Suzi Rafael
Member
- Sep 5, 2026
- 11
- 5
BANKING MODEL OF EDUCATION IN TANZANIA (AKILI YAKO NI SILAHA KUBWA SANA KATIKA KULETA MABADILIKO NDIO MAANA MFUMO WA ELIMU WA TANZANIA ULIUNDWA HIVI KUIFHIBITI AKILI YAKO)
SHULE ZILIBUNIWA ILI ZIKUFUNGE: Ukweli Mchungu Kuhusu Kwa Nini Huwezi Kufikiri Kwa Kujitegemea
Wizi mkubwa kuliko yote katika historia ya binadamu haukuwa wizi wa benki. Ulikuwa ni wizi wa akili yako—na ulitokea darasani.
Sasa hivi, mamilioni ya watu wamekaa kwenye vibanda vya kazi, wamekwama kwenye foleni za magari, wanazama kwenye madeni, wanakubali Kulipwa mishahara midogo, wanaishi kwa ajili ya mwisho wa wiki na mwisho wa mwezi,
Mfumo wa ELIMU wa Tanzania umekufanya uone kuwa Hali hiyo ni ya kawaida(illusion of normal). Kwa sababu ilishaweza kuharibu uwezo wako wa kufikiria na kukupa uwezo wa kukariri matukio.
Lakini hutagundua kamwe ni nini kingine kinawezekana mpaka uelewe jinsi walivyoiba uwezo wako wa kuyafikiria.
Ukitaka kuelewa lengo la shule na mfumo wa Elimu turudi ilipoanzia
KUZALIWA KWA MFUMO WA GEREZA (WALIUITA “ELIMU”)
Mwaka ulikuwa 1806. Prussia(Ujerumani ya Sasa hivi) ilikuwa imeshindwa vita vibaya dhidi ya jeshi la Napoleon. Serikali la Prussia lilikuwa na tatizo: unawezaje kuunda jamii/raia wanaotii kiasi cha kufa vitani bila kuuliza au kuhoji maswali, wenye akili ya kuendesha mashine(kufanya kazi viwandani), lakini si yenye akili ya kutosha kupinga mamlaka?
Suluhisho lao? Elimu ya lazima inayosimamiwa na serikali.
Waliunda mfumo ambapo:
•Watoto walitenganishwa kwa umri wao, si kwa wezo, Ujuzi au maarifa Yao.
•Kujifunza kulifanyika kwa vipindi vigumu vya muda, kengele kila baada ya dakika 45, kama mabadiliko ya zamu kiwandani.
•Masomo yaligawanywa vipande vipande visivyohusiana (hisabati haina uhusiano wowote na historia, ili kuua Ujuzi na maarifa).
•Mafanikio yalipimwa kwa kukariri, kurudia na kuwa na vyeti(Certificate) bila kufikiri kwa kina (sio ubunifu wala fikra za uchambuzi).
•Kuhoji mamlaka kulipewa jina la “tabia ya kuvuruga Amani na Sheria.
•Mwanafunzi anafundishwa Nini Cha kufikiria sio namna gani ya kufikiria. mwanafunzi alifundishwa kuwa majibu sahihi yanatoka kwenye vitabu na walimu tu.
Hii haikuwa elimu ya kuleta ukombozi. Ilikuwa ni mbinu ya kuzalisha docile bodies ambao watautumikia na kuulinda serikali na mfumo uliopo.
JINSI MFUMO WA ELIMU WA TANZANIA ULIVYOWEZA KUUA UWEZO WAKO WA KUFIKIRIA
Hatua ya 1: KUUA UDADISI
SHULE nyingi hazijajengwa kukuandaa kuwa mbunifu, mwenye kuhoji au mjenzi wa maisha Yako halisi. Zimejengwa kukuandaa uwe mtu wa kufuata ratiba, amri, na mamlaka bila kupinga sana.
Mfano ni huu:
•Mwanafunzi akiingia darasani anaanza kujifunza kwamba lazima akae kwa utulivu hata kama hakuelewa.
•Akiuliza sana, anaambiwa “usijifanye mjuaji.”
•Akihoji mwalimu, anaambiwa anajibu vibaya.
•Akiwa na mawazo tofauti, anaonekana ana shida.
•Vyeti na Division vimeomekana kama udhibitisho wa taaluma ya mtu. Mtu mwenye uwezo wa kutengeneza gari mwenye div 0 anaonekana Hana akili kuliko mwenye uwezo wa kupata div 1 ya kwenye makaratasi
•Kukariri Kulichukua Nafasi Ya Kufikiri
Shule nyingi hufundisha kukumbuka, si kuelewa.
