Raia wa Taifa
JF-Expert Member
- Jan 28, 2024
- 231
- 174
Kafulila na Ramani ya Uchumi wa Dola Trilioni Moja
====
Mkurugenzi Mtendaji wa Kituo cha Ubia kati ya Sekta ya Umma na Sekta Binafsi (PPPC), David Kafulila, amesema Tanzania inaweza kufikia uchumi wa dola trilioni moja ifikapo mwaka 2050 iwapo itafanya mageuzi makubwa ya kiuchumi, kiutawala na kijamii yatakayochochea uwekezaji, uzalishaji na ushindani wa taifa.
Kauli hiyo ameitoa katika mjadala uliofanyika Chuo Kikuu cha Dodoma (UDOM), ambapo aliwasilisha hoja 15 akifafanua fursa, changamoto na mikakati inayoweza kuiwezesha Tanzania kufikia uchumi mkubwa ndani ya robo karne ijayo.
Kafulila alisema historia ya maendeleo duniani inaonesha kuwa nchi zinazopiga hatua kubwa kiuchumi hufanya hivyo kutokana na maamuzi ya kimkakati na si kwa bahati. Alitolea mfano Korea Kusini, ambayo kwa kipindi cha takribani miaka 25 iliongeza ukubwa wa uchumi wake kutoka chini ya dola bilioni 100 hadi zaidi ya dola trilioni moja.
Alisema Tanzania haiwezi kufikia malengo makubwa ya maendeleo kwa kuendelea kutumia mifumo na mbinu zilezile za zamani, akisisitiza umuhimu wa mabadiliko makubwa katika namna ya kufikiri, kupanga na kusimamia taasisi za umma.
Katika eneo la elimu, Kafulila alisema tafsiri ya ujinga imebadilika kutokana na maendeleo ya teknolojia. Alieleza kuwa wakati zamani ujinga ulitafsiriwa kama kutokujua kusoma na kuandika, sasa unahusishwa zaidi na kutokuwa tayari kujifunza na kuendana na mabadiliko ya dunia.
Alisema katika zama za teknolojia ya habari na Akili Unde (AI), ushindani wa mataifa unategemea zaidi ubora wa rasilimali watu na uwezo wa kuzalisha maarifa kuliko wingi wa maliasili.
Akizungumzia ubia kati ya sekta ya umma na binafsi, Kafulila alifafanua kuwa PPP ni tofauti na ubinafsishaji. Alisema katika mfumo wa PPP, umiliki wa mradi hubaki kwa umma wakati wote wa utekelezaji, huku katika ubinafsishaji umiliki na majukumu yakihamishiwa kwa mwekezaji.
Kwa mujibu wake, mahitaji ya uwekezaji yaliyobainishwa katika Dira ya Taifa ya Maendeleo 2050 yanahitaji fedha nyingi zaidi ya uwezo wa Serikali kutegemea kodi na mikopo pekee.
Alisema kufikia uchumi wa dola trilioni moja kutahitaji uwekezaji wa takribani dola trilioni 3.7, hivyo ushiriki wa sekta binafsi kupitia miradi ya PPP ni muhimu katika kuziba pengo la rasilimali za maendeleo.
Akitoa mfano wa matumizi ya ubia huo, Kafulila alitaja mradi wa reli ya TAZARA unaotekelezwa kwa ushirikiano wa Tanzania, Zambia na kampuni ya China ya CCECC wenye thamani ya dola bilioni 1.4. Alisema mradi huo utaongeza ufanisi wa usafirishaji na kukuza biashara kupitia bandari za Tanzania.
Kuhusu sekta ya nishati, alisema Tanzania bado ina bei ya umeme inayoshindana katika ukanda wa Afrika Mashariki ikilinganishwa na baadhi ya nchi jirani. Alisema upatikanaji wa umeme wa uhakika ni moja ya nguzo muhimu za maendeleo ya viwanda na ukuaji wa uchumi.
