Huu ndio Ugonjwa wa Bawasili

[stabilityman]

## Ugonjwa wa Bawasili (Hemorrhoids/Piles)

Bawasili ni uvimbe wa mishipa ya damu iliyopo kwenye sehemu ya haja kubwa (rectum na anus) unaosababishwa na shinikizo kupita kiasi kwenye eneo hilo.

Aina mbili:

• Bawasili za ndani - hutokea ndani ya haja kubwa, mara nyingi hazina maumivu lakini zinaweza kutoa damu
• Bawasili za nje - hutokea nje kwenye ngozi ya sehemu ya kutolea haja kubwa huwa na maumivu zaidi na wakati mwingine huvimba na kuuma sana

Chanzo/Visababishi:

• Kukaa choo kwa muda mrefu au kujibana sana wakati wa kujisaidia
• Kuvimbiwa (constipation) au kuharisha kwa muda mrefu
• Ulaji usio na nyuzinyuzi (fiber) za kutosha
• Kunywa maji kidogo
• Ujauzito - shinikizo la mtoto tumboni huongeza hatari
• Kukaa muda mrefu bila kutembea (kazi za ofisini)
• Kubeba vitu vizito mara kwa mara
• Uzee - mishipa hulegea kadri miaka inavyoongezeka

Dalili:

• Kutokwa damu nyekundu wakati wa kujisaidia (kwenye choo au tishu)
• Maumivu au muwasho karibu na sehemu ya kutolea haja kubwa
• Uvimbe unaoweza kuguswa karibu na sehemu ya haja kubwa
• Hisia ya kutokamilisha choo
• Kuwashwa (itching) eneo la kutolea haja kubwa

Matibabu:

• Kuongeza nyuzinyuzi (mboga za majani, matunda, nafaka) mlo ili kulainisha choo
• Kunywa maji mengi
• Marhamu au dawa za kupaka (creams/suppositories) kupunguza uvimbe na muwasho
• Kuoga kwa maji ya uvuguvugu (sitz bath) mara kadhaa kwa siku
• Kuepuka kukaa muda mrefu chooni au kujibana sana
• Kwa hali mbaya zaidi - taratibu za kitabibu kama rubber band ligation au upasuaji (hemorrhoidectomy)

Kinga:

• Kula vyakula vyenye nyuzinyuzi nyingi
• Kunywa maji ya kutosha kila siku
• Kufanya mazoezi mara kwa mara
• Kutokaa muda mrefu chooni
• Kwenda chooni mara tu unapohisi haja, usichelewe

Ikiwa unaona damu nyingi, maumivu makali yasiyopungua, au uvimbe unaoendelea kukua, ni muhimu kuonana na daktari kwa uchunguzi zaidi ili kuondoa uwezekano wa matatizo mengine makubwa zaidi.