Mwanafunzi anaweza kukariri tarehe za uhuru, majina ya marais, fomula za hesabu, au michakato ya kisayansi, lakini asijue:
-Kwanini jeshi la Tanganyika Rifles Army liliasi mwaka January 1964
-Kwanini Uasi wa Jeshi la Tanganyika January mwaka 1964 haipo katika syllabus ya historia, je kwanini tunafichwa
- Nini kilipelelea Mapinduzi ya Zanzibar, Uasi wa Jeshi la Tanganyika na Muungano wa Tanganyika na Zanzibar matukio haya yote yarokee mwaka 1964
-Je, kwanini watanganyika wametulia licha ya utawala kudhidi kuwakandamiza
-kwa nini watu wengi wanahangaika kiuchumi,
-kwa nini vijana wanakosa ajira,
-kwa nini familia nyingi zinapambana bila suluhisho la kudumu,
-kwa nini mfumo wenyewe hauwasaidii wanafunzi wengi.
-Kwanini mikataba ya nchi Mimi sioni
-Katiba inasemaje kuhusu Mimi kukosa kazi
-Je, yapi ni yapi madhara ya Cybercrime law ya mwaka 2016 katika maisha yangu
-Je, Kuna chama ambacho kinaniwakilisha kweli au je ni kweli anayenizumzia Mimi ananiwakilisha kweli
-Kwanini maandamano mengi haswa ya Oct29 yalifeli na je kwanini serikali ilaamua kuua watu, kwanini wasingewakamata tu na kuwafunga
-Je Nini kimejuficha nyuma ya hizi siasa, zipi ni propaganda na zipi ni manipulation.
-Kwanini serikali hawataki kushusha bei za mafuta na vyakula, je lengo ni ufisadi na rushwa tu,
-Kwanini serikali imeamua kuchezesha AFCON 2027
-Kwanini Serikali ya Tanzania haitaki kubinafsisha sekta ya Umeme na Mawasiliano Moja Kwa moja
-Kwanini Serikali imeliondoa somo la Civics mwaka 2025 na kuleta Historia ya Tanzania na Maadili
Hapo ndipo tatizo lipo. Umefundishwa kujibu maswali ya mtihani, sio maswali ya maisha.
Mfumo wa Elimu wa Tanzania umetumika kuua mfumo wako wa kufikiria na kuweza kukariri Kila unachokiona.Ukiyaangalia haya maswali ni kawa Yana majibu rahisi Kwa sababu mfumo wa wako wa kudadisi umeharibiwa
Kisha shule ikakufundisha kwamba kuna majibu “sahihi” na “yasiyo sahihi.” Wakakufundisha kwamba kujifunza kunatokana na vitabu na walimu—sio majaribio na kushindwa. Shule huchosha ubongo hadi watu waache kuhoji.
Hatua ya 2: Sawaisha Kila Kitu
Kila mtoto Tanzania, hufundishwa historia ile ile iliyoandikwa na serikali ambayo inawamdaa vizazi vijavyo kuiona serikali ni takatifu na kuwaendeleza katika mfumo . Husoma vitabu vile vile (vilivyochaguliwa na kamati). Hufanya mitihani ile ile (iliyoundwa kupima utii,kukariri si ufikiri, KUDADISI, maarifa na hekima).
Ulifundishwa kwamba Mwl Julius Nyerere “ni mtakatifu” huku wakiacha maovu yake na sera zake mbovu.
Taarifa ulizotumia hazikuwa elimu. Zilikuwa propaganda zilizojificha kama mtaala.
Elimu inayowalinda watawala dhidi ya maskini
Hatua ya 3: Tengeneza Ushindani, Haribu Umoja na Mshikamano
Shule ilikufundisha kwamba wanafunzi wenzako ni washindani wako, si washirika wako. Kulikuwa na mshindi mmoja wa darasa. Mmoja wa heshima. Nafasi chache za “vipaji na vipawa.”
Walitengeneza uhaba wa bandia katika ulimwengu wa maarifa yasiyo na mwisho.
Ulifundishwa kukusanya taarifa badala ya kuzishiriki kuzihoji na kuzichambua. Kuona mafanikio ya wengine kama kushindwa kwako. Kujilinganisha kila mara—je, nina akili za kutosha? Je, nina mvuto wa kutosha? Je, nina nguvu za kutosha? Je, ninapendwa vya kutosha?
Hii haikuwa elimu. Hii ilikuwa ni kuwafanya uwe na wasiwasi na kukuondoa focus katika mambo muhimu
Hatua ya 4: Adhibu Tofauti, Zawadia Utiifu
Kila mtoto mbunifu aliyekuwa anachora pembeni aliitwa “mvivu wa mawazo.” Kila mtoto mwenye nguvu asiyeweza kukaa kimya kwa saa nane aligunduliwa na kupewa dawa. Kila mwanafunzi aliyemuuliza mwalimu kuhusu kitabu alionekana “mgumu.”
Wakati huo huo, wanafunzi waliokaa kimya, wakafuata maelekezo bila kuuliza, na kurudia taarifa kama walivyoelekezwa? Hao ndio walipewa nyota za dhahabu, vyeti vya heshima, na ufadhili wa masomo.
Ujumbe ulikuwa wazi: Ufuataji ni sawa na mafanikio. Utiifu ni sawa na fursa. Utii ni sawa na kuishi.