Alibainisha kuwa nchi kama China zimefanikiwa kuwa vituo vikubwa vya uzalishaji duniani kutokana na uwekezaji mkubwa katika uzalishaji na usambazaji wa umeme.
Kafulila pia aligusia suala la mapato ya kodi, akisema kiwango cha mapato ya kodi kwa taifa bado ni cha chini ikilinganishwa na wastani wa baadhi ya nchi za Afrika na mataifa yaliyoendelea.
Alisema changamoto kubwa ni sehemu kubwa ya shughuli za kiuchumi kuendelea kufanyika katika sekta isiyo rasmi, hali inayopunguza wigo wa walipakodi. Alisisitiza umuhimu wa kuhamasisha urasimishaji wa biashara na matumizi ya teknolojia katika ukusanyaji wa mapato.
Akijibu maswali kuhusu viwango vya riba, Kafulila alisema gharama kubwa za mikopo nchini zinachangiwa na utegemezi wa benki nyingi kwenye amana za muda mfupi, jambo linalopunguza uwezo wa kutoa mikopo ya muda mrefu kwa gharama nafuu.
Alisema suluhisho la kudumu ni kukuza uchumi, kuongeza akiba za ndani na kuimarisha taasisi za maendeleo ya kifedha ili kuwezesha upatikanaji wa fedha za uwekezaji.
Kwa upande wa utekelezaji wa miradi ya PPP, Kafulila alisema mafanikio yake hayawezi kutegemea sheria nzuri pekee, bali yanahitaji wataalamu wenye uwezo wa kusimamia mikataba, kufanya mazungumzo ya kibiashara na kutathmini miradi kwa ufanisi.
Alisema idadi ya wataalamu wa PPP nchini imeongezeka katika miaka ya karibuni, lakini bado mahitaji ni makubwa kutokana na ongezeko la miradi mikubwa ya maendeleo.
Katika masoko ya mitaji, Kafulila alisema mafanikio ya Samia Infrastructure Bond na hati fungani nyingine za taasisi za umma yanaonesha kuwa Watanzania wana uwezo wa kushiriki moja kwa moja katika kufadhili miradi ya maendeleo.
Alisema njia mbadala za ufadhili zitazidi kuwa muhimu kadiri mahitaji ya uwekezaji yanavyoongezeka.
Pia alizungumzia mpango wa kuanzisha vituo vya kisasa vya ukaguzi wa magari kupitia PPP, akisema mfumo huo utasaidia kuongeza usalama wa vyombo vya moto, uwazi na mapato ya Serikali.
Kuhusu mjadala wa sera za ujamaa, Kafulila alisema Tanzania imekuwa ikitumia mfumo wa uchumi wa soko kwa muda mrefu, hivyo changamoto za sasa haziwezi kuelezwa kwa kutegemea sera za zamani pekee.
Alisema thamani ya miradi ya PPP imeongezeka kwa kiasi kikubwa katika miaka ya karibuni, jambo linaloonesha kuimarika kwa ushirikiano kati ya Serikali na sekta binafsi katika kuchochea maendeleo.
Akizungumzia ongezeko la idadi ya watu, Kafulila alisema ukuaji wa wananchi unapaswa kuambatana na uwekezaji katika elimu, afya na maendeleo ya ujuzi ili kujenga rasilimali watu yenye tija.
Alisisitiza kuwa familia zinapaswa kupanga idadi ya watoto kulingana na uwezo wa kuwapatia huduma bora, akieleza kuwa ubora wa rasilimali watu ndiyo msingi wa maendeleo endelevu.
Akihitimisha hoja zake, Kafulila alisema dunia ya sasa inahitaji Serikali kujikita zaidi katika kutunga sera, kusimamia na kuwezesha mazingira bora ya maendeleo, huku sekta binafsi ikichukua nafasi kubwa katika uwekezaji na utoaji wa baadhi ya huduma.
“Tunapozungumzia uchumi wa dola trilioni moja, hatuzungumzii ndoto. Tunazungumzia uamuzi, maarifa, uwekezaji na mabadiliko ya namna tunavyofikiri kama taifa,” alisema Kafulila.
====
Mkurugenzi Mtendaji wa Kituo cha Ubia kati ya Sekta ya Umma na Sekta Binafsi (PPPC), David Kafulila, amesema Tanzania inaweza kufikia uchumi wa dola trilioni moja ifikapo mwaka 2050 iwapo itafanya mageuzi makubwa ya kiuchumi, kiutawala na kijamii yatakayochochea uwekezaji, uzalishaji na ushindani wa taifa.
Kauli hiyo ameitoa katika mjadala uliofanyika Chuo Kikuu cha Dodoma (UDOM), ambapo aliwasilisha hoja 15 akifafanua fursa, changamoto na mikakati inayoweza kuiwezesha Tanzania kufikia uchumi mkubwa ndani ya robo karne ijayo.
Kafulila alisema historia ya maendeleo duniani inaonesha kuwa nchi zinazopiga hatua kubwa kiuchumi hufanya hivyo kutokana na maamuzi ya kimkakati na si kwa bahati. Alitolea mfano Korea Kusini, ambayo kwa kipindi cha takribani miaka 25 iliongeza ukubwa wa uchumi wake kutoka chini ya dola bilioni 100 hadi zaidi ya dola trilioni moja.
Alisema Tanzania haiwezi kufikia malengo makubwa ya maendeleo kwa kuendelea kutumia mifumo na mbinu zilezile za zamani, akisisitiza umuhimu wa mabadiliko makubwa katika namna ya kufikiri, kupanga na kusimamia taasisi za umma.
Katika eneo la elimu, Kafulila alisema tafsiri ya ujinga imebadilika kutokana na maendeleo ya teknolojia. Alieleza kuwa wakati zamani ujinga ulitafsiriwa kama kutokujua kusoma na kuandika, sasa unahusishwa zaidi na kutokuwa tayari kujifunza na kuendana na mabadiliko ya dunia.
Alisema katika zama za teknolojia ya habari na Akili Unde (AI), ushindani wa mataifa unategemea zaidi ubora wa rasilimali watu na uwezo wa kuzalisha maarifa kuliko wingi wa maliasili.
Akizungumzia ubia kati ya sekta ya umma na binafsi, Kafulila alifafanua kuwa PPP ni tofauti na ubinafsishaji. Alisema katika mfumo wa PPP, umiliki wa mradi hubaki kwa umma wakati wote wa utekelezaji, huku katika ubinafsishaji umiliki na majukumu yakihamishiwa kwa mwekezaji.
Kwa mujibu wake, mahitaji ya uwekezaji yaliyobainishwa katika Dira ya Taifa ya Maendeleo 2050 yanahitaji fedha nyingi zaidi ya uwezo wa Serikali kutegemea kodi na mikopo pekee.
Alisema kufikia uchumi wa dola trilioni moja kutahitaji uwekezaji wa takribani dola trilioni 3.7, hivyo ushiriki wa sekta binafsi kupitia miradi ya PPP ni muhimu katika kuziba pengo la rasilimali za maendeleo.
Akitoa mfano wa matumizi ya ubia huo, Kafulila alitaja mradi wa reli ya TAZARA unaotekelezwa kwa ushirikiano wa Tanzania, Zambia na kampuni ya China ya CCECC wenye thamani ya dola bilioni 1.4. Alisema mradi huo utaongeza ufanisi wa usafirishaji na kukuza biashara kupitia bandari za Tanzania.
Kuhusu sekta ya nishati, alisema Tanzania bado ina bei ya umeme inayoshindana katika ukanda wa Afrika Mashariki ikilinganishwa na baadhi ya nchi jirani. Alisema upatikanaji wa umeme wa uhakika ni moja ya nguzo muhimu za maendeleo ya viwanda na ukuaji wa uchumi.
Alibainisha kuwa nchi kama China zimefanikiwa kuwa vituo vikubwa vya uzalishaji duniani kutokana na uwekezaji mkubwa katika uzalishaji na usambazaji wa umeme.
