Muundo wa Tume Huru ya Uchaguzi

[Muuza viatu]

Kuwe na kamati maalum ya uteuzi, ihusishe jaji mkuu, mwenyekiti wa tume ya haki za binaadamu, tume ya utawala bora(iundwe sio sasahivi ambapo zimeunganishwa pamoja na tume ya haki za binaadamu).

Asasi za kiraia na vyama vya siasa ziruhusiwe kupeleka majina ya wanaoona wanafaa kwenye kamati ya uteuzi, na yoyote anaetaka kuwa mjumbe wa tume apeleke application kwenye kamati ya uteuzi. Baada ya hapo kamati inayapitia majina na kuwasilisha bungeni. Bungeni kuna kuwa na kamati inayohusisha wabunge toka pande zote. Upande wa serikali na upinzani. Hiyo kamati itayapitia tena hayo majina na kuwahoji. Baada ya hapo itawasilisha tena majina ya watu inayoona wanafaa kisha wanapitishwa kwa kupigiwa kura na bunge zima ili kuwa wajumbe wa tume. Rais yeye anakuja kuwaapisha tu.

Wajumbe wa tume ndo watachaguana wenyewe kati yao ili kumpata mwenyekiti na makamu mwenyekiti wa tume.

Ili kumpata mtendaji mkuu wa tume ambae ndo mkurugenzi wa uchaguzi. Watu watawasilisha maombi yao kwa tume ya uchaguzi, kisha tume itayapitia na kupeleka majina kwenye ile kamati ya bunge, nao watayapitia na kuwahoji kisha kuwasilisha jina moja litakalo pigiwa kura na bunge zima na kupitishwa. Baada ya hapo rais anakuja kumuapisha tu.

Tume iruhusiwe kuajiri watumishi wake. Ambao ndo hao hao watasimamia uchaguzi.

Mkurugenzi wa uchaguzi na watumishi wote watawajibika kwa tume na si mwingine. Mtu yoyote asiruhusiwe kuwapa maelekezo.

Wajumbe, mkurugenzi wa uchaguzi na watumishi wa tume wasiwe watu ambao waliwahi kuwa makada au viongozi wa chama chochote na pia kuwahi kuwa watumishi serikalini.

Tume pia iwe na uhuru wa kifedha. Ina wasilisha bajeti bungeni na fedha kuidhinishwa bila mjadala au kufanyiwa editing. Itakuwa ni kinyume cha sheria kwa hazina kushikilia au kuipa tume fedha pungufu kuliko ile iliyoidhinishwa na bunge.

Kumuondoa mjumbe wa tume ni mpaka jopo la kijaji liundwe, na huyo mjumbe apate nafasi ya kujitetea. Jopo la kijaji likifanya uchunguzi na kuthibitisha kuwa anafaa kuondolewa ndo huyo mjumbe aondolewe.

Mwisho kabisa watu waruhusiwe kuomba "admnisitrative review" kuhusu maamuzi ya tume. Kama mtu hajaridhishwa na maamuzi ya tume au mtumishi wake, aruhusiwe kuiomba tume ipitie tena maamuzi hayo. Na kama hajaridhika bado, aruhusiwe kufungua shauri mahakamani. Ambapo tume itabidi ifuate maamuzi ya mahakama.

Yote hayo yakifanyika. Tutakuwa na tume ambayo iko huru na ya haki.

Miongoni mwa uliowataja hapo juu mf.Jaji mstaaf na baadh ya viongoz utawala bora bila shaka ni wateule wa rais inamaana hata wakienda sehemu nyingine inakua ngumu kwenda kinyume na matakwa ya mfumo

 

[Mzee Wa Republican]

Tunataka Mkurugenzi wa Tume asiteuliwe na Raisi

Hii ndiyo point of departure. Ongeza na Mkurugenzi wa daftari la wapiga kura

 

[Mzee Wa Republican]

kwa mujibu wa Ibara ya 74 (11) inayosema kuwa wakati inatekeleza majukumu yake , Tume ya Uchaguzi haitalazimika kufuata amri au maagizo ya mtu yeyotea au Idara yoyote ya Serikali au maoni yoyote ya Siasa.

Kwa mfumo wetu huu kama nchi una uhakika hawaingiliwi na idara yoyote ya serikali ?

Ni kwa mazingira gani unaamini hiyo tume yetu ya sasa iko huru ?

 

[WA-UKENYENGE]

Tutampataje mkurugenz?

ToR ziandaliwe na sifa zitajwe kwa uwazi, nafasi itangazwe, watu wenye sifa waombe na wataoomba wafanyiwe vetting na vyama vyote. Ikiwezekana asiwe na chembe chembe za uvyama kwa sababu kinachotakiwa hapa mtu wa kusimamia taratibu na sheria za uchaguzi wala siyo kufanya siasa na wanasiasa wenyewe.