Wafanyakazi Wanyenyekevu Walioanzisha
Songa mbele hadi utu uzima. Angalia walichojenga.
Mamilioni ya watanzania Sasa hivi wamekuwa docile bodies ambao:
•Wanahitaji ruhusa kuchukua likizo kutoka maisha yao wenyewe.
•Huamini “kazi nzuri” inamaanisha kutumia umri wakomiaka 10-40 kwa ajili ya pensheni ambayo huenda isikuwepo wanapostaafu.
•Hutumia muda mwingi kazini kuliko na familia na watoto wao.
•Hukubali wasiwasi wa mwisho wa mwezi au kufukuzwa kazi kama “hali ya kawaida.”
•Huogopa kuanzisha biashara kwa sababu “vipi ikishindikana?”
•Wana ndoto lakini huziita “zisizo halisia na hukata tamaa.”
• Hutumia umri wao kuwanufaisha watu wengine wenye Nguvu Kwa jasho lao Kwa hela (mshahara) huku wakipoteza rasilimali muhimu ya muda. Wametemgenezwa kuwa wafanyakazi sio wajenga taifa au nchi.
•Wanajua kuna kitu si sawa lakini hawawezi kueleza ni nini Kwa uwazi.Wapo tayari kuteswa Kwa ujira mdogo kuliko kuleta mabadiliko ya muda mrefu.
•Wanakuwa watumiaji sio wazalishaji. Mtu anachimba dhahabu ambayo
Hii si bahati mbaya. Huu ndio ulikuwa mwisho/malengo yaliyokusudiwa na mfumo wa Elimu.
Shule ilikufundisha kwamba:
•Wenye mamlaka wanazo majibu sahihi ya changamoto zako.
•Kuna njia moja sahihi tu (chuo → kazi ya ofisini → kustaafu).
•Usalama wa kifedha unahitaji kutoa uhuru wako (kukubali kuwa mtumwa Kwa hiyari Yako mwenyewe).
•Kushindwa ni jambo la kudumu na la kuaibisha (kwa hiyo usithubutu kuhatarisha) na hutokana na hatma zetu na mipango ya Mungu.
•Thamani yako huamuliwa na uthibitisho wa nje (alama, vyeo, vyeti,familia, background yako).
•Maskini hulaumiana wao Kwa wao Kwa matatizo zilizosababishwa na watu wenye Nguvu. Serikali Huwa ndio Chanzo Cha Matatizo mengi ila lawama Huwa ni baina yetu.
MINYORORO ISIYOONEKANA UNAYOVAA BADO HADI LEO
Hapa ndipo sehemu ya hatari zaidi ilipo: watu wengi hata hawatambui kuwa wamefungwa.
Lakini fikiria hili:
Unatumia saa bora za miaka bora ya maisha yako kumtajirisha mtu mwingine. Unabadili muda wako—rasilimali pekee isiyoweza kurudishwa—kwa pesa ambazo wao wanaweza kuchapisha bila kikomo. Unaita haya ni “mafanikio.”je huo mshahara una thamani halisi ya muda wako.
Unahitaji ruhusa kwa kila kitu.
•Ruhusa kuondoka mezani kwako.
• Ruhusa ya kuchukua likizo ya ugonjwa. •Ruhusa ya kuhudhuria tamasha la shule la mtoto wako.
•Ruhusa ya kufuatilia ndoto zako nje ya saa za kazi (na tu kama bado una nguvu, ambayo huna).
Umekabidhi fikra zako kwa wengine.
•Maamuzi ya kifedha? Muulize mtaalamu. •Maamuzi ya afya? Muulize daktari.
•Maamuzi ya maisha? Muulize mshauri wa kazi. Umefundishwa kutoamini akili yako mwenyewe, hisia zako mwenyewe, na hukumu yako mwenyewe.
•Unaogopa mambo yasiyo sahihi.
•Unaogopa kuzungumza hadharani lakini sio kupoteza maisha yako halisi.
•Unaogopa watu watakuwaza nini lakini sio kutogundua kamwe wewe ni nani kweli. •Unaogopa kushindwa lakini si kutokujaribu kabisa.
Shule ilikufanyia haya. Na ilikusudiwa sio Kwa bahati mbaya.Miaka 17-19 ya elimu yako, shule ilikuwa ukiandaliwa kuwa docile bodies sio raia mwenye kufikiria, viongozi wa baadae na wazalishaji.
•Kila kitabu cha somo kilipitishwa na bodi ya maafisa wa utawala waliamua kile unachoruhusiwa kujua.
•Kila mtihani uliwekwa kwa mfumo mmoja ili kuhakikisha unafikiri kwa mifumo iliyotanguliwa mapema.
•Hukujifunza historia ya kweli—ulijifunza toleo lililosafishwa, lililorahisishwa, na la kisiasa lililoundwa kukufanya ujivunie mifumo ambayo huenda haikustahili.
•Hukujifunza uchumi wa kweli—ulijifunza itikadi moja maalum (capitalism(Ubepari na unyonyaji baina ya watu) ni mfumo mzuri, na mbadala ni mbaya) bila kuchunguza ugumu, migongano, au madhara yake.
