Siyo kila mwanasiasa ni kiongozi

[Alloyce PR]

Makala ya Kitaaluma
Na Alloyce, P.R.

Utangulizi
Katika historia ya siasa za Afrika na duniani kwa ujumla, mara nyingi jamii imekuwa ikiwachukulia wanasiasa wote kama viongozi. Mwelekeo huu umekuwa na athari mbaya kwa maendeleo ya kidemokrasia, utawala bora, na ustawi wa wananchi. Wakati mwingine waliopewa dhamana hukosa maono ya kweli na maadili ya uongozi; badala yake, hutanguliza tamaa za madaraka, maslahi binafsi, na uchu wa utajiri. Katika makala hii, tunatafakari kwa pamoja tofauti kati ya mwanasiasa na kiongozi, athari za kuwa na wanasiasa wasiokuwa viongozi, na mapendekezo ya kujenga jamii yenye uelewa wa kina juu ya uongozi bora katika bara la Afrika.

1. Tofauti za Kimsingi

Mwanasiasa ni mtu anayeshiriki katika shughuli za kisiasa kwa lengo la kushinda madaraka au kushawishi sera na maamuzi ya umma. Anaweza kuwa mjuzi wa siasa, lakini si lazima awe na maadili ya uongozi.

Kiongozi, kwa upande mwingine, ni mtu mwenye maono, uwezo wa kuwahamasisha watu yenye kuleta manufaa, na anayejenga taasisi na mifumo kwa ajili ya vizazi vijavyo. John C. Maxwell, mtaalamu wa masuala ya uongozi, alisema:
> “A leader is one who knows the way, goes the way, and shows the way.”

Mwanasiasa anaweza kujali uchaguzi wa wakati fulani, lakini kiongozi hujali vizazi vijavyo ("Politicians think about the next election; leaders think about the next generation." – James Freeman Clarke).

2. Sababu zinazopelekea si kila Mwanasiasa awe Kiongozi

(i) Ukosefu wa Maadili
Tafiti nyingi zimebainisha kuwa baadhi ya wanasiasa huingia kwenye siasa kwa ajili ya kujinufaisha. Hii ni kwa mujibu wa Transparency International (2022) imeonyesha kuwa ukosefu wa uadilifu miongoni mwa wanasiasa ni chanzo kikuu cha rushwa katika nchi nyingi za Afrika.

(ii) Kukosa Dira na Maono ya Muda Mrefu
Kiongozi huongozwa na dira thabiti inayojengwa juu ya uelewa wa changamoto za muda mrefu. Mwanasiasa, kwa kawaida, huongozwa na ratiba ya uchaguzi. Nelson Mandela alisema:
[B][I]> "A leader… is like a shepherd. He stays behind the flock, letting the most nimble go out ahead, whereupon the others follow."[/I][/B]

(iii) Uongozi kwa Propaganda
Wanasiasa wengi hujenga ufuasi kwa kutumia propaganda badala ya hoja na sera zenye tija. Hali hii hudumaza fikra za wananchi na kuzuia mjadala mpana wa maendeleo.

(iv) Kukwepa Uwajibikaji
Tofauti na viongozi, baadhi ya wanasiasa hutumia nafasi zao kulinda matendo yao yasihukumiwe na jamii, vyombo vya habari, au taasisi za uwajibikaji.

3. Athari kwa Taifa Inapokuwa na Wanasiasa Wasio Viongozi**

- Migogoro ya Mara kwa Mara. Wanasiasa wasio viongozi huchochea tofauti za kijamii kwa misingi ya ukabila, dini au siasa.

- Kudhoofika kwa Taasisi . Badala ya kuimarisha taasisi, wanasiasa hawa huziingilia kwa maslahi binafsi.

- Ukosefu wa Maendeleo. Miradi ya maendeleo hujengwa kwa propaganda kuliko mipango endelevu.

- Kushamiri kwa Rushwa na Ufujaji. Kukosekana kwa uongozi wenye maadili huifanya rushwa kuwa sehemu ya utawala wa kawaida.
Profesa Patrick Lumumba aliwahi kusema:
[B]> “Africans are not poor; we are poorly led.”[/B]
Kauli hii inatufundisha kuwa siasa zisizoongozwa na uongozi thabiti ni kichocheo cha umasikini na udhaifu wa wana-jamii.

4. Mapendekezo kwa Uongozi Bora wa Kisiasa

(a) Kujenga Elimu ya Uraia kwa Jamii
Wananchi wafundishwe kupitia mitaala ya shule na mijadala ya kijamii kutambua tofauti kati ya mwanasiasa na kiongozi.

(b) Kuimarisha Vyama vya Siasa
Vyama viwe na mifumo ya kuchuja wagombea kwa kutumia vigezo vya kitaaluma, maadili na historia ya utumishi kwa umma.

(c) Taasisi za Kukuza Uongozi
Vyuo na mashirika ya kiraia yahamasishwe kutoa mafunzo ya muda mrefu kwa vijana wenye nia ya kuongoza taifa kwa misingi ya uzalendo.

(d) Kuhamasisha Uongozi wa Kiutendaji (Servant Leadership)
Uongozi wa utumishi ujengwe kama kanuni ya msingi kwa yeyote anayetaka kuwa kiongozi. Robert Greenleaf aliandika:
> "The servant-leader is servant first… It begins with the natural feeling that one wants to serve, to serve first."

Hitimisho
Katika zama ambazo siasa zimechukua nafasi ya uongozi, ni muhimu kwa mataifa ya bara la Afrika kutafakari kwa kina dhana ya nani ni kiongozi na nani ni mwanasiasa. Hatupaswi kupima uongozi kwa ukubwa wa cheo au idadi ya kura, bali kwa athari chanya za kiongozi huyo katika maisha ya watu. Tunapaswa kutambua kuwa uongozi ni wito na sio kazi ya kutafuta utukufu binafsi.
Kama jamii, tuwe tayari kuwatofautisha wanasiasa maneno tupu wenye lengo la kushika maraka na viongozi wenye maneno tekelezi.
> “Leadership is not about being in charge. It is about taking care of those in your charge.” – Simon Sinek

Marejeo
1. John C. Maxwell (2007). The 21 Irrefutable Laws of Leadership.
2. Transparency International (2022). Corruption Perceptions Index.
3. Robert K. Greenleaf (1977). Servant Leadership: A Journey into the Nature of Legitimate Power and Greatness.
4. Prof. Patrick Loch Otieno Lumumba – Public Speeches and Interviews.
5. James Freeman Clarke (1870). Politics and the Pulpit Lecture.
6. Simon Sinek (2009). Start With Why: How Great Leaders Inspire Everyone to Take Action.

 

[residentura]

Hahaaaa...ndio maana kuna kitu kinaitwa "kipawa/kipaji".
Hivi vitu vya darasani kwetu vimefeli tangu tumepata uhuru mpaka leo.

Kuna wanasiasa wanaopigania tuwe na mchakato wa kuwapata viongozi bora, na sio kuwa eti wao ni wanasiasa wanaotaka wawe viongozi.

Kuna mwanasiasa mmoja hapa kwetu ambaye anatamani kuona nchi inapata viongozi bora kwa kupitia mchakato ulio huru na wa haki wa kupata hao viongozi bora, hata kama yeye na chama chake hawatachaguliwa kuwa viongozi.

Mwalimu J.K.N aliandika kuwa iki tusonge mbele kama nchi, tunahitaji vitu kadhaa ambacho kimojawapo ni uongozi bora.

Uongozi bora hauwezi kupatikana kwa mchakato usio bora.