Elimu Siyo Muhimu kwa Tanzania?

[KVM]

Kwa muda nimekuwa nasoma majadiliano yanayohusu umuhimu wa elimu katika maisha ya jamii hasa ya Tanzania. Wengi wamechangia midahalo kama hiyo japokuwa kila kitu kinageuzwa kuwa ni swala la kisiasa. Labda hii inatokana na umasikini wa Tanzania na bara letu kwa jumla. Katika Afrika, na hasa Tanzania ya leo hakuna biashara inayokua na kuamsha mori za watu wengi kama mambo ya siasa. Sibezi umuhimu wa siasa kwa vile najua inagusa maisha ya kila mmoja wetu lakini kuna vitu vingi vinavyogusa maisha yetu na hatuvichngamkii hivyo kwenye majadiliano yetu.
Kwa ujumla wana JF wengi naona wanabeza sana maswala ya elimu kiasi kwamba wanaotetea maswala ya umuhimu wa elimu wanakuwa ni wachache mno. Wachangiaji wengi wanasema hapa Bongo swala la elimu siyo muhimu sana kwani hawaoni matunda ya watu waliosoma. Unaweza kufanya mambo mengi kutokana na uzoefu tu.
Swala la kubeza elimu limefika mpaka ngazi za viongozi wetu. Shule zinajengwa bila kupewa vifaa muhimu. Vyuo vyetu vikuu havina makatba za maana. Ukienda UDSM utaona Bookshop yao inauza vitabu vya Kindergarten! Hakuna vitabu vya chuo kikuu. Shangingi chache tu zingeweza kununua vitabu vya maktaba za vyuo au kuweka vitabu kwenye Booksho za vyuo. Kelele zimepigwa kuhusu watu wanojinadi kuwa wanadigrii za falsafa (PhD) lakini kumbe wamenunua. Wengine ni wabunge na hata mawaziri ambao wameendelea kuteuliwa. Hapa tungeweza kusema mengi sana jinsi ambavyo viongozi wan chi yetu wasivyothamini umuhimu wa elimu kwa nchi yetu.
Kutothamini elimu kumeathiri maendeleo ya nchi yetu kwa kiasi kikubwa sana. Hapa sizungumzii elimu ya ufundi peke yake. Kuna elimu kwenye biashara, ustawi wa jamii, utalii, mahoteli, ethics, michezo, n.k. Kwa mfano, sishangai kwa nini Tanzania haifanyi vizuri kwenye michezo kuliko nchi nyingine. Sishangai kwa nini watumishi wengi katika mahoteli yetu ni watu wa kutoka Kenya, siyo kiingereza tu bali hata ya kupanga visu na uma mezani! Sishangai kwa nini wafanya biashara wengi, wananchi na wageni wanaajiri zaidi watu wa nje kwenye sehmu nyeti za biashara zao. Hata mimi ningefanya hivyo kwani Mtanzania ukimpa kazi leo usiku mzima atakuwa anaota jinsi ya kukuibia!
Kuna wachangiaji kadhaa wamedai kuwa elimu siyo muhimi sana kwani wagunduzi wengi walikuwa hawana elimu kubwa lakini waliweza kugundua mambo muhimu kwa manufaa ya binadamu. Hao ni wengi kiasi gani kwa kweli sijui. Jee dunia inategemea wagunduzi wangapi wa siku zijazo watakuwa hawana elimu? Katika dunia ya leo, bado tunategemea kupata wagunduzi wasio na elimu?

 

[Ngo]