•Hukujifunza kufikiri—ulijifunza kuigiza. Kumpa mwalimu kile alichotaka na alichokuagiza. Kuandika kile kitakachokupa alama. Kusema kile kilichotarajiwa.
Utegemee mfumo unaokulisha.
Uwe na madhara kiafya, kihisia, na kiroho.
Uendelee kutamani zaidi (digrii nyingine, cheti kingine, sifa nyingine).
Uamini kuwa unahitaji bidhaa yao ili uendelee kuishi.
HII NDIO SABABU WATOTO WA VIONGOZI NA WENYE MAMLAKA NA NGUVU HUSOMESHWA NJE YA NCHI.
Sehemu ya kusikitisha zaidi? Watu wengi huishi maisha yao yote wakitumia na wakiumini mfumo huu na hawajawahi kupata Elimu ya kweli.
Lakini Hivi Ndivyo Hawakuwahi Kukwambia
Unaweza kuunda njia yako mwenyewe. Sio ile waliyokwambia ni sahihi. Sio njia “salama.” Sio njia ambayo wazazi wako walitarajia au walimu wako walipendekeza au jamii iliidhinisha.
JIUUNDE
Watu wenye historia kubwa hapa duniani zaidi katika historia walikuwa wale waliokataa mifumo kama hii ya elimu uliyowekwa na watawala:
•ALBERT EINSTEIN :alichukuliwa kuwa ameshindwa na walimu wake. Hakuweza kupata nafasi ya chuo kikuu. Alifanya kazi katika ofisi ya hataza huku akibadilisha fizikia katika muda wake wa ziada.
MALCOLM X: Alizaliwa katika familia ya kawaida na Aliacha shule ya msingi nchini marekani kipindi kile Cha ubaguzi wa Rangi.Akawa mhalifu wa mtaani (hustler).Alijifundishwa mwenyewe gerezani kupitia DICTIONARY TU na kuja mtu mkubwa pale nchini MAREKANI.
Che Guevara, Isaac Newton n.k
Watu hawa hawakufaulu licha ya kukataa mfumo. Walifaulu kwa sababu waliukataa.
#Unaanza Kwa Kujiondoa Kwenye Mazoea ya Zamani.
MFUMO WETU WA ELIMU NI MOJA YA ZANA YA KISIASA. KATIBA MPYA TUU HAITOBADILISHA CHOCHOTE IKIWA MFUMO WA UTAWALA HAUTOBADILIKA LKN WATU HUDHANI TATIZO NI KATIBA.
MFUMO NDIO MIZIZI YA KATIBA. UTANGOA MAJANI(KATIBA) LKN HUJAUA MIZIZI(MFUMO).
MFUMO WA ELIMU HAUHITAJI MAREKEBISHO UNAHITAJI KUVUNJWA NA KUUNDWA MFUMO MPYA KABISA.
HATA MFUMO WA ELIMU NA MAFUNZO YA JESHI HUTUMIA MFUMO SAWA NA HUU. JESHINI HURUHUSIWI KUULIZA KWANINI. UNAFATA AMRI NA ORDER TU BILA KUTAFAKARI KUHUSU ATHARI ZAKE.HII NI KUWANYA WANAJESHI KUWA DOCILE BODIES ILI KULINDA MFUMO ULIOPO.
KUJINASUA KUTOKA GEREZA LA KIAKILI KUNAHITAJI HATUA TATU:
Hatua ya 1: KUTAMBUA
Kubali kwamba uliwekwa katika mfumo fulani wa fikra. Hili si kosa lako, lakini ni jukumu lako kujijenga upya.
Angalia imani zako na ujiulize: “Je, hiki ni kweli kweli, au ni kile nilichofundishwa kuamini?”
Je, kweli unahitaji digrii ili uwe na akili?
Je, kweli unahitaji ruhusa ili uanze?
Je, kushindwa ni jambo baya kweli, au ni maoni tu ya kukusaidia kujirekebisha?
Je Kila ninanchokiona na macho ni halisi au Kuna manipulation na propaganda ndani yake ?
Je, usalama ni salama kweli, au ni kifungo cha starehe tu?
Hatua ya 2: KUKATAA
Acha kutumia taarifa za zenye maudhui ya kuulinda mfumo. Acha kuwapa wengine mamlaka ya kukuambia uamini nini. Chagua vyanzo vizuri vya habari ambayo havina manipulation na illusion of normal( kukufanya uhisi Matatizo Yako ni Hali ya kawaida ya maisha ya mwanadamu)
Hii inamaanisha:
•Kutilia shaka kila kitu, hasa “mambo yanayoonekana ni Hali za kawaida.”
•Kutafuta mitazamo tofauti, si ile tu inayothibitisha upendeleo wako.
•Kujifunza kutoka kwa watendaji, si wasomi pekee.
•Kusoma vitabu vilivyopigwa marufuku, mawazo yenye utata, na ukweli usiopendeza.
