kibaigwa finest
JF-Expert Member
- Oct 18, 2026
- 614
- 687
Hii ni Katiba ya Toleo la 2018, iliyofanyiwa marekebisho Novemba 30, 2025, na kusajiliwa rasmi Februari 18, 2026 na Msajili wa Vyama vya Michezo.
SEHEMU YA KWANZA: KWA NINI KATIBA HII ILIBADILISHWA
Kabla ya 2018, Simba ilikuwa inajiendesha kama chama cha kawaida cha wanachama. Tatizo lilikuwa ni hili: Wanachama wana mapenzi lakini hawana pesa kubwa za kuendesha timu ya kisasa. Mwekezaji ana pesa lakini hawezi kuaminiwa kupewa klabu yote.
Ndiyo maana Katiba mpya ilileta mfumo wa mseto. Yaani klabu ya wanachama plus kampuni ya biashara. Hii inaitwa Hybrid Model.
Wanachama wanabaki na mamlaka ya kisiasa, mwekezaji anabaki na mamlaka ya kiuchumi. Kama upande mmoja ukijaribu kumeza mwingine, Katiba inamzuia.
SEHEMU YA PILI: MUUNDO WA UMILIKI KWA UNDANI ZAIDI
Kampuni inaitwa Simba Sports Club Company Limited. Ilianzishwa rasmi Novemba 2, 2018.
Wanahisa ni wawili tu:
1. Simba Sports Club Holding Company Limited: Inamiliki 51%
Hii ni kampuni ya wanachama. Inawakilisha wanachama wote wa Simba. Haiwezi kuuza hisa zake bila Mkutano Mkuu kuridhia. Hisa zake ndizo zinazomlinda mwanachama wa kawaida wa Msimbazi asije akapoteza klabu yake.
Kati ya hizo 51%, asilimia 10 zimelipiwa zote, asilimia 41 bado hazijalipiwa. Maana yake ni kwamba kwenye karatasi wanachama wana 51%, lakini kwenye pesa halisi iliyowekwa mezani, bado kuna deni la hisa. Hii ndiyo sababu ya migogoro mingi. Mwekezaji anasema, mimi nimelipa zote, ninyi hamjalipa zote, kwa nini mniamulie? Wanachama wanasema, Katiba inasema sisi ni 51% hata kama hatujalipa zote, bado tuna mamlaka.
2. Mo Simba Company Limited: Inamiliki 49%
Hii ni kampuni ya Mwekezaji Mohammed Dewji, maarufu kama Mo Dewji. Hisa zake zote 49% zimelipiwa. Ndiyo maana yeye ana nguvu kubwa ya kifedha.
Kwa kifupi: Wanachama wana kura nyingi, Mwekezaji ana pesa nyingi. Katiba inawalazimisha wafanye kazi pamoja. Hakuna mmoja anayeweza kuamua peke yake mambo makubwa.
Marekebisho ya Novemba 30, 2025 yameongeza jambo moja muhimu sana: Hisa za wanachama sasa zinashikiliwa kupitia Bodi ya Wadhamini. Maana yake, hakuna mtu mmoja wa Bodi anayeweza kwenda kuiuza 51% kimya kimya. Lazima Wadhamini 5 hadi 7 wakubali, na Mkutano Mkuu uridhie.
SEHEMU YA TATU: MKUTANO MKUU KWA UNDANI - IBARA YA 18 HADI 26
Huu ndiyo mamlaka makubwa kuliko yote. Hata Bodi ya Wakurugenzi haina mamlaka kuliko Mkutano Mkuu.
Aina za Mkutano Mkuu:
Mkutano Mkuu wa Kawaida: Hufanyika kila mwaka. Kwa 2027 umepangwa Jumamosi Januari 30, 2027 kuanzia saa 3 asubuhi, na una agenda ya uchaguzi.
Mkutano Mkuu wa Dharura: Huitishwa kama kuna jambo la dharura, kama vile kuuza mali, kumvua kiongozi, au kubadilisha Katiba ghafla. Unaweza kuitishwa na Bodi, au kwa ombi la idadi fulani ya wanachama.
Mkutano Mkuu Maalum wa Uchaguzi: Huu ndiyo unaochagua viongozi.
Nani anaweza kuhudhuria Mkutano Mkuu?
Ni wanachama rasmi wenye kadi halali, waliolipa ada, na ambao majina yao yako kwenye orodha ya wanachama. Mwanachama mmoja ana kura moja. Hawezi kumwakilisha mwingine. Hawezi kutuma mtu ampigie kura.
