Dr Adam Francis
JF-Expert Member
- Aug 12, 2011
- 730
- 1,225
Historia hujirudia. Katika Muhubiri 1:9 twasoma; "Yaliyokuwako ndiyo yatakayokuwako; na yaliyotendeka ndiyo yatakayotendeka; wala jambo jipya hakuna chini ya jua"
Katika mapambano ya kujenga nchi, mataifa mbalimbali yamepitia njia mbalimbali ikiwemo kufanya mapinduzi ya kijeshi mara nyingi pale kunapotokea kutokuridhika na jinsi mambo yanavyoenda.
Historia inatuonyesha kuwa, mara nyingi, baada ya mapinduzi kuondoa serikali za kiraia kinachofuata huwa ni mfululizo wa mapinduzi yanayoongozwa na madikteta wa kijeshi. Kuzirudisha nchi kwenye mfumo wa kidemokrasia huwa ni mchakato mgumu na wa muda mrefu.
Chukulia nchi ya Nigeria kwamfano; imewahi kupitia mapinduzi ya kijeshi yaliyofanikiwa mara 6. Haya ndiyo mapinduzi yaliyofanikiwa na kupelekea serikali kubadilishwa na jeshi:
Mapinduzi ya kijeshi yaliyofanikiwa Nigeria
Januari 1966 – Mapinduzi ya kwanza, yakiongozwa na Maj. Chukwuma Kaduna Nzeogwu.
Julai 1966 – Mapinduzi ya pili (counter-coup), yakiongozwa na makamanda wa kaskazini.
1975 – Jenerali Yakubu Gowon akaondolewa na Jenerali Murtala Mohammed.
1983 – Utawala wa kiraia wa Shehu Shagari ukaondolewa na Maj. Jenerali Muhammadu Buhari.
1985 – Buhari akaondolewa na Jenerali Ibrahim Babangida.
1993 – Jenerali Sani Abacha akachukua madaraka baada ya kuivunja serikali ya mpito ya Ernest Shonekan.
Mapinduzi yasiyofanikiwa (kwa taarifa ya ziada)
1976 (jaribio la Dimka)
1990 (jaribio la Gideon Orkar)
Hapa kwa majirani zetu Uganda imehusishwa na matukio kadhaa ya kubadilisha utawala kwa njia isiyo ya demokrasia, lakini idadi ya mapinduzi ya kijeshi (military coups) yanayotambuliwa rasmi ni kati ya 2–3, kutegemea namna unavyoyahesabu.
Mapinduzi ya kijeshi yaliyotambuliwa Uganda
1. Mapinduzi ya 1971 – Idi Amin
Majeshi ya Idi Amin yalimuondoa madarakani Milton Obote akiwa nje ya nchi.
Hili ndilo kudeta halisi na kubwa zaidi katika historia ya Uganda.
2. Mapinduzi ya 1985 – Tito Okello Lutwa
Vikosi vya kijeshi vya Gen. Bazilio Okello na Tito Okello vilimuondoa Milton Obote kwa mara ya pili.
Hili lilikuwa kudeta la moja kwa moja.
Tukio linalojadiliwa kama “kudeta la kikatiba”
3. 1966 – Obote “constitutional coup”
Milton Obote alimfukuza Naibu Rais/ Rais wa zamani Sir Edward Mutesa II na kuvunja katiba, akichukua mamlaka yote.
Haikuwa operesheni ya wanajeshi dhidi ya serikali yake, bali Obote mwenyewe kutumia jeshi kubadilisha utawala, ndiyo maana mara nyingi huitwa “constitutional coup” na wengine hujumuisha kama kudeta.
Kwa mifano hii miwili ni vyema sisi watanzania tukajitathmini ni nini tunatarajia kukipata kutoka kwa baadhi ya wenzetu wenye dhamira ya kuishinikiza serikali kuondoka kwa maandamano yasiyo na kikomo.
Kama kweli tunataka demokrasia katika nchi yetu hatuna budi kulipa gharama ya kukubali maridhiano kwa njia ya amani. Hiyo ndio namna pekee itakayotuwezesha kujenga demokrasia imara katika nchi yetu.
Katika mapambano ya kujenga nchi, mataifa mbalimbali yamepitia njia mbalimbali ikiwemo kufanya mapinduzi ya kijeshi mara nyingi pale kunapotokea kutokuridhika na jinsi mambo yanavyoenda.
Historia inatuonyesha kuwa, mara nyingi, baada ya mapinduzi kuondoa serikali za kiraia kinachofuata huwa ni mfululizo wa mapinduzi yanayoongozwa na madikteta wa kijeshi. Kuzirudisha nchi kwenye mfumo wa kidemokrasia huwa ni mchakato mgumu na wa muda mrefu.
Chukulia nchi ya Nigeria kwamfano; imewahi kupitia mapinduzi ya kijeshi yaliyofanikiwa mara 6. Haya ndiyo mapinduzi yaliyofanikiwa na kupelekea serikali kubadilishwa na jeshi:
Mapinduzi ya kijeshi yaliyofanikiwa Nigeria
Januari 1966 – Mapinduzi ya kwanza, yakiongozwa na Maj. Chukwuma Kaduna Nzeogwu.
Julai 1966 – Mapinduzi ya pili (counter-coup), yakiongozwa na makamanda wa kaskazini.
1975 – Jenerali Yakubu Gowon akaondolewa na Jenerali Murtala Mohammed.
1983 – Utawala wa kiraia wa Shehu Shagari ukaondolewa na Maj. Jenerali Muhammadu Buhari.
1985 – Buhari akaondolewa na Jenerali Ibrahim Babangida.
1993 – Jenerali Sani Abacha akachukua madaraka baada ya kuivunja serikali ya mpito ya Ernest Shonekan.
Mapinduzi yasiyofanikiwa (kwa taarifa ya ziada)
1976 (jaribio la Dimka)
1990 (jaribio la Gideon Orkar)
Hapa kwa majirani zetu Uganda imehusishwa na matukio kadhaa ya kubadilisha utawala kwa njia isiyo ya demokrasia, lakini idadi ya mapinduzi ya kijeshi (military coups) yanayotambuliwa rasmi ni kati ya 2–3, kutegemea namna unavyoyahesabu.
Mapinduzi ya kijeshi yaliyotambuliwa Uganda
1. Mapinduzi ya 1971 – Idi Amin
Majeshi ya Idi Amin yalimuondoa madarakani Milton Obote akiwa nje ya nchi.
Hili ndilo kudeta halisi na kubwa zaidi katika historia ya Uganda.
2. Mapinduzi ya 1985 – Tito Okello Lutwa
Vikosi vya kijeshi vya Gen. Bazilio Okello na Tito Okello vilimuondoa Milton Obote kwa mara ya pili.
Hili lilikuwa kudeta la moja kwa moja.
Tukio linalojadiliwa kama “kudeta la kikatiba”
3. 1966 – Obote “constitutional coup”
Milton Obote alimfukuza Naibu Rais/ Rais wa zamani Sir Edward Mutesa II na kuvunja katiba, akichukua mamlaka yote.
Haikuwa operesheni ya wanajeshi dhidi ya serikali yake, bali Obote mwenyewe kutumia jeshi kubadilisha utawala, ndiyo maana mara nyingi huitwa “constitutional coup” na wengine hujumuisha kama kudeta.
Kwa mifano hii miwili ni vyema sisi watanzania tukajitathmini ni nini tunatarajia kukipata kutoka kwa baadhi ya wenzetu wenye dhamira ya kuishinikiza serikali kuondoka kwa maandamano yasiyo na kikomo.
Kama kweli tunataka demokrasia katika nchi yetu hatuna budi kulipa gharama ya kukubali maridhiano kwa njia ya amani. Hiyo ndio namna pekee itakayotuwezesha kujenga demokrasia imara katika nchi yetu.