•Kufikiri kwa kujitegemea, hata unapopata ugumu—hasa unapopata ugumu.
Hatua ya 3: KUJENGA UPYA FIKRA YAKO -AKILI YAKO NI SILAHA KUBWA SANA AMBAYO HAIWEZI KUZUIWA HATA NA BUNDUKI
Jijengee elimu yako mwenyewe. Panga na yatafsiri maisha yako mwenyewe. Tengeneza tafsiri yako mwenyewe ya mafanikio.
Sasa unaweza:
•Anza kukataa kuwa wewe ni failure kuwa ni mshindwa hata kama ulipata division 0,4,3 au GPA mbaya. Iambie nafsi Yako vyeti na madarasa sio udhibitisho wa kuwa huna maarifa au Akili.
•Anza kusoma maarifa mbalimbali (uchumi, siasa, jamii, falsafa philosophy n.k)
•Anza kutafakari je nini unaweza kufanya bila hata Elimu kisha Anza kukifanya kama ni mpira, biashara, n.k
•Anza kuhoji Kila kitu unachokiona katika mazingira.Usiamini macho Yako. Fikiria kwanza. Akili Yako ndo silaha Yako.
•Anza kuwaelimisha watu wa karibu Yako kuhusu mifumo ya unyonyaji ilivyopandikizwa katika Elimu, Afya, Mitandao, n.k
•Kataa kuwa mtumwa wa mtu, Anza kuhoji Kila Kila kitu unachoamrishwa kabla ya kufanya hii insua Ile Hali ya kuwa docile bodies( Hali ya kuwa na utiifu uliowekewa kupitia ELIMU)
•Kuendeleza ujuzi wowote kutoka kwa watu walioufanya kweli.
•Anza kusoma historia za kweli na mambo yaliyo nje ya mitaala wa shule, kama ni lugha soma lugha Kwa undani, kama ni katiba soma katiba yote. Huwezi kuchallange mfumo usioujua.
•Anza kuongea dhidi ya mamlaka bila uoga. Uoga ni Moja ya elimu waliyokufundisha miaka hiyo yote. Uoga wa kuogopa mabadiliko.Uoga wa kuogopa kujaribu bila kukata tamaa.
HATUA YA 4: JENGA USHIRIKIANO NA WATU NA WAELIMISHE (KUKATAA USHINDANI NA KUJENGA USHIRIKIANO). Watawala wanaweza kuwatawaka kirahisi pindi munavyokuwa hamna sauti na vitendo vya pamoja. Hii ni sababu kubwa ya kufeli maandamano ya Oct29. Elimisha watu kuhusu mfumo huu wa Elimu unsvyotumika kuwanyonya na kuwaandaa watoto na VIJANA kama taifa la Sasa na lijalo kuwa watumishi sio viongozi na watumiaji sio watengenezaji.
HATUA YA 5: FANYA TATHMINI KWA KILA KITENDO NA HATUA ULIYOFIKIA.
NB
•Huhitaji tena ruhusa yao.
•Huhitaji tena vyeti vyao.
•Huhitaji tena idhini yao.
KUUNDA NJIA YAKO MWENYEWE KUNAONEKANAJE?
Hii si kuhusu kuacha jamii kabisa, isipokuwa hilo ndio njia yako. Hii ni kuhusu kuamsha UFAHAMU wako ndani ya jamii yako.
Anza kufikiri kwa kujitegemea.
•Hoji kazi yako. Hoji mahusiano yako. Hoji malengo yako.
•Je, ni yako kweli, au umerithi kutoka kwa mfumo unaonufaika na utiifu wako?
•Anza kujifunza kile unachokipenda kujua. Sio kile kitaonekana vizuri kwenye wasifu. Sio kile kilicho cha vitendo. Ni nini kinachouamsha ubongo wako? Ni nini unafanya mpaka kupoteza muda? Huo ndio ujumbe wako.
Anza kujenga kabla hujawa tayari. Mfumo ulikufundisha kusubiri ruhusa, sifa, na hali kamili. Watu wenye mafanikio huanza kwa fujo, hushindwa mbele, na hujifunza njiani.
Anza kusema hapana kwa mambo yasiyo na faida kwakoi. Kazi hiyo inayokuchosha roho? Programu ya shahada unayoifanya kwa ajili ya hadhi tu? Uhusiano ambapo unapaswa kuigiza badala ya kuwa wewe mwenyewe? Umepewa haki ya kujichagua.
Anza kutengeneza ukaribu na watu wanaofikiri kwa uhuru. Wale wanaohoji. Wanaoandika. Waliovunja minyororo. Unakuwa kama watu unaotumia muda nao.Wake wanaodadidi. Wale wanaokataa mifumo iliyopo (Status quo).
KILE USICHOTAKA KUSIKIA
•Mfumo haujaharibika. Unafanya kazi hasa kama ulivyoundwa.
•Haukukusudiwa kukuokoa au kutukomboa dhidi ya mifumo isiyo na usawa katika jamii.
•Ulitengenezwa kukuandaa kwa maisha ya utumishi wenye tija.