Kazi 8 za Mkutano Mkuu kwa undani:
1. Kupitisha au kurekebisha Katiba na Kanuni
Hakuna chombo kingine kinachoweza kubadilisha Katiba isipokuwa Mkutano Mkuu. Hata Bodi haiwezi. Kama Bodi inataka kubadilisha Katiba, lazima ilete pendekezo kwenye Mkutano Mkuu, wanachama wapige kura.
2. Kuchagua na kuvua viongozi
Mkutano Mkuu ndiyo unachagua Bodi ya Wakurugenzi. Na ndiyo unaweza kuwavua kama wameshindwa kazi. Kutoa imani kwa kiongozi kunahitaji kura nyingi za wanachama.
3. Kupitisha ripoti za fedha
Bodi inalazimika kuleta ripoti ya pesa iliyotumika, pesa iliyoingia, na madeni. Kama wanachama hawajaridhika, wanaweza kukataa kuipitisha. Hii ndiyo silaha kubwa ya wanachama.
4. Kupitisha bajeti
Bodi haiwezi kutumia pesa bila bajeti iliyopitishwa na Mkutano Mkuu. Kama bajeti inasema tutatumia Bilioni 5 kwa usajili, Bodi haiwezi kutumia Bilioni 8 bila kurudi kwa wanachama.
5. Kuamua kuhusu mali za klabu
Kuuza ardhi, kununua ardhi, kujenga jengo, au kukopa pesa kubwa benki, lazima iridhiwe na Mkutano Mkuu.
6. Kuthibitisha hatua za Bodi
Kama Bodi ilifanya jambo kubwa katikati ya mwaka, lazima ije ilieleze na Mkutano Mkuu uithibitishe.
7. Kujaza nafasi zilizo wazi
Kama mjumbe wa Bodi amejiuzulu au amefariki, Mkutano Mkuu ndiyo unajaza nafasi hiyo, sio Bodi kujichagulia mtu yenyewe.
8. Kusimamia matumizi ya Katiba
Mkutano Mkuu ndiyo mlinzi wa Katiba.
Kanuni za Mkutano Mkuu ambazo watu wengi wanazivunja bila kujua:
Mkutano hauwezi kuamua jambo ambalo halikuwepo kwenye ajenda. Mfano, kama ajenda ilikuwa ni kupitisha bajeti tu, huwezi ghafla kuamua kumvua Mwenyekiti. Lazima jambo liwe kwenye ajenda kabla.
Uchaguzi lazima ufanywe kwa kura ya siri. Hakuna kupiga kura kwa kunyoosha mikono kwenye uchaguzi wa viongozi.
Mkutano unaendeshwa na Mwenyekiti aliyechaguliwa kwa mujibu wa Ibara ya 27 (1) (a). Kama Mwenyekiti hayupo, Bodi inachagua mjumbe mmoja kati ya wajumbe 6 kuwa Mwenyekiti wa Mkutano huo.
SEHEMU YA NNE: BODI YA WAKURUGENZI KWA UNDANI - IBARA YA 27
Bodi ndiyo inayoendesha klabu kila siku. Lakini haina mamlaka ya juu kuliko Mkutano Mkuu.
Muundo wa Bodi:
Bodi ina wajumbe 7.
Wajumbe hawa wanachaguliwa na kuteuliwa kwa mujibu wa Ibara ya 27. Baadhi wanachaguliwa na wanachama, baadhi wanateuliwa na mwekezaji kwa mujibu wa makubaliano ya hisa 51/49.
Sheria muhimu: Mjumbe wa Bodi hawezi kuwa wakati huo huo mjumbe wa Chombo cha Haki au Kamati ya Uchaguzi. Hii ni kuzuia mtu kuwa mwamuzi na mchezaji kwa wakati mmoja.
Muda wa Madaraka:
Miaka 4. Baada ya miaka 4, lazima kuwe na uchaguzi. Hakuna kuongeza muda bila uchaguzi. Na Katiba inasema Kamati za Muda, Interim Committees, haziruhusiwi. Maana yake, Bodi ikiisha muda wake, lazima uchaguzi ufanyike, haiwezi kuendelea kuongoza kwa kusema tunasubiri uchaguzi.
Hii ndiyo chanzo cha mgogoro wa sasa. Muda wa Bodi ya sasa unaisha Januari 29, 2027. Bodi ilitangaza Mkutano Mkuu Januari 30, 2027. TFF inasema uchaguzi lazima ufanyike kabla ya muda kuisha. Bodi inasema Katiba inaruhusu Mkutano Mkuu kufanyika Januari 30. Tafsiri hizi mbili ndizo zinaleta mvutano.