Kwa muda nimekuwa nasoma majadiliano yanayohusu umuhimu wa elimu katika maisha ya jamii hasa ya Tanzania. Wengi wamechangia midahalo kama hiyo japokuwa kila kitu kinageuzwa kuwa ni swala la kisiasa. Labda hii inatokana na umasikini wa Tanzania na bara letu kwa jumla. Katika Afrika, na hasa Tanzania ya leo hakuna biashara inayokua na kuamsha mori za watu wengi kama mambo ya siasa. Sibezi umuhimu wa siasa kwa vile najua inagusa maisha ya kila mmoja wetu lakini kuna vitu vingi vinavyogusa maisha yetu na hatuvichngamkii hivyo kwenye majadiliano yetu.
Kwa ujumla wana JF wengi naona wanabeza sana maswala ya elimu kiasi kwamba wanaotetea maswala ya umuhimu wa elimu wanakuwa ni wachache mno. Wachangiaji wengi wanasema hapa Bongo swala la elimu siyo muhimu sana kwani hawaoni matunda ya watu waliosoma. Unaweza kufanya mambo mengi kutokana na uzoefu tu.
Swala la kubeza elimu limefika mpaka ngazi za viongozi wetu. Shule zinajengwa bila kupewa vifaa muhimu. Vyuo vyetu vikuu havina makatba za maana. Ukienda UDSM utaona Bookshop yao inauza vitabu vya Kindergarten! Hakuna vitabu vya chuo kikuu. Shangingi chache tu zingeweza kununua vitabu vya maktaba za vyuo au kuweka vitabu kwenye Booksho za vyuo. Kelele zimepigwa kuhusu watu wanojinadi kuwa wanadigrii za falsafa (PhD) lakini kumbe wamenunua. Wengine ni wabunge na hata mawaziri ambao wameendelea kuteuliwa. Hapa tungeweza kusema mengi sana jinsi ambavyo viongozi wan chi yetu wasivyothamini umuhimu wa elimu kwa nchi yetu.
Kutothamini elimu kumeathiri maendeleo ya nchi yetu kwa kiasi kikubwa sana. Hapa sizungumzii elimu ya ufundi peke yake. Kuna elimu kwenye biashara, ustawi wa jamii, utalii, mahoteli, ethics, michezo, n.k. Kwa mfano, sishangai kwa nini Tanzania haifanyi vizuri kwenye michezo kuliko nchi nyingine. Sishangai kwa nini watumishi wengi katika mahoteli yetu ni watu wa kutoka Kenya, siyo kiingereza tu bali hata ya kupanga visu na uma mezani! Sishangai kwa nini wafanya biashara wengi, wananchi na wageni wanaajiri zaidi watu wa nje kwenye sehmu nyeti za biashara zao. Hata mimi ningefanya hivyo kwani Mtanzania ukimpa kazi leo usiku mzima atakuwa anaota jinsi ya kukuibia!
Kuna wachangiaji kadhaa wamedai kuwa elimu siyo muhimi sana kwani wagunduzi wengi walikuwa hawana elimu kubwa lakini waliweza kugundua mambo muhimu kwa manufaa ya binadamu. Hao ni wengi kiasi gani kwa kweli sijui. Jee dunia inategemea wagunduzi wangapi wa siku zijazo watakuwa hawana elimu? Katika dunia ya leo, bado tunategemea kupata wagunduzi wasio na elimu?

Ni mfumo wa nchi ulivyoundwa ndo maana haya yote yanatokea. Ndo maana watu wanaona elimu siyo kitu katka kujikwamu. Wengi hawatumii elimu za taaluma zao kama ipasavyo, bali wametanguliza kipato zaidi ya taaluma. Ndo maana unaona watu ni PhD holder wanakimbilia siasa ili kujikwamua mapema. Anaona kwenda kufanya research na kutoa results, hizo finding hazina maana kwa nchi yetu maana hazifanyiwi kazi. Akiamua kufundisha ndo usiseme maana malipo yake ni kido sana. Anaangalia mda aliotumia katika taaluma na kipato anachopata kama Returns on Investment haviendani, wengi wanakuwa na frustration za maisha au kuwa walevi. Akiamua kuendelea kufundisha basi wanafunzi wanakuwa na kazi maana badala ya kufundisha mwanafunzi alipende na kulielewaa somo lake anataka kuonyesha kuwa yeye ni kipanga. Kwa miaka ya hapo nyuma utakumbuka kukamatwa wanafunzi wengi kama suplimentary au Kwa disco ilikuwa ni safi kwa baadhi ya wahadhili.

Kwa wenzetu ni tofauti, Nilibahatika kupata nafasi kwenda nje kwa ajiri ya shule mambo yalikuwa tofauti. Prof akiingia darasani kutoa lecture ni tofauti na nilivyokuwa nime-expirience hapa nyumbani. Mwalimu alikuwa anapenda wanafunzi walipende darasa lake, hata kama mambo ni magumu anajitahidi kuwapa moyo na kuwa msaada zaidi kukufanya uelewe mambo na ufanye vizuri kwenye test za darasani na hata mitihani. Ukienda kwenye mambo ya research, vyuo vinapata pesa nyingi kwa shughuri hizo na results zinafanyiwa kazi tofauti kwa kwetu hapa mambo yalivyo. Vyuo vinaaminika na vinajipatia umaarufu kwa kufanya research zilizo na mchango kwa jamii. Wahadhili wanazifurahia taaluma zao na wanazipenda. Resources kwa wanafunzi zinapatikana, vyuo zinakuwa na wibsites amabzo materials mengi ya ziada yanapatikana. Vitabu unajinunulia lakini kunakuwa na baadhi ya copy library.

Ukija kwenye suala la ajiri siyo mambo ya siasa tena kuwa wewe ni mtoto wa nani au anakujuwa nani bali unaweza nini unaweza kumfanyia mwajiri wako nikiwa na maana ya delivering and productivity na mtu unakuwa responsible kwa ajira yake siyo mambo ya kiujanja ujanja tu. Ukiiba na ugundulike utakuwa umechifalia wewe mwenyewe maana hata ukiacha kazi wengi wa waajiri wanataka reference na wanapiga ku-confirm kabla ya ajira. Hapa kwetu ukifanya kazi wengi wanategemea uwe na gari na nyumba ndani ya mda mfupi hata kama kipata hakiruhusu. Ukiibia mwajiri au raia mwenzako (rushwa) upate maendeleo ya mda mfupi unaonekana wewe mjanja na kusifiwa na jamii kuwa unajitahidi kumbe unaiba.

Tuna njia ndefu mpaka tuyapate hayo maendeleo na mabadiliko ya fikra kujuwa kuwa taifa hili linaweza kundelezwa na sisi wenyewe bila msukumo wa watu wa nje.