S.M.P2503
Platinum Member
- Nov 25, 2008
- 3,442
- 6,459
Msije sema ni gharama kubwa maana Haki, ukweli na uwazi una gharama zake pia.
Je ni haki kwa wezi wa kura/vibaka wa kuiba kura nao pia watendewe kama vibaka wengine wa mitaani?
Twende Kazi.
II. Sababu Zinazothibitisha Kuwa Mfumo wa Kura kwa Makaratasi Umepitwa na Wakati Tanzania
Kupata matukio na taarifa zote kwa kila mkoa kuelekea Uchaguzi Mkuu 2025 ingia hapa: Special Thread: Mijadala na Matukio ya Uchaguzi Mikoa yote Tanzania Bara na Zanzibar kuelekea Uchaguzi Mkuu 2025
Kuendelea na mfumo wa makaratasi ni kuhararisha wizi wa kura, kitu abacho kinakatazwa hadi na vitabu vitakatifu na amri za Mungu.
Je ni haki kwa wezi wa kura/vibaka wa kuiba kura nao pia watendewe kama vibaka wengine wa mitaani?
Twende Kazi.
I. Utangulizi
Upigaji kura kwa kutumia makaratasi ni mfumo wa zamani ambao umetumika kwa miongo kadhaa duniani kote, ikiwemo Tanzania. Hata hivyo, mfumo huu umebainika kuwa na mapungufu mengi ya kiusalama, ufanisi, na uwazi, jambo linaloufanya kuwa usiofaa tena katika karne ya 21. Tanzania, kama taifa linalodai kuendeleza demokrasia, lina kila sababu ya kuachana na mfumo huu na kuingia kwenye karne ya dijitali ya uchaguzi.II. Sababu Zinazothibitisha Kuwa Mfumo wa Kura kwa Makaratasi Umepitwa na Wakati Tanzania
1. Udhaifu katika Usalama wa Kura
- Mfumo wa makaratasi ni rahisi kudanganywa kwa njia mbalimbali, ikiwemo:
- Kujaza kura bandia (ballot stuffing)
- Kupotea kwa masanduku ya kura
- Kubadilishwa kwa matokeo wakati wa kujumlisha (rigging during tallying)
- Mfano halisi ni chaguzi za mwaka 2020, ambapo waangalizi huru na vyama vya siasa kama CHADEMAwaliripoti:
- Kuonekana kwa masanduku ya kura tayari yakiwa yamejazwa kabla ya upigaji kura kuanza
- Watendaji wa Tume (NEC) kutoonyesha fomu halisi za matokeo kwa mawakala wa vyama
- Kukosekana kwa uwazi kwenye vituo vya kujumlishia kura.
- 2. Kuchelewesha Matokeo na Kuruhusu Manipulation
- Makaratasi yanahitaji muda mrefu kuhesabiwa, kujumlishwa, na kupelekwa ngazi za juu. Hili linatoa mwanya kwa:
- Kuingilia kati kwa vyombo vya dola
- Mchakato wa ‘kupika’ matokeo
- Makaratasi yanahitaji muda mrefu kuhesabiwa, kujumlishwa, na kupelekwa ngazi za juu. Hili linatoa mwanya kwa:
- Makaratasi hayawezi kufuatiliwa kwa muda halisi (real-time tracking), jambo linalofanya:
- Uhalali wa kura kuwa wa mashaka
- Matokeo kutokuwa na imani ya umma (public confidence deficit)
Kupata matukio na taarifa zote kwa kila mkoa kuelekea Uchaguzi Mkuu 2025 ingia hapa: Special Thread: Mijadala na Matukio ya Uchaguzi Mikoa yote Tanzania Bara na Zanzibar kuelekea Uchaguzi Mkuu 2025
4. Uharibifu wa Mazingira na Gharama Kubwa.
- Upigaji kura kwa makaratasi huhitaji:
- Karatasi nyingi (uvunaji wa miti)
- Usafirishaji kwa magari, helikopta, nk.
- Uchapishaji maalum wa kigharama mkubwa
- Katika dunia inayolenga utunzaji wa mazingira na matumizi bora ya rasilimali, hii si njia endelevu.
III. Mifumo Mbadala ya Kisasa Kupambana na Wizi wa Kura
1. Upigaji Kura Kielektroniki (Electronic Voting - E-Voting)
- Mfumo huu unaruhusu kupiga kura kwa kutumia vifaa vya kidijitali, kama mashine au simu za mkononi.
- Faida:
- Kura huhesabiwa papo kwa hapo
- Data huhifadhiwa kwa njia salama (e.g. blockchain)
- Hakuna fursa ya kuongeza kura bandia
- Matokeo hupatikana haraka na kwa uwazi
2. Biometric Voter Verification Systems (BVVS)
- Mfumo huu unathibitisha mpigakura kwa kutumia alama za vidole, uso au retina.
- Faida:
- Huzuia kupiga kura mara mbili
- Huzuia watu waliokufa au wasiosajiliwa kupiga kura
- Huongeza imani kwa mchakato mzima wa uchaguzi
3. Blockchain-based Voting Systems
- Teknolojia ya blockchain inaweza kutumika kuhifadhi na kusambaza kura kwa njia isiyoweza kubadilishwa.
- Faida:
- Uwazi wa hali ya juu (kila hatua inaweza kufuatiliwa)
- Uharibifu wa data au wizi wa kura ni vigumu sana
- Inaondoa haja ya mchakato wa kujumlisha unaoweza kuchezewa
4. Real-Time Results Transmission (RTS) Systems
- Mfumo huu unahakikisha matokeo kutoka kwenye vituo vya kupigia kura yanatumwa moja kwa moja kwa kituo cha taifa.
- Kenya ilianza kutumia mfumo huu mwaka 2013 na licha ya changamoto, uliongeza uwazi na kuzuia wizi mkubwa wa kura.
IV. Nini Kinaweza Kufanyika Tanzania Sasa?
- Mabadiliko ya Sheria ya Uchaguzi (Election Act)
- Kuweka msingi wa matumizi ya teknolojia ya kisasa katika uchaguzi.
- Kuunda Tume Huru ya Uchaguzi yenye wataalamu wa IT
- NEC ya sasa inakosa uaminifu na weledi wa kisasa wa kiufundi.
- Ushirikishaji wa Asasi za Kiraia, Vyuo, na Vyama vya Siasa
- Katika kupanga, kupima na kutekeleza mifumo ya kidigitali ya uchaguzi.
- Majaribio ya Mfumo Mpya kabla ya Uchaguzi Mkuu
- Kwa mfano: uchaguzi wa serikali za mitaa au chaguzi ndogo unaweza kutumika kujaribu mifumo ya kielektroniki.
V. Mwisho
Kwa ushahidi wa kimazingira, kijamii, kiteknolojia, na kisiasa, mfumo wa upigaji kura kwa makaratasi umepitwa na wakati nchini Tanzania. Kuendelea kuutumia ni kuhatarisha demokrasia, kuhalalisha wizi wa kura, na kudumaza maendeleo ya kisiasa. Taifa linahitaji hatua ya haraka kuhamia katika mifumo ya kisasa, ya uwazi, ya kidemokrasia, na inayohakikisha uaminifu wa kweli katika uchaguzi.Kuendelea na mfumo wa makaratasi ni kuhararisha wizi wa kura, kitu abacho kinakatazwa hadi na vitabu vitakatifu na amri za Mungu.