Kazi 6 za Bodi kwa undani:
1. Kusimamia uendeshaji wa kila siku wa klabu na kampuni
2. Kuajiri na kusimamia Sekretarieti, ikiwemo CEO
3. Kusimamia fedha, mikataba ya wachezaji, wadhamini, na wasambazaji
4. Kutekeleza maamuzi ya Mkutano Mkuu
5. Kuitisha Mkutano Mkuu
6. Kuwakilisha klabu kwenye TFF, CAF, na FIFA
Mamlaka ambayo Bodi HAINA:
Haiwezi kubadilisha Katiba
Haiwezi kuuza mali kubwa ya klabu bila Mkutano Mkuu
Haiwezi kuongeza muda wake wa madaraka yenyewe
Haiwezi kumfukuza mwanachama bila kupitia Vyombo vya Haki
SEHEMU YA TANO: SEKRETARIETI KWA UNDANI
Sekretarieti ndiyo watendaji wa kila siku. Wao sio viongozi wa kisiasa, ni wafanyakazi.
Wafanyakazi wote wa Sekretarieti wanaajiriwa na Bodi. Wana mkataba wa kazi. Wanaweza kufukuzwa na Bodi kama hawafanyi kazi.
Sekretarieti inaundwa na:
Mkurugenzi Mtendaji, CEO
Mkurugenzi wa Wanachama na Mashabiki
Meneja wa Fedha
Meneja wa Habari na Mawasiliano
Meneja wa Masoko na Udhamini
Meneja wa Usajili na Uhamisho wa Wachezaji
Wafanyakazi wengine kama Bodi itakavyoamua
CEO ndiye mtendaji mkuu. Lakini CEO hana mamlaka ya kusaini mikataba mikubwa bila idhini ya Bodi. CEO anatekeleza maamuzi ya Bodi.
SEHEMU YA SITA: BARAZA LA WADHAMINI KWA UNDANI - HII NDIO SEHEMU MPYA NA NYETI SANA
Kabla ya marekebisho ya 2025, Baraza la Wadhamini lilikuwa dhaifu. Sasa limeimarishwa.
Baraza lina wajumbe 5 hadi 7.
Kazi yake kubwa ni kulinda mali za wanachama. Mali hizo ni:
Hisa 51% za wanachama kwenye Kampuni
Ardhi na majengo ya Simba
Nembo, jina, na historia ya Simba
Akaunti za klabu
Wadhamini wanachaguliwa na Mkutano Mkuu, na Mkutano Mkuu ndiyo unaweza kuwaondoa. Bodi haiwezi kuwaondoa Wadhamini.
Maana yake ni hii: Kama Bodi inataka kuuza hisa au ardhi, lazima ipite kwa Wadhamini kwanza, halafu kwa Mkutano Mkuu. Wadhamini ni kama walinzi wa kaburi. Hawashiriki kwenye uendeshaji wa kila siku, lakini wanazuia wizi wa mali.
SEHEMU YA SABA: VYOMBO VYA HAKI - MAHAKAMA YA NDANI
Simba ina mahakama yake ya ndani. Inaitwa Vyombo vya Haki.
Vyombo hivi vinashughulikia:
Migogoro kati ya wanachama
Migogoro kati ya mwanachama na Bodi
Nidhamu ya wanachama
Rufaa za wanachama
Kanuni muhimu sana: Mwanachama hawezi kwenda mahakamani moja kwa moja kwa masuala ya mpira. Lazima kwanza amalize mchakato wa ndani wa Simba, halafu kama hajarithika, aende TFF, halafu CAF, halafu FIFA, halafu CAS. Hii ni kanuni ya FIFA inayotumika duniani kote.
Kama mwanachama amevunja Katiba, Kamati ya Nidhamu inaweza:
Kumwonya
Kumsimamisha uanachama kwa muda
Kumvua uanachama kabisa
Kumtoza faini
Lakini kila hatua lazima imsikilize mwanachama kwanza. Hakuna kumhukumu mtu bila kumsikiliza.
SEHEMU YA NANE: MATAWI, WILAYA NA MIKOA - NGUVU YA SIMBA
Simba ina matawi nchi nzima. Matawi ndiyo yanayomfanya Simba kuwa Simba. Kila tawi lina uongozi wake, lina wanachama wake, na lina wajumbe wanaowakilisha tawi kwenye Mkutano Mkuu.
Kwa nini matawi ni muhimu kwenye uchaguzi?
Kwa sababu uchaguzi wa Simba hauamuliwi na mashabiki wa mitandaoni, unaamuliwa na wajumbe wa matawi waliopo kwenye Mkutano Mkuu. Ndiyo maana wagombea wanatembelea matawi nchi nzima kuomba kura, sio kutangaza TikTok tu.
Tawi likivunjwa Katiba, linaweza kufungiwa au kuvuliwa. Lakini lazima lifuate utaratibu.
SEHEMU YA TISA: UANACHAMA KWA UNDANI
Nani anaweza kuwa mwanachama?
Kila Mtanzania anayekubali Katiba ya Simba, ana umri unaotakiwa, na hajawahi kuifanyia klabu kosa kubwa la nidhamu.
Utaratibu:
Unajaza fomu
Unalipa ada ya uanachama
Sekretarieti inahakiki
Bodi inaamua
Haki za Mwanachama:
Kupiga kura
Kugombea uongozi kama anakidhi sifa
Kupata taarifa za klabu
Kushiriki shughuli za klabu
Kulindwa na Katiba
Wajibu wa Mwanachama:
Kulipa ada kwa wakati
Kutii Katiba na maamuzi ya vyombo
Kutoivuruga klabu
Kutoliletea klabu aibu
Kutopeleka mambo ya klabu mahakamani bila kufuata utaratibu
SEHEMU YA KUMI: UCHAGUZI KWA UNDANI - IBARA YA 20, 21, 22 NA 37
Hii ndiyo sehemu inayoleta moto sasa.
Nani anasimamia uchaguzi?
Sio Simba. Ni Kamati ya Uchaguzi ya TFF. Simba inatoa orodha ya wanachama, TFF inasimamia mchakato.
Uchaguzi unapaswa kuwa:
Huru
Wa haki
Wa wazi
Unaoaminika
Sifa za Mgombea:
Awe mwanachama halali
Awe na sifa za kimaadili
Asiwe na kesi ya jinai ambayo imemhukumu
Awe amekuwa mwanachama kwa muda unaotakiwa na Kanuni za Uchaguzi
Asiwe mjumbe wa Kamati ya Uchaguzi au Chombo cha Haki kwa wakati huo huo
Mchakato wa Uchaguzi:
TFF inatangaza kalenda ya uchaguzi
Wagombea wanachukua fomu
Fomu zinahakikiwa
Majina ya wagombea wanaokidhi sifa yanatangazwa
Kampeni zinafanyika
Siku ya uchaguzi, wanachama wanapiga kura ya siri
Matokeo yanatangazwa na Kamati ya Uchaguzi ya TFF
Mgogoro wa sasa ni kuhusu tarehe. Bodi inasema Mkutano Mkuu wa Januari 30, 2027 ndiyo unaambatana na uchaguzi, na Katiba inasema hivyo. TFF inasema uchaguzi lazima ufanyike kabla ya Januari 29, 2027, muda wa Bodi kuisha. Bodi pia iliiandikia TFF barua Novemba 13, 2026 ikieleza msimamo wake na kuomba jibu la maandishi. Bodi pia imekanusha kuwa kuna pande mbili za Masaki na Msimbazi.
SEHEMU YA KUMI NA MOJA: FEDHA NA UKAGUZI KWA UNDANI
Klabu lazima iwe na akaunti zilizokaguliwa na mkaguzi huru. Mkaguzi huru hawezi kuwa mtu wa Bodi. Lazima awe kampuni huru ya ukaguzi.
Ripoti za fedha lazima zipitishwe na Mkutano Mkuu. Kama wanachama hawakuzipitisha, Bodi inakuwa na tatizo kubwa la kisheria.
Bodi haina mamlaka ya kutumia pesa kubwa bila bajeti. Kama bajeti inasema tutatumia Bilioni 3 kwa mishahara, Bodi haiwezi kutumia Bilioni 5 bila kurudi kwa Mkutano Mkuu.
Marekebisho mapya yameimarisha uwazi na uwajibikaji. Mwekezaji na wanachama lazima waone pesa zinaenda wapi. Hii ni kwa sababu pesa za udhamini, haki za matangazo, na tiketi ni nyingi sana sasa.
HITIMISHO KWA UNDANI
Katiba ya Simba ni nzuri sana kwenye karatasi. Shida sio Katiba, shida ni watu kutaka kuitafsiri kwa manufaa yao.
Katiba inasema:
Wanachama wana 51%, wana mamlaka ya mwisho
Mwekezaji ana 49%, ana pesa
Bodi ya watu 7 inaendesha klabu
Wadhamini 5 hadi 7 wanalinda mali
Mkutano Mkuu ndiyo mamlaka makubwa zaidi
Uchaguzi unasimamiwa na TFF, sio na Simba
Kama Katiba hii itafuatwa vizuri, Simba itakuwa klabu kubwa zaidi Afrika Mashariki. Kama Katiba itavunjwa, Simba itakuwa na migogoro kila mwaka wa uchaguzi.
