazaji namba 6 ya Mwaka 1993 na Sheria ya Mawasiliano Tanzania namba 18 ya mwaka 1993.
Kwenye kanuni hizo pia vyombo vya utangazaji wakati wa uchaguzi vinalazimishwa kutoa haki sawa kwa vyama vyote vya siasa na wagombea wao wa udiwani, ubunge na urais. Vyombo hivyo pia vinakatazwa kutoa waandishi wao wa habari kugharimiwa na wanasiasa kwenye kampeni.
Gunze katika eneo hilo, alisema sheria inawataka ambao wanaanzisha vyombo vya utangazaji kuhakikisha wana uwezo kifedha kugharimia wanahabari wao wanaokwenda nje ya kituo cha kazi.
"Sasa wewe umeanzisha televisheni au redio huna hata fedha za kuwagharimia wafanyakazi wako wanapokwenda nje ya kituo cha kazi … sheria inakataza hali hiyo."
Pia katika kanuni hizo, umiliki wa vyombo vya habari utaruhusu raia kumiliki asilimia 51 na raia wa kigeni kumiliki asilimia 49 kwa ambao watapenda kuingia ubia. Gunze alisema ni hatari kwa Taifa kuruhusu wageni kumiliki vyombo vya habari vya utangazaji kwa aslimia 100.
Awali Mkurugenzi Mkuu wa TCRA, Profesa John Nkhoma, alisema katika mfumo wa utangazaji wa dijitali, mamlaka yake inaangalia uwezekano wa vyombo vyote vya utangazaji kutumia king'amuzi kimoja kurusha matangazo yao kuliko ilivyo sasa kuwa na ving'amuzi vingi.
Waziri wa Habari, Vijana, Utamaduni na Michezo, Dk Emmanuel Nchimbi, akifungua mkutano huo wa wadau, alivitaka vituo vya utangazaji kuhakikisha vinafuata maadili na akatoa mfano kuwa kuna malalamiko kwamba baadhi ya televisheni zinarusha matangazo mchana yakikiuka haki za watoto.
Pia alivitaka vituo hivyo kuwa vibunifu na kuhakikisha kuwa vipindi vyao vingi vinakuwa katika lugha ya Kiswahili, ambayo ndiyo lugha ya Taifa.