•Kukufanya uwe na akili ya kutosha kufanya kazi lakini usiwe na hekima ya kutosha kuhoji kwa nini.
CHAGUO LINALOBADILISHA KILA KITU
Uko kwenye njia panda sasa hivi.
Unaweza UKAPUUZA NA KUFUNGA POST HII,Na kuendelea kuwa mtumwa wa mfumo ambao haupo Kwa ajili Yako isipokuwa wale wenye Nguvu na mamlaka. Hakuna lawama juu ya hilo—hiyo ndio njia rahisi zaidi, na watu wengi huichsgua sababu wameshafikia hatua ya mwisho ya docile bodies.
AU
UNAWEZA KUCHAGUA KUAMKA NA KUISHI MAISHA YAKO HALISI. Kufikiri kwa kujitegemea. Kutilia shaka kila kitu. Kujiondoa kwenye uongo na kujifunza tena jinsi ya kuwa binadamu. Kuumba badala ya kutumia. Kujenga maisha unayotaka kweli badala ya yale waliokuandalia maisha hayo. Kuwa maandishi wa kitabu Cha maisha yako
HII SI RAHISI. Kujinasua huwa si rahisi kamwe. Watakuita kichaa. Watakwambia unapitia “quarter-life crisis.” Watakuuliza lini utaanza “kuchukulia mambo kwa uzito” na “kuwa wa kweli.”
Hizo ni sauti za watu ambao bado wako gerezani, wakikuomba urudi ndani kwa sababu uhuru wako unawakumbusha minyororo yao.
Lakini hiki ndicho wasichokuambia: upande wa pili wa woga kuna kila kitu ambacho umewahi kutamani. Uhuru. Kusudi. Uhalisia. Maisha. Maisha nje ya Umaskini na Ufukara.
BASI TUNAPASWA KUFANYA NINI SASA?
Anza leo. Sio kesho. Sio utakapokuwa tayari. Leo.
JIULIZE SWALI MOJA: Kama ningeweza kupanga maisha yangu bila vikwazo vyovyote, yangekuwaje?
Kisha jiulize swali gumu zaidi: Ni imani gani kuhusu “ukweli wa maisha” zilizowekwa na kupandikizwa katika maisha yangu?
HIZO NDIZO NONDO ZA GEREZA LAKO. Na tofauti na gereza halisi, unaruhusiwa kutembea nje wakati wowote utakaoamua.
Mlango umekuwa wazi kila wakati. Walikushawishi tu kuwa ulikuwa huru kumbe ulikuwa ukitumika.
NI WAKATI WA KUZIKOMBOA FIKRA ZETU DHIDI YA UKOLONI WA FIKRA.
ZAMU YAKO: Ni imani gani moja ambayo mfumo wa elimu ulikufundisha na sasa unatambua ni upuuzi kabisa? Iandike kwenye maoni. Tuanze mazungumzo ambayo hawakutaka tuwe nayo.
SHIRIKI HILI NA MTU ANAYEHITAJI KULISIKIA. TUSAIDIANE KUAMKA.
TUKIWEZA KUZIKOMBOA FIKRA ZETU KWANZA TUTAWEZA KUZIKOMBOA JAMII ZETU NA TAIFA LETU DHIDI YA MIFUMO KANDAMIZI NA DIMBWI LA UMASKINI NA KULETA MABADILIKO YA KIUCHUMI, KISIASA NA KIJAMII.
SHULE ZILIBUNIWA ILI ZIKUFUNGE: Ukweli Mchungu Kuhusu Kwa Nini Huwezi Kufikiri Kwa Kujitegemea
Wizi mkubwa kuliko yote katika historia ya binadamu haukuwa wizi wa benki. Ulikuwa ni wizi wa akili yako—na ulitokea darasani.
Sasa hivi, mamilioni ya watu wamekaa kwenye vibanda vya kazi, wamekwama kwenye foleni za magari, wanazama kwenye madeni, wanakubali Kulipwa mishahara midogo, wanaishi kwa ajili ya mwisho wa wiki na mwisho wa mwezi,
Mfumo wa ELIMU wa Tanzania umekufanya uone kuwa Hali hiyo ni ya kawaida(illusion of normal). Kwa sababu ilishaweza kuharibu uwezo wako wa kufikiria na kukupa uwezo wa kukariri matukio.
Lakini hutagundua kamwe ni nini kingine kinawezekana mpaka uelewe jinsi walivyoiba uwezo wako wa kuyafikiria.
Ukitaka kuelewa lengo la shule na mfumo wa Elimu turudi ilipoanzia
KUZALIWA KWA MFUMO WA GEREZA (WALIUITA “ELIMU”)
Mwaka ulikuwa 1806. Prussia(Ujerumani ya Sasa hivi) ilikuwa imeshindwa vita vibaya dhidi ya jeshi la Napoleon. Serikali la Prussia lilikuwa na tatizo: unawezaje kuunda jamii/raia wanaotii kiasi cha kufa vitani bila kuuliza au kuhoji maswali, wenye akili ya kuendesha mashine(kufanya kazi viwandani), lakini si yenye akili ya kutosha kupinga mamlaka?
Suluhisho lao? Elimu ya lazima inayosimamiwa na serikali.
Waliunda mfumo ambapo:
•Watoto walitenganishwa kwa umri wao, si kwa wezo, Ujuzi au maarifa Yao.
•Kujifunza kulifanyika kwa vipindi vigumu vya muda, kengele kila baada ya dakika 45, kama mabadiliko ya zamu kiwandani.
•Masomo yaligawanywa vipande vipande visivyohusiana (hisabati haina uhusiano wowote na historia, ili kuua Ujuzi na maarifa).
•Mafanikio yalipimwa kwa kukariri, kurudia na kuwa na vyeti(Certificate) bila kufikiri kwa kina (sio ubunifu wala fikra za uchambuzi).
•Kuhoji mamlaka kulipewa jina la “tabia ya kuvuruga Amani na Sheria.
•Mwanafunzi anafundishwa Nini Cha kufikiria sio namna gani ya kufikiria. mwanafunzi alifundishwa kuwa majibu sahihi yanatoka kwenye vitabu na walimu tu.
Hii haikuwa elimu ya kuleta ukombozi. Ilikuwa ni mbinu ya kuzalisha docile bodies ambao watautumikia na kuulinda serikali na mfumo uliopo.
JINSI MFUMO WA ELIMU WA TANZANIA ULIVYOWEZA KUUA UWEZO WAKO WA KUFIKIRIA
Hatua ya 1: KUUA UDADISI
SHULE nyingi hazijajengwa kukuandaa kuwa mbunifu, mwenye kuhoji au mjenzi wa maisha Yako halisi. Zimejengwa kukuandaa uwe mtu wa kufuata ratiba, amri, na mamlaka bila kupinga sana.
Mfano ni huu:
•Mwanafunzi akiingia darasani anaanza kujifunza kwamba lazima akae kwa utulivu hata kama hakuelewa.
•Akiuliza sana, anaambiwa “usijifanye mjuaji.”
•Akihoji mwalimu, anaambiwa anajibu vibaya.
•Akiwa na mawazo tofauti, anaonekana ana shida.
•Vyeti na Division vimeomekana kama udhibitisho wa taaluma ya mtu. Mtu mwenye uwezo wa kutengeneza gari mwenye div 0 anaonekana Hana akili kuliko mwenye uwezo wa kupata div 1 ya kwenye makaratasi
•Kukariri Kulichukua Nafasi Ya Kufikiri
Shule nyingi hufundisha kukumbuka, si kuelewa.
Mwanafunzi anaweza kukariri tarehe za uhuru, majina ya marais, fomula za hesabu, au michakato ya kisayansi, lakini asijue:
-Kwanini jeshi la Tanganyika Rifles Army liliasi mwaka January 1964
-Kwanini Uasi wa Jeshi la Tanganyika January mwaka 1964 haipo katika syllabus ya historia, je kwanini tunafichwa
- Nini kilipelelea Mapinduzi ya Zanzibar, Uasi wa Jeshi la Tanganyika na Muungano wa Tanganyika na Zanzibar matukio haya yote yarokee mwaka 1964
-Je, kwanini watanganyika wametulia licha ya utawala kudhidi kuwakandamiza
-kwa nini watu wengi wanahangaika kiuchumi,
-kwa nini vijana wanakosa ajira,
-kwa nini familia nyingi zinapambana bila suluhisho la kudumu,
-kwa nini mfumo wenyewe hauwasaidii wanafunzi wengi.
-Kwanini mikataba ya nchi Mimi sioni
-Katiba inasemaje kuhusu Mimi kukosa kazi
-Je, yapi ni yapi madhara ya Cybercrime law ya mwaka 2016 katika maisha yangu
-Je, Kuna chama ambacho kinaniwakilisha kweli au je ni kweli anayenizumzia Mimi ananiwakilisha kweli
-Kwanini maandamano mengi haswa ya Oct29 yalifeli na je kwanini serikali ilaamua kuua watu, kwanini wasingewakamata tu na kuwafunga
-Je Nini kimejuficha nyuma ya hizi siasa, zipi ni propaganda na zipi ni manipulation.
-Kwanini serikali hawataki kushusha bei za mafuta na vyakula, je lengo ni ufisadi na rushwa tu,
-Kwanini serikali imeamua kuchezesha AFCON 2027
-Kwanini Serikali ya Tanzania haitaki kubinafsisha sekta ya Umeme na Mawasiliano Moja Kwa moja
-Kwanini Serikali imeliondoa somo la Civics mwaka 2025 na kuleta Historia ya Tanzania na Maadili
Hapo ndipo tatizo lipo. Umefundishwa kujibu maswali ya mtihani, sio maswali ya maisha.
Mfumo wa Elimu wa Tanzania umetumika kuua mfumo wako wa kufikiria na kuweza kukariri Kila unachokiona.Ukiyaangalia haya maswali ni kawa Yana majibu rahisi Kwa sababu mfumo wa wako wa kudadisi umeharibiwa
Kisha shule ikakufundisha kwamba kuna majibu “sahihi” na “yasiyo sahihi.” Wakakufundisha kwamba kujifunza kunatokana na vitabu na walimu—sio majaribio na kushindwa. Shule huchosha ubongo hadi watu waache kuhoji.
Hatua ya 2: Sawaisha Kila Kitu
Kila mtoto Tanzania, hufundishwa historia ile ile iliyoandikwa na serikali ambayo inawamdaa vizazi vijavyo kuiona serikali ni takatifu na kuwaendeleza katika mfumo . Husoma vitabu vile vile (vilivyochaguliwa na kamati). Hufanya mitihani ile ile (iliyoundwa kupima utii,kukariri si ufikiri, KUDADISI, maarifa na hekima).
Ulifundishwa kwamba Mwl Julius Nyerere “ni mtakatifu” huku wakiacha maovu yake na sera zake mbovu.
Taarifa ulizotumia hazikuwa elimu. Zilikuwa propaganda zilizojificha kama mtaala.
Elimu inayowalinda watawala dhidi ya maskini
Hatua ya 3: Tengeneza Ushindani, Haribu Umoja na Mshikamano
Shule ilikufundisha kwamba wanafunzi wenzako ni washindani wako, si washirika wako. Kulikuwa na mshindi mmoja wa darasa. Mmoja wa heshima. Nafasi chache za “vipaji na vipawa.”
Walitengeneza uhaba wa bandia katika ulimwengu wa maarifa yasiyo na mwisho.
Ulifundishwa kukusanya taarifa badala ya kuzishiriki kuzihoji na kuzichambua. Kuona mafanikio ya wengine kama kushindwa kwako. Kujilinganisha kila mara—je, nina akili za kutosha? Je, nina mvuto wa kutosha? Je, nina nguvu za kutosha? Je, ninapendwa vya kutosha?
Hii haikuwa elimu. Hii ilikuwa ni kuwafanya uwe na wasiwasi na kukuondoa focus katika mambo muhimu
Hatua ya 4: Adhibu Tofauti, Zawadia Utiifu
Kila mtoto mbunifu aliyekuwa anachora pembeni aliitwa “mvivu wa mawazo.” Kila mtoto mwenye nguvu asiyeweza kukaa kimya kwa saa nane aligunduliwa na kupewa dawa. Kila mwanafunzi aliyemuuliza mwalimu kuhusu kitabu alionekana “mgumu.”
Wakati huo huo, wanafunzi waliokaa kimya, wakafuata maelekezo bila kuuliza, na kurudia taarifa kama walivyoelekezwa? Hao ndio walipewa nyota za dhahabu, vyeti vya heshima, na ufadhili wa masomo.
Ujumbe ulikuwa wazi: Ufuataji ni sawa na mafanikio. Utiifu ni sawa na fursa. Utii ni sawa na kuishi.
Wafanyakazi Wanyenyekevu Walioanzisha
Songa mbele hadi utu uzima. Angalia walichojenga.
Mamilioni ya watanzania Sasa hivi wamekuwa docile bodies ambao:
•Wanahitaji ruhusa kuchukua likizo kutoka maisha yao wenyewe.
•Huamini “kazi nzuri” inamaanisha kutumia umri wakomiaka 10-40 kwa ajili ya pensheni ambayo huenda isikuwepo wanapostaafu.
•Hutumia muda mwingi kazini kuliko na familia na watoto wao.
•Hukubali wasiwasi wa mwisho wa mwezi au kufukuzwa kazi kama “hali ya kawaida.”
•Huogopa kuanzisha biashara kwa sababu “vipi ikishindikana?”
•Wana ndoto lakini huziita “zisizo halisia na hukata tamaa.”
• Hutumia umri wao kuwanufaisha watu wengine wenye Nguvu Kwa jasho lao Kwa hela (mshahara) huku wakipoteza rasilimali muhimu ya muda. Wametemgenezwa kuwa wafanyakazi sio wajenga taifa au nchi.
•Wanajua kuna kitu si sawa lakini hawawezi kueleza ni nini Kwa uwazi.Wapo tayari kuteswa Kwa ujira mdogo kuliko kuleta mabadiliko ya muda mrefu.
•Wanakuwa watumiaji sio wazalishaji. Mtu anachimba dhahabu ambayo
Hii si bahati mbaya. Huu ndio ulikuwa mwisho/malengo yaliyokusudiwa na mfumo wa Elimu.
Shule ilikufundisha kwamba:
•Wenye mamlaka wanazo majibu sahihi ya changamoto zako.
•Kuna njia moja sahihi tu (chuo → kazi ya ofisini → kustaafu).
•Usalama wa kifedha unahitaji kutoa uhuru wako (kukubali kuwa mtumwa Kwa hiyari Yako mwenyewe).
•Kushindwa ni jambo la kudumu na la kuaibisha (kwa hiyo usithubutu kuