stabilityman
JF-Expert Member
- Jul 9, 2024
- 604
- 1,236
Program maalumu inayorekodi mazungumzo ya watu kwenye simu (yaani actual voice/content ya mazungumzo, sio tu metadata kama nani alipiga nani na muda gani) ni tofauti na PRISM na XKeyscore kulingana na maelezo yaliyotolewa na Edward Snowden na ripoti za baadaye.
Hii hapa ufafanuzi rahisi na wa moja kwa moja:
### 1. PRISM
### 2. XKeyscore
### Programu inayorekodi mazungumzo halisi ya simu (voice content) kwa wingi
Kuna programu nyingine iliyofichuliwa na Snowden inayofanya hivyo, na inaitwa MYSTIC (na tool yake inayoitwa RETRO):
Kwa hiyo, PRISM na XKeyscore haziwezi kurekodi mazungumzo ya simu za kawaida moja kwa moja kwa wingi – hiyo ilifanywa na programu kama MYSTIC kwa target nchi chache. Hadi sasa (2026), baadhi ya programu hizo zimebadilika au kusimamishwa kutokana na sheria na utata, lakini uwezo bado upo.
Hii hapa ufafanuzi rahisi na wa moja kwa moja:
### 1. PRISM
- Hii ni programu ya NSA (National Security Agency ya Marekani) inayokusanya data za mtandao (internet communications) kutoka kwa makampuni makubwa kama Google, Apple, Facebook, Microsoft, Skype n.k.
- Inachukua content (maudhui) kama barua pepe, chat, video calls (kwa mfano Skype), picha, faili n.k.
- Simu za kawaida (traditional phone calls) hazijumuishwi moja kwa moja katika PRISM.
- Lakini ikiwa simu inafanywa kupitia VoIP/internet (kama Skype, WhatsApp calls, FaceTime n.k.), basi content inaweza kukusanywa.
- Kwa simu za kawaida za simu (landline au mobile za kawaida), PRISM hairekodi mazungumzo.
### 2. XKeyscore
- Hii ni "search engine" kubwa ya NSA inayoruhusu maafisa kutafuta karibu kila kitu ulichofanya mtandaoni (browsing history, emails, chats, downloads n.k.).
- Inatumia data zilizokusanywa kutoka kwa intercepts za kimataifa.
- Inaweza kuonyesha au kurekodi content ya mazungumzo ya internet-based (kama VoIP calls).
- Lakini simu za kawaida (PSTN/mobile voice calls) hazirekodiwi moja kwa moja kwa wingi kupitia XKeyscore.
### Programu inayorekodi mazungumzo halisi ya simu (voice content) kwa wingi
Kuna programu nyingine iliyofichuliwa na Snowden inayofanya hivyo, na inaitwa MYSTIC (na tool yake inayoitwa RETRO):
- NSA ina uwezo wa kurekodi 100% ya mazungumzo yote ya simu ndani ya nchi fulani (whole country).
- Hii ilifanywa kwa nchi kama Bahamas na Afghanistan (na labda zingine).
- Mazungumzo yanahifadhiwa kwa siku 30 (rolling buffer) – unaweza kurudi nyuma na kusikiliza mazungumzo ya wiki 4 zilizopita.
- Hii ni rare na inatumika kwa nchi maalum za kigeni, sio kwa wingi wa simu za kimataifa au za Marekani.
- Kwa simu za ndani ya Marekani, NSA haikurekodi content (mazungumzo) kwa wingi – walichukua tu metadata (nani alipiga nani, lini, muda gani).
Kwa hiyo, PRISM na XKeyscore haziwezi kurekodi mazungumzo ya simu za kawaida moja kwa moja kwa wingi – hiyo ilifanywa na programu kama MYSTIC kwa target nchi chache. Hadi sasa (2026), baadhi ya programu hizo zimebadilika au kusimamishwa kutokana na sheria na utata, lakini uwezo bado upo.
