Tafakuri ya kisiasa na ukombozi wa kifikra katika demokrasia, nguvu ya wananchi na mtego wa mfumo

[Moaz]

Utangulizi: Demokrasia kama Imani, Sio Ukweli
Katika Tanzania na Afrika kwa ujumla, Demokrasia imegeuzwa kuwa imani ya kisiasa isiyoruhusu kuhojiwa. Ukiongea dhidi yake, unaitwa adui wa maendeleo, dikteta, au mtu anayechukia haki za binadamu. Lakini historia na uhalisia vinaonyesha kuwa Demokrasia haijawahi kuwa mkombozi wa masikini wa Afrika, bali imekuwa chombo cha kuhalalisha utawala wa wachache kwa kutumia kura za wengi.

Wananchi wamefundishwa kuamini kuwa kupiga kura ni kilele cha mamlaka yao. Ukweli mchungu ni kwamba, kura ni mwanzo wa kupokonywa mamlaka, si mwanzo wa kuyapata.

Sura ya Kwanza: Demokrasia ya Karatasi dhidi ya Demokrasia ya Maisha
Kikatiba, Tanzania ni nchi ya Kidemokrasia. Katiba inasema mamlaka ni ya wananchi. Lakini jiulize:
•Je, mwananchi ana mamlaka juu ya rasilimali za nchi?
•Je, mwananchi ana mamlaka juu ya sera za kiuchumi?
•Je, mwananchi ana uwezo wa kubadili mfumo unaomuumiza?

Majibu kwa uhalisia ni hapana.
Mfano wa Tanzania:
•Wananchi wanapiga kura, lakini hawachagui sera za mikopo ya kimataifa.
•Wananchi wanachagua wabunge, lakini hawana sauti kwenye mikataba mikubwa ya madini, gesi, au mikopo.
•Wananchi wanachagua viongozi, lakini hawawezi kuwawajibisha kwa mfumo unaolinda zaidi wawekezaji kuliko wananchi.

Hii si Demokrasia ya wananchi; hii ni Demokrasia ya nyaraka na taratibu.

Sura ya Pili: Mfumo wa Uchumi – Kiini cha Tatizo
Hakuna Demokrasia bila uchumi. Lakini katika Afrika, Demokrasia iliingizwa bila uhuru wa kiuchumi.
Mfano wa Afrika:
•Nchi nyingi za Afrika zinapiga kura, lakini bajeti zao zinaamuliwa na masharti ya IMF na Benki ya Dunia.
•Serikali zinachaguliwa na wananchi, lakini sera za mafuta, umeme, na chakula zinaamuliwa na soko la kimataifa.

Tanzania:
•Kodi zinaongezeka, lakini wananchi hawashirikishwi katika uamuzi wa vipaumbele.
•Madini yanachimbwa, lakini maeneo yanayozunguka migodi yanabaki maskini.

Demokrasia bila uhuru wa kiuchumi ni uhuru wa kuchagua nani atakutawala, sio kuamua maisha yako.

Sura ya Tatu: Wanaharakati, Upinzani na Uongo wa Uwakilishi
Wanaharakati na vyama vya upinzani hujiwasilisha kama sauti ya wananchi. Lakini:
•Wanategemea mfumo wa kisheria uleule wanaoudai kuupinga.
•Wanategemea wafadhili, taasisi za kimataifa, na mitandao ya kisiasa.
Mfano wa Tanzania:
•Mwanaharakati anaweza kuzungumza kwa sababu analindwa na mtandao fulani.
•Mwananchi wa kawaida akizungumza, anaambiwa hana uelewa au hana mamlaka.

Hii inaonyesha ukweli mchungu: hakuna sauti huru ndani ya mfumo usio huru.

Sura ya Nne: Demokrasia kama Pazia la Ukoloni Mpya
Afrika haikutawaliwa kwa bunduki tena, bali kwa sheria, mikataba, na Demokrasia.

Mfano wa Afrika:
•Nchi zina Katiba, lakini rasilimali zipo mikononi mwa makampuni ya kimataifa.
•Marais wanachaguliwa, lakini hawawezi kugusa maslahi ya wakubwa wa uchumi.

Demokrasia imetumika kuhalalisha:
•Ubinafsishaji wa huduma za jamii
•Uuzaji wa rasilimali
•Kuongezeka kwa pengo la matajiri na masikini

Sura ya Tano: Kwa Nini Masikini Hawawezi Kununufaika na Demokrasia
Sheria za Demokrasia zinahitaji:
•Elimu
•Taarifa
•Muda
•Rasilimali

Masikini hana hivi vyote. Hivyo:
•Anapiga kura bila taarifa kamili
•Anafuata hisia na ushabiki
•Anatumika kama namba

Demokrasia imejengwa juu ya dhana ya raia mwenye uwezo, lakini Afrika ina raia aliyewekwa katika utegemezi wa kudumu.

Sura ya Sita: Wananchi Wafanyeje – Hatua Kali za Ukombozi
1.Kataa kuabudu Demokrasia – iangalie kama chombo, sio kama dini.
2.Jenga elimu ya mfumo, sio ya watu.
3.Unda jumuiya huru za wananchi nje ya vyama.
4.Pima viongozi kwa sera, sio maneno.
5.Tambua kuwa kura pekee haitoshi.

Hitimisho:
Demokrasia haijashindwa Afrika. Demokrasia ilikuja ikiwa imebeba malengo ya kuwatawala wachache kwa kutumia wengi.
Mpaka wananchi waache kuuliza nani mbaya na waanze kuuliza mfumo upi unanufaisha nani, mzunguko wa kutawaliwa utaendelea.