SEHEMU YA KWANZA: KWA NINI KATIBA HII ILIBADILISHWA
Kabla ya 2018, Simba ilikuwa inajiendesha kama chama cha kawaida cha wanachama. Tatizo lilikuwa ni hili: Wanachama wana mapenzi lakini hawana pesa kubwa za kuendesha timu ya kisasa. Mwekezaji ana pesa lakini hawezi kuaminiwa kupewa klabu yote.
Ndiyo maana Katiba mpya ilileta mfumo wa mseto. Yaani klabu ya wanachama plus kampuni ya biashara. Hii inaitwa Hybrid Model.
Wanachama wanabaki na mamlaka ya kisiasa, mwekezaji anabaki na mamlaka ya kiuchumi. Kama upande mmoja ukijaribu kumeza mwingine, Katiba inamzuia.
SEHEMU YA PILI: MUUNDO WA UMILIKI KWA UNDANI ZAIDI
Kampuni inaitwa Simba Sports Club Company Limited. Ilianzishwa rasmi Novemba 2, 2018.
Wanahisa ni wawili tu:
1. Simba Sports Club Holding Company Limited: Inamiliki 51%
Hii ni kampuni ya wanachama. Inawakilisha wanachama wote wa Simba. Haiwezi kuuza hisa zake bila Mkutano Mkuu kuridhia. Hisa zake ndizo zinazomlinda mwanachama wa kawaida wa Msimbazi asije akapoteza klabu yake.
Kati ya hizo 51%, asilimia 10 zimelipiwa zote, asilimia 41 bado hazijalipiwa. Maana yake ni kwamba kwenye karatasi wanachama wana 51%, lakini kwenye pesa halisi iliyowekwa mezani, bado kuna deni la hisa. Hii ndiyo sababu ya migogoro mingi. Mwekezaji anasema, mimi nimelipa zote, ninyi hamjalipa zote, kwa nini mniamulie? Wanachama wanasema, Katiba inasema sisi ni 51% hata kama hatujalipa zote, bado tuna mamlaka.
2. Mo Simba Company Limited: Inamiliki 49%
Hii ni kampuni ya Mwekezaji Mohammed Dewji, maarufu kama Mo Dewji. Hisa zake zote 49% zimelipiwa. Ndiyo maana yeye ana nguvu kubwa ya kifedha.
Kwa kifupi: Wanachama wana kura nyingi, Mwekezaji ana pesa nyingi. Katiba inawalazimisha wafanye kazi pamoja. Hakuna mmoja anayeweza kuamua peke yake mambo makubwa.
Marekebisho ya Novemba 30, 2025 yameongeza jambo moja muhimu sana: Hisa za wanachama sasa zinashikiliwa kupitia Bodi ya Wadhamini. Maana yake, hakuna mtu mmoja wa Bodi anayeweza kwenda kuiuza 51% kimya kimya. Lazima Wadhamini 5 hadi 7 wakubali, na Mkutano Mkuu uridhie.
SEHEMU YA TATU: MKUTANO MKUU KWA UNDANI - IBARA YA 18 HADI 26
Huu ndiyo mamlaka makubwa kuliko yote. Hata Bodi ya Wakurugenzi haina mamlaka kuliko Mkutano Mkuu.
Aina za Mkutano Mkuu:
Mkutano Mkuu wa Kawaida: Hufanyika kila mwaka. Kwa 2027 umepangwa Jumamosi Januari 30, 2027 kuanzia saa 3 asubuhi, na una agenda ya uchaguzi.
Mkutano Mkuu wa Dharura: Huitishwa kama kuna jambo la dharura, kama vile kuuza mali, kumvua kiongozi, au kubadilisha Katiba ghafla. Unaweza kuitishwa na Bodi, au kwa ombi la idadi fulani ya wanachama.
Mkutano Mkuu Maalum wa Uchaguzi: Huu ndiyo unaochagua viongozi.
Nani anaweza kuhudhuria Mkutano Mkuu?
Ni wanachama rasmi wenye kadi halali, waliolipa ada, na ambao majina yao yako kwenye orodha ya wanachama. Mwanachama mmoja ana kura moja. Hawezi kumwakilisha mwingine. Hawezi kutuma mtu ampigie kura.
Kazi 8 za Mkutano Mkuu kwa undani:
1. Kupitisha au kurekebisha Katiba na Kanuni
Hakuna chombo kingine kinachoweza kubadilisha Katiba isipokuwa Mkutano Mkuu. Hata Bodi haiwezi. Kama Bodi inataka kubadilisha Katiba, lazima ilete pendekezo kwenye Mkutano Mkuu, wanachama wapige kura.
2. Kuchagua na kuvua viongozi
Mkutano Mkuu ndiyo unachagua Bodi ya Wakurugenzi. Na ndiyo unaweza kuwavua kama wameshindwa kazi. Kutoa imani kwa kiongozi kunahitaji kura nyingi za wanachama.
3. Kupitisha ripoti za fedha
Bodi inalazimika kuleta ripoti ya pesa iliyotumika, pesa iliyoingia, na madeni. Kama wanachama hawajaridhika, wanaweza kukataa kuipitisha. Hii ndiyo silaha kubwa ya wanachama.
4. Kupitisha bajeti
Bodi haiwezi kutumia pesa bila bajeti iliyopitishwa na Mkutano Mkuu. Kama bajeti inasema tutatumia Bilioni 5 kwa usajili, Bodi haiwezi kutumia Bilioni 8 bila kurudi kwa wanachama.
5. Kuamua kuhusu mali za klabu
Kuuza ardhi, kununua ardhi, kujenga jengo, au kukopa pesa kubwa benki, lazima iridhiwe na Mkutano Mkuu.
6. Kuthibitisha hatua za Bodi
Kama Bodi ilifanya jambo kubwa katikati ya mwaka, lazima ije ilieleze na Mkutano Mkuu uithibitishe.
7. Kujaza nafasi zilizo wazi
Kama mjumbe wa Bodi amejiuzulu au amefariki, Mkutano Mkuu ndiyo unajaza nafasi hiyo, sio Bodi kujichagulia mtu yenyewe.
8. Kusimamia matumizi ya Katiba
Mkutano Mkuu ndiyo mlinzi wa Katiba.
Kanuni za Mkutano Mkuu ambazo watu wengi wanazivunja bila kujua:
Mkutano hauwezi kuamua jambo ambalo halikuwepo kwenye ajenda. Mfano, kama ajenda ilikuwa ni kupitisha bajeti tu, huwezi ghafla kuamua kumvua Mwenyekiti. Lazima jambo liwe kwenye ajenda kabla.
Uchaguzi lazima ufanywe kwa kura ya siri. Hakuna kupiga kura kwa kunyoosha mikono kwenye uchaguzi wa viongozi.
Mkutano unaendeshwa na Mwenyekiti aliyechaguliwa kwa mujibu wa Ibara ya 27 (1) (a). Kama Mwenyekiti hayupo, Bodi inachagua mjumbe mmoja kati ya wajumbe 6 kuwa Mwenyekiti wa Mkutano huo.
SEHEMU YA NNE: BODI YA WAKURUGENZI KWA UNDANI - IBARA YA 27
Bodi ndiyo inayoendesha klabu kila siku. Lakini haina mamlaka ya juu kuliko Mkutano Mkuu.
Muundo wa Bodi:
Bodi ina wajumbe 7.
Wajumbe hawa wanachaguliwa na kuteuliwa kwa mujibu wa Ibara ya 27. Baadhi wanachaguliwa na wanachama, baadhi wanateuliwa na mwekezaji kwa mujibu wa makubaliano ya hisa 51/49.
Sheria muhimu: Mjumbe wa Bodi hawezi kuwa wakati huo huo mjumbe wa Chombo cha Haki au Kamati ya Uchaguzi. Hii ni kuzuia mtu kuwa mwamuzi na mchezaji kwa wakati mmoja.
Muda wa Madaraka:
Miaka 4. Baada ya miaka 4, lazima kuwe na uchaguzi. Hakuna kuongeza muda bila uchaguzi. Na Katiba inasema Kamati za Muda, Interim Committees, haziruhusiwi. Maana yake, Bodi ikiisha muda wake, lazima uchaguzi ufanyike, haiwezi kuendelea kuongoza kwa kusema tunasubiri uchaguzi.
Hii ndiyo chanzo cha mgogoro wa sasa. Muda wa Bodi ya sasa unaisha Januari 29, 2027. Bodi ilitangaza Mkutano Mkuu Januari 30, 2027. TFF inasema uchaguzi lazima ufanyike kabla ya muda kuisha. Bodi inasema Katiba inaruhusu Mkutano Mkuu kufanyika Januari 30. Tafsiri hizi mbili ndizo zinaleta mvutano.
