FDR: Rais Pekee wa Mihula Minne

[Zack Abdul]

Baada ya Rais FDR kuweka rekodi ya kuchaguliwa mihula minne; na kuiongoza Marekani kwa mafanikio makubwa sana, ukazuka mjadala mkubwa kuhusu mihula ya Urais. Ukapelekea mabadiliko ya 22 ya katiba yaliyoweka ukomo wa mihula miwili ya Urais.

Franklin D. Roosevelt, anayejulikana kwa kifupi kama FDR, alikuwa mmoja wa marais wenye ushawishi mkubwa zaidi katika historia ya Marekani. Aliingia ikulu mwaka 1933, wakati wa kilele cha Mdororo Mkuu wa Kiuchumi (Great Depression), ambapo mamilioni ya Wamarekani hawakuwa na ajira na benki pamoja na biashara zilikuwa zikifilisika. Roosevelt aliikabili hali hiyo kwa mpango wa New Deal, ambao ulikuwa mfululizo mpana wa mipango iliyolenga kutoa msaada, kuleta ahueni ya kiuchumi na kufanya mageuzi.

Serikali yake ilianzisha taasisi na sera muhimu, zikiwemo Social Security, kanuni za usimamizi wa sekta ya fedha, mipango ya ujenzi wa miundombinu ya umma, pamoja na hatua za kuwasaidia wakulima na wafanyakazi. Juhudi hizi zilibadilisha kwa kiasi kikubwa uhusiano kati ya serikali ya shirikisho na wananchi wa Marekani na kusaidia kurejesha imani katika mfumo wa uchumi wa taifa.

Urais wa Roosevelt ulikuwa muhimu zaidi wakati wa Vita vya Pili vya Dunia. Baada ya Marekani kuingia vitani kufuatia shambulio la Japan dhidi ya Pearl Harbor mnamo Desemba 1941, Roosevelt aliongoza nchi katika sehemu kubwa ya vita hivyo. Alifanya kazi kwa karibu na viongozi wa Washirika, Winston Churchill wa Uingereza na Joseph Stalin wa Umoja wa Kisovyeti, akisaidia kuratibu juhudi za vita za Washirika na kupanga mustakabali wa dunia baada ya vita. Chini ya uongozi wake, Marekani ilipanua kwa kiasi kikubwa uzalishaji wake wa kijeshi na viwandani, na kuwa nguvu muhimu katika kushindwa kwa mataifa ya Mhimili (Axis). Roosevelt pia alichukua nafasi muhimu katika kuweka misingi ya ushirikiano wa kimataifa baada ya vita, ikiwa ni pamoja na kuunga mkono kuanzishwa kwa Umoja wa Mataifa.

Mwaka 1944, Roosevelt aliandika historia kwa kugombea na kushinda muhula wa nne wa urais, jambo ambalo halikuwa limewahi kutokea. Ingawa Katiba haikuweka wakati huo kikomo cha idadi ya mihula ambayo rais angeweza kuhudumu, hakuna rais wa awali aliyewahi kugombea kwa mafanikio muhula wa nne. Roosevelt tayari alikuwa na afya iliyokuwa ikizorota, lakini kuendelea kwa vita na hitaji la kuwa na mwendelezo wa uongozi vilichangia uamuzi wake wa kugombea tena. Alimshinda mgombea wa Republican, Thomas E. Dewey, katika uchaguzi wa mwaka 1944, na kushinda muhula mwingine huku nchi ikiendelea kupigana katika Vita vya Pili vya Dunia. Hata hivyo, muhula wa nne wa Roosevelt ulikuwa mfupi. Mnamo Aprili 12, 1945, miezi michache tu baada ya kuapishwa kwake, alifariki kutokana na kuvuja damu kwenye ubongo (cerebral hemorrhage) akiwa bado madarakani kama rais.

Roosevelt alifuatwa na Makamu wa Rais Harry S. Truman, ambaye alichukua urais katika kipindi muhimu sana cha Vita vya Pili vya Dunia. Truman aliiongoza Marekani katika miezi ya mwisho ya vita na katika kushindwa kwa Ujerumani ya Nazi na Japan. Urais wa Roosevelt wa mihula minne, ambao haukuwa na mfano wa awali, pia uliathiri mijadala ya baadaye kuhusu mamlaka ya rais na utamaduni wa kidemokrasia. Mwaka 1947, Congress ilipendekeza Marekebisho ya Ishirini na Mbili ya Katiba (Twenty-Second Amendment), na majimbo yakayaridhia mwaka 1951. Marekebisho hayo yaliweka kwamba mtu angeweza kuchaguliwa kuwa rais si zaidi ya mara mbili, pamoja na masharti maalum kwa mtu ambaye angerithi urais na kuhudumu zaidi ya miaka miwili ya muhula wa rais mwingine. Kwa hiyo, Roosevelt ndiye rais pekee aliyechaguliwa mara nne; marais waliochaguliwa baada ya marekebisho hayo wamewekewa kikatiba kikomo cha mihula miwili ya kuchaguliwa.