Kafulila pia aligusia suala la mapato ya kodi, akisema kiwango cha mapato ya kodi kwa taifa bado ni cha chini ikilinganishwa na wastani wa baadhi ya nchi za Afrika na mataifa yaliyoendelea.
Alisema changamoto kubwa ni sehemu kubwa ya shughuli za kiuchumi kuendelea kufanyika katika sekta isiyo rasmi, hali inayopunguza wigo wa walipakodi. Alisisitiza umuhimu wa kuhamasisha urasimishaji wa biashara na matumizi ya teknolojia katika ukusanyaji wa mapato.
Akijibu maswali kuhusu viwango vya riba, Kafulila alisema gharama kubwa za mikopo nchini zinachangiwa na utegemezi wa benki nyingi kwenye amana za muda mfupi, jambo linalopunguza uwezo wa kutoa mikopo ya muda mrefu kwa gharama nafuu.
Alisema suluhisho la kudumu ni kukuza uchumi, kuongeza akiba za ndani na kuimarisha taasisi za maendeleo ya kifedha ili kuwezesha upatikanaji wa fedha za uwekezaji.
Kwa upande wa utekelezaji wa miradi ya PPP, Kafulila alisema mafanikio yake hayawezi kutegemea sheria nzuri pekee, bali yanahitaji wataalamu wenye uwezo wa kusimamia mikataba, kufanya mazungumzo ya kibiashara na kutathmini miradi kwa ufanisi.
Alisema idadi ya wataalamu wa PPP nchini imeongezeka katika miaka ya karibuni, lakini bado mahitaji ni makubwa kutokana na ongezeko la miradi mikubwa ya maendeleo.
Katika masoko ya mitaji, Kafulila alisema mafanikio ya Samia Infrastructure Bond na hati fungani nyingine za taasisi za umma yanaonesha kuwa Watanzania wana uwezo wa kushiriki moja kwa moja katika kufadhili miradi ya maendeleo.
Alisema njia mbadala za ufadhili zitazidi kuwa muhimu kadiri mahitaji ya uwekezaji yanavyoongezeka.
Pia alizungumzia mpango wa kuanzisha vituo vya kisasa vya ukaguzi wa magari kupitia PPP, akisema mfumo huo utasaidia kuongeza usalama wa vyombo vya moto, uwazi na mapato ya Serikali.
Kuhusu mjadala wa sera za ujamaa, Kafulila alisema Tanzania imekuwa ikitumia mfumo wa uchumi wa soko kwa muda mrefu, hivyo changamoto za sasa haziwezi kuelezwa kwa kutegemea sera za zamani pekee.
Alisema thamani ya miradi ya PPP imeongezeka kwa kiasi kikubwa katika miaka ya karibuni, jambo linaloonesha kuimarika kwa ushirikiano kati ya Serikali na sekta binafsi katika kuchochea maendeleo.
Akizungumzia ongezeko la idadi ya watu, Kafulila alisema ukuaji wa wananchi unapaswa kuambatana na uwekezaji katika elimu, afya na maendeleo ya ujuzi ili kujenga rasilimali watu yenye tija.
Alisisitiza kuwa familia zinapaswa kupanga idadi ya watoto kulingana na uwezo wa kuwapatia huduma bora, akieleza kuwa ubora wa rasilimali watu ndiyo msingi wa maendeleo endelevu.
Akihitimisha hoja zake, Kafulila alisema dunia ya sasa inahitaji Serikali kujikita zaidi katika kutunga sera, kusimamia na kuwezesha mazingira bora ya maendeleo, huku sekta binafsi ikichukua nafasi kubwa katika uwekezaji na utoaji wa baadhi ya huduma.
“Tunapozungumzia uchumi wa dola trilioni moja, hatuzungumzii ndoto. Tunazungumzia uamuzi, maarifa, uwekezaji na mabadiliko ya namna tunavyofikiri kama taifa,” alisema Kafulila.