Kazi 6 za Bodi kwa undani:
1. Kusimamia uendeshaji wa kila siku wa klabu na kampuni
2. Kuajiri na kusimamia Sekretarieti, ikiwemo CEO
3. Kusimamia fedha, mikataba ya wachezaji, wadhamini, na wasambazaji
4. Kutekeleza maamuzi ya Mkutano Mkuu
5. Kuitisha Mkutano Mkuu
6. Kuwakilisha klabu kwenye TFF, CAF, na FIFA
Mamlaka ambayo Bodi HAINA:
Haiwezi kubadilisha Katiba
Haiwezi kuuza mali kubwa ya klabu bila Mkutano Mkuu
Haiwezi kuongeza muda wake wa madaraka yenyewe
Haiwezi kumfukuza mwanachama bila kupitia Vyombo vya Haki
SEHEMU YA TANO: SEKRETARIETI KWA UNDANI
Sekretarieti ndiyo watendaji wa kila siku. Wao sio viongozi wa kisiasa, ni wafanyakazi.
Wafanyakazi wote wa Sekretarieti wanaajiriwa na Bodi. Wana mkataba wa kazi. Wanaweza kufukuzwa na Bodi kama hawafanyi kazi.
Sekretarieti inaundwa na:
Mkurugenzi Mtendaji, CEO
Mkurugenzi wa Wanachama na Mashabiki
Meneja wa Fedha
Meneja wa Habari na Mawasiliano
Meneja wa Masoko na Udhamini
Meneja wa Usajili na Uhamisho wa Wachezaji
Wafanyakazi wengine kama Bodi itakavyoamua
CEO ndiye mtendaji mkuu. Lakini CEO hana mamlaka ya kusaini mikataba mikubwa bila idhini ya Bodi. CEO anatekeleza maamuzi ya Bodi.
SEHEMU YA SITA: BARAZA LA WADHAMINI KWA UNDANI - HII NDIO SEHEMU MPYA NA NYETI SANA
Kabla ya marekebisho ya 2025, Baraza la Wadhamini lilikuwa dhaifu. Sasa limeimarishwa.
Baraza lina wajumbe 5 hadi 7.
Kazi yake kubwa ni kulinda mali za wanachama. Mali hizo ni:
Hisa 51% za wanachama kwenye Kampuni
Ardhi na majengo ya Simba
Nembo, jina, na historia ya Simba
Akaunti za klabu
Wadhamini wanachaguliwa na Mkutano Mkuu, na Mkutano Mkuu ndiyo unaweza kuwaondoa. Bodi haiwezi kuwaondoa Wadhamini.
Maana yake ni hii: Kama Bodi inataka kuuza hisa au ardhi, lazima ipite kwa Wadhamini kwanza, halafu kwa Mkutano Mkuu. Wadhamini ni kama walinzi wa kaburi. Hawashiriki kwenye uendeshaji wa kila siku, lakini wanazuia wizi wa mali.
SEHEMU YA SABA: VYOMBO VYA HAKI - MAHAKAMA YA NDANI
Simba ina mahakama yake ya ndani. Inaitwa Vyombo vya Haki.
Vyombo hivi vinashughulikia:
Migogoro kati ya wanachama
Migogoro kati ya mwanachama na Bodi
Nidhamu ya wanachama
Rufaa za wanachama
Kanuni muhimu sana: Mwanachama hawezi kwenda mahakamani moja kwa moja kwa masuala ya mpira. Lazima kwanza amalize mchakato wa ndani wa Simba, halafu kama hajarithika, aende TFF, halafu CAF, halafu FIFA, halafu CAS. Hii ni kanuni ya FIFA inayotumika duniani kote.
Kama mwanachama amevunja Katiba, Kamati ya Nidhamu inaweza:
Kumwonya
Kumsimamisha uanachama kwa muda
Kumvua uanachama kabisa
Kumtoza faini
Lakini kila hatua lazima imsikilize mwanachama kwanza. Hakuna kumhukumu mtu bila kumsikiliza.
SEHEMU YA NANE: MATAWI, WILAYA NA MIKOA - NGUVU YA SIMBA
Simba ina matawi nchi nzima. Matawi ndiyo yanayomfanya Simba kuwa Simba. Kila tawi lina uongozi wake, lina wanachama wake, na lina wajumbe wanaowakilisha tawi kwenye Mkutano Mkuu.
Kwa nini matawi ni muhimu kwenye uchaguzi?
Kwa sababu uchaguzi wa Simba hauamuliwi na mashabiki wa mitandaoni, unaamuliwa na wajumbe wa matawi waliopo kwenye Mkutano Mkuu. Ndiyo maana wagombea wanatembelea matawi nchi nzima kuomba kura, sio kutangaza TikTok tu.
Tawi likivunjwa Katiba, linaweza kufungiwa au kuvuliwa. Lakini lazima lifuate utaratibu.
SEHEMU YA TISA: UANACHAMA KWA UNDANI
Nani anaweza kuwa mwanachama?
Kila Mtanzania anayekubali Katiba ya Simba, ana umri unaotakiwa, na hajawahi kuifanyia klabu kosa kubwa la nidhamu.
Utaratibu:
Unajaza fomu
Unalipa ada ya uanachama
Sekretarieti inahakiki
Bodi inaamua
Haki za Mwanachama:
Kupiga kura
Kugombea uongozi kama anakidhi sifa
Kupata taarifa za klabu
Kushiriki shughuli za klabu
Kulindwa na Katiba
Wajibu wa Mwanachama:
Kulipa ada kwa wakati
Kutii Katiba na maamuzi ya vyombo
Kutoivuruga klabu
Kutoliletea klabu aibu
Kutopeleka mambo ya klabu mahakamani bila kufuata utaratibu
SEHEMU YA KUMI: UCHAGUZI KWA UNDANI - IBARA YA 20, 21, 22 NA 37
Hii ndiyo sehemu inayoleta moto sasa.
Nani anasimamia uchaguzi?
Sio Simba. Ni Kamati ya Uchaguzi ya TFF. Simba inatoa orodha ya wanachama, TFF inasimamia mchakato.
Uchaguzi unapaswa kuwa:
Huru
Wa haki
Wa wazi
Unaoaminika
Sifa za Mgombea:
Awe mwanachama halali
Awe na sifa za kimaadili
Asiwe na kesi ya jinai ambayo imemhukumu
Awe amekuwa mwanachama kwa muda unaotakiwa na Kanuni za Uchaguzi
Asiwe mjumbe wa Kamati ya Uchaguzi au Chombo cha Haki kwa wakati huo huo
Mchakato wa Uchaguzi:
TFF inatangaza kalenda ya uchaguzi
Wagombea wanachukua fomu
Fomu zinahakikiwa
Majina ya wagombea wanaokidhi sifa yanatangazwa
Kampeni zinafanyika
Siku ya uchaguzi, wanachama wanapiga kura ya siri
Matokeo yanatangazwa na Kamati ya Uchaguzi ya TFF
Mgogoro wa sasa ni kuhusu tarehe. Bodi inasema Mkutano Mkuu wa Januari 30, 2027 ndiyo unaambatana na uchaguzi, na Katiba inasema hivyo. TFF inasema uchaguzi lazima ufanyike kabla ya Januari 29, 2027, muda wa Bodi kuisha. Bodi pia iliiandikia TFF barua Novemba 13, 2026 ikieleza msimamo wake na kuomba jibu la maandishi. Bodi pia imekanusha kuwa kuna pande mbili za Masaki na Msimbazi.
SEHEMU YA KUMI NA MOJA: FEDHA NA UKAGUZI KWA UNDANI
Klabu lazima iwe na akaunti zilizokaguliwa na mkaguzi huru. Mkaguzi huru hawezi kuwa mtu wa Bodi. Lazima awe kampuni huru ya ukaguzi.
Ripoti za fedha lazima zipitishwe na Mkutano Mkuu. Kama wanachama hawakuzipitisha, Bodi inakuwa na tatizo kubwa la kisheria.
Bodi haina mamlaka ya kutumia pesa kubwa bila bajeti. Kama bajeti inasema tutatumia Bilioni 3 kwa mishahara, Bodi haiwezi kutumia Bilioni 5 bila kurudi kwa Mkutano Mkuu.
Marekebisho mapya yameimarisha uwazi na uwajibikaji. Mwekezaji na wanachama lazima waone pesa zinaenda wapi. Hii ni kwa sababu pesa za udhamini, haki za matangazo, na tiketi ni nyingi sana sasa.
HITIMISHO KWA UNDANI
Katiba ya Simba ni nzuri sana kwenye karatasi. Shida sio Katiba, shida ni watu kutaka kuitafsiri kwa manufaa yao.
Katiba inasema:
Wanachama wana 51%, wana mamlaka ya mwisho
Mwekezaji ana 49%, ana pesa
Bodi ya watu 7 inaendesha klabu
Wadhamini 5 hadi 7 wanalinda mali
Mkutano Mkuu ndiyo mamlaka makubwa zaidi
Uchaguzi unasimamiwa na TFF, sio na Simba
Kama Katiba hii itafuatwa vizuri, Simba itakuwa klabu kubwa zaidi Afrika Mashariki. Kama Katiba itavunjwa, Simba itakuwa na migogoro kila mwaka wa uchaguzi.