Elias Msuya
Senior Member
- Dec 23, 2011
- 175
- 681
DAR. Kampuni ya Independent Power Tanzania Limited (IPTL) imepata pigo kubwa la kisheria baada ya Mahakama Kuu kutupilia mbali kesi yake dhidi ya serikali, ambapo ilipinga makubaliano ya mwaka 2021 kuhusu fedha za Tegeta Escrow na kudai fidia ya Sh100 bilioni.
Kampuni hiyo ya uzalishaji umeme kwa kutumia mafuta ya petroli iliwasilisha kesi hiyo mwaka 2024, ikitaka makubaliano hayo na serikali yatangazwe kuwa batili, licha ya kuwa yalikuwa yamemaliza mzozo wa muda mrefu wa kisheria kuhusu fedha tata za escrow.
Katika kesi ya awali (Kesi ya Madai Na. 90 ya mwaka 2018), serikali ilikuwa imedai IPTL irudishe zaidi ya dola milioni 198.879 (sawa na takribani Shilingi bilioni 536.5) ambazo ilipokea kutoka kwenye Akaunti ya Tegeta Escrow, iliyokuwa inashikiliwa kwa pamoja na Benki Kuu ya Tanzania, Tanesco, na IPTL.
Ili kumaliza mzozo huo, pande zote mbili zilisaini makubaliano ya suluhu tarehe 1 Machi 2021, na kesi hiyo ikahitimishwa rasmi tarehe 19 Machi 2021.
Hata hivyo, baada ya miaka mitatu, IPTL iliwasilisha kesi mpya (Kesi ya Madai Na. 14259 ya mwaka 2024), ikidai kuwa makubaliano hayo ni batili. Kampuni hiyo ilidai kuwa mwenyekiti na Mkurugenzi Mtendaji wake, Harbinder Singh Sethi, alilazimishwa kusaini makubaliano hayo wakati akiwa mahabusu katika Gereza la Ukonga. IPTL pia ilidai fidia ya Sh100 bilioni kwa hasara walizodai kupata.
Katika uamuzi uliotolewa Mei 16, 2025, Jaji Awamu Mbagwa alitupilia mbali kesi hiyo, akieleza kuwa madai hayo hayakuwa na msingi na kuwa makubaliano hayo ni halali kisheria.
“Kwa kuzingatia hayo yaliyotajwa hapo juu, mlalamikaji ameshindwa kuthibitisha madai yake kwa kiwango kinachohitajika kisheria. Hivyo naitupilia mbali kesi hii kwa kukosa msingi wa kisheria. Washtakiwa wana haki ya kulipwa gharama za kesi,” alisema Jaji Mbagwa.
Soma pia: Zimwi IPTL
Historia ya kesi
Mzozo huo ulitokana na fedha zilizokuwa kwenye Akaunti ya Tegeta Escrow, iliyoundwa kwa ajili ya kushughulikia tofauti za malipo kati ya Tanesco na IPTL kuhusu viwango vya bei ya umeme. Fedha hizo zilipaswa kubaki katika akaunti hiyo hadi suala hilo lipatiwe suluhisho kupitia usuluhishi wa kimataifa katika Kituo cha Kimataifa cha Utatuzi wa Migogoro ya Kuwekezaji (ICSID).
Mwaka 2013, Mahakama Kuu ya Tanzania iliidhinisha mabadiliko ya umiliki wa kampuni ya IPTL, na kumkabidhi udhibiti Harbinder Singh Sethi kupitia kampuni yake ya Pan Africa Power Solutions (T) Ltd (PAP). Sethi alidai kuwa PAP ilinunua hisa kutoka kwa VIP Engineering (asilimia 30) na Mechmar Corporation (Malaysia) (asilimia 70).
Baada ya hapo, IPTL ilisaini Mkataba wa Utoaji wa Fedha (Funds Delivery Agreement) na serikali mnamo Oktoba 2013, ikiagiza Benki Kuu ya Tanzania kuachia fedha zote zilizokuwa kwenye akaunti ya escrow kwa kampuni hiyo. Ili kujilinda, serikali pia ilisaini Mkataba wa Fidia (Indemnity Deed) na IPTL, ambapo IPTL ilikubali kuwajibika kikamilifu kwa madai yoyote ya baadaye yanayohusiana na uhamishaji wa fedha hizo.
Hata hivyo, matatizo yalijitokeza baada ya Benki ya Standard Chartered ya Hong Kong (SCB-HK)—ambayo ilikuwa ni mdai wa IPTL—kuishitaki serikali ya Tanzania katika ICSID na kushinda kesi hiyo, ikipatiwa tuzo ya fidia ya dola milioni 198.88. Serikali kisha iligeukia IPTL kudai kurejeshewa fedha hizo kupitia mkataba wa fidia.
Makubaliano ya 2021 na Kesi ya 2024
Wakati serikali ikiendelea na kesi ya kudai marejesho, pande zote mbili ziliingia kwenye mazungumzo, yaliyosababisha kufikiwa kwa makubaliano ya suluhu mwezi Machi 2021. Licha ya kuwa mahabusu wakati huo kwa kesi ya uhujumu uchumi, Sethi alimuidhinisha Manjit Singh Sethi kumwakilisha, akiwa na wanasheria wake, Omar na Alex Balomi.Hata hivyo, baadaye IPTL ilidai kuwa makubaliano hayo yalisainiwa kwa shinikizo. Sethi alieleza kuwa tarehe 1 Machi 2021, alitolewa kutoka seli ya rumande na kupelekwa katika chumba cha faragha ambako alikutana na aliyekuwa Mwanasheria Mkuu, Profesa Adelardus Kilangi, aliyekuwa Mkurugenzi wa Mashtaka (DPP), Biswalo Mganga, pamoja na wanaume wawili waliokuwa na silaha. Alidai kuwa alilazimishwa kusaini makubaliano hayo.
“Madai kwamba alilazimishwa kusaini makubaliano ya suluh Machi 1, 2021 ni ya kutungwa na hayana msingi wowote,” alisema Jaji Mbagwa, na kuongeza kuwa ushahidi uliopo unaonesha kuwa Sethi alikuwa tayari kusuluhisha suala hilo hata kabla ya tarehe ya kusaini.
Jaji huyo pia alihoji uamuzi wa IPTL kutowaita mawakili wake waliowakilisha kampuni hiyo kama mashahidi.
“Kwa mtazamo wangu, kuwaondoa watu hao watatu ilikuwa ni mbinu ya kukwepa ushahidi ambao ungekanusha madai ya mlalamikaji,” alieleza.
Jaji Mbagwa alihitimisha kwa kuthibitisha uhalali wa makubaliano ya mwaka 2021, akisema:
“Kwa kuzingatia hayo, natamka kuwa makubaliano ya suluhu ni halali, yalisainiwa kwa hiari na pande zote mbili, na yana nguvu ya kisheria chini ya Kifungu cha 10 cha Sheria ya Mikataba.”
Uamuzi huo umefunga sura nyingine katika sakata tata na la muda mrefu la Tegeta Escrow, ambalo limekuwa likichunguzwa kwa kina na umma na kuwahusisha viongozi wa juu wa serikali pamoja na wadau wa sekta binafsi kwa miaka kadhaa.
Chanzo: The Citizen
