Assalam alaykum
Watu wengi wakisikia neno “Sunnah” hudhani ni jambo la hiari lisilo na umuhimu mkubwa katika dini. Wengine hudhani Sunnah ni mavazi fulani au muonekano pekee. Ukweli ni kwamba Sunnah ni sehemu muhimu sana ya Uislamu, na kuipuuza Sunnah ni hatari kubwa kwa dini ya mtu.
Maana ya Sunnah
Sunnah ni:
Njia, mafundisho, matendo, kauli na maelekezo ya Mtume Muhammad ﷺ.
Allah سبحانه وتعالى amesema:
﴿ وَمَا آتَاكُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ وَمَا نَهَاكُمْ عَنْهُ فَانْتَهُوا ﴾
“Na anachokupeni Mtume kichukueni, na anachokukatazeni jiepusheni nacho.”
[Surat Al-Hashr 59:7]
Aya hii inaonyesha wazi kuwa Muislamu anatakiwa kufuata mafunzo ya Mtume ﷺ, si Qur’an pekee bila Sunnah.
Mtume ﷺ amesema:
“Mwenye kuishi baada yangu ataona tofauti nyingi, basi shikamaneni na Sunnah yangu na Sunnah ya Makhalifa waongofu…”
(Imepokewa na Abu Dawud na Tirmidhiy)
Kwa nini Sunnah ni muhimu?
1. Sunnah inaifafanua Qur’an
Qur’an imeamrisha kuswali, lakini haikueleza namna ya kuswali rakaa kwa rakaa. Mtume ﷺ ndiye aliyefundisha:
“Swalini kama mlivyoniona nikiswali.”
(Sahih Al-Bukhari)
Bila Sunnah watu wasingejua namna sahihi ya:
Kuswali
Kufunga
Kuhiji
Kutoa Zakaah
2. Kumtii Mtume ﷺ ni kumtii Allah
Allah سبحانه وتعالى amesema:
﴿ مَنْ يُطِعِ الرَّسُولَ فَقَدْ أَطَاعَ اللَّهَ ﴾
“Anayemtii Mtume basi amemtii Allah.”
[Surat An-Nisaa 4:80]
Hivyo kuikataa Sunnah ni njia ya kupinga maelekezo ya Allah.
Hatari ya Kuipuuza Sunnah
1. Kupotea katika dini
Mtume ﷺ amesema:
“Nimewaachia mambo mawili, mkishikamana nayo hamtapotea: Kitabu cha Allah na Sunnah yangu.”
Mwenye kuacha Sunnah atabaki na tafsiri zake binafsi na matamanio.
2. Kuenea Bid’ah (uzushi)
Watu wanapoacha Sunnah huanza kuingiza mambo ambayo Mtume ﷺ hakuyafundisha.
Mtume ﷺ amesema:
“Kila uzushi ni upotevu.”
(Sahih Muslim)
3. Kukosa mapenzi ya Allah
Allah سبحانه وتعالى amesema:
﴿ قُلْ إِنْ كُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونِي يُحْبِبْكُمُ اللَّهُ ﴾
“Sema: Ikiwa mnampenda Allah basi nifuateni, Allah atawapenda.”
[Surat Aal Imran 3:31]
Kufuata Sunnah ni dalili ya kumpenda Allah na Mtume Wake ﷺ.
Kauli za Maswahaba na Wanachuoni
Ibn Mas’ud رضي الله عنه alisema:
“Fuateni wala msibuni (msizushe), kwani mmepewa yaliyo tosha.”
Imaam Malik رحمه الله alisema:
“Mwenye kufanya bid’ah katika Uislamu na akaona ni jambo jema, basi amedai kuwa Muhammad ﷺ ameisaliti risala.”
Sunnah sio Ugaidi wala Ukali
Baadhi ya watu leo huwaita watu wanaoshikamana na Sunnah kuwa ni wenye msimamo mkali. Hii si kweli. Sunnah inafundisha:
Haki
Huruma
Uadilifu
Heshima
Tabia njema
Kumuabudu Allah kwa usahihi
Allah سبحانه وتعالى amesema kuhusu Mtume ﷺ:
﴿ وَإِنَّكَ لَعَلَىٰ خُلُقٍ عَظِيمٍ ﴾
“Na hakika wewe uko juu ya tabia tukufu.”
[Surat Al-Qalam 68:4]
Baadhi ya Sunnah za Vitendo ambazo mtu ana hiyari ya kufanya au kuacha
Wanachuoni wameeleza kuwa zipo Sunnah ambazo si wajibu; mwenye kuzifanya hulipwa thawabu na mwenye kuziacha hapati dhambi. Miongoni mwa hizo ni:
Kupiga mswaki kabla ya Swalah
Kuswali Sunnah za Rawatib
Kuswali Tahajjud
Kufunga Jumatatu na Alhamisi
Kuanza upande wa kulia katika mambo mazuri
Kutoa salamu kabla ya kuzungumza
Kuswali Dhuha
Kusema adhkaar za asubuhi na jioni
Kukaa I’tikaaf Ramadhani
Kula tende wakati wa kufuturu
Kuvaa nguo nyeupe
Kutabasamu kwa Waislamu
Hizi ni Sunnah za Mtume ﷺ ambazo Muislamu akizifanya hupata malipo makubwa, lakini akiziacha bila kubeza Sunnah habebeshwi dhambi.
Lakini ni hatari mtu kubeza Sunnah au kuona mafundisho ya Mtume ﷺ hayana thamani.
Hitimisho
Sunnah si jambo la pembeni katika Uislamu. Ni njia ya Mtume Muhammad ﷺ iliyotufikisha kwenye uongofu. Muislamu wa kweli ni yule anayoshikamana na Qur’an na Sunnah kwa ufahamu wa Maswahaba رضي الله عنهم.
Tuogope kuipuuza Sunnah, kwani kuacha njia ya Mtume ﷺ ni njia ya kupotea.
Allah سبحانه وتعالى amesema:
﴿ فَلْيَحْذَرِ الَّذِينَ يُخَالِفُونَ عَنْ أَمْرِهِ أَنْ تُصِيبَهُمْ فِتْنَةٌ أَوْ يُصِيبَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ ﴾
“Basi wale wanaopingana na amri yake waogope yasije yakawapata fitna au ikawapata
adhabu chungu.”
[Surat An-Nuur 24:63]
NB: Huu ni ukumbusho kwa waislamu mwenye kuelewa ataelewa na asiyetaka kuelewa abaki na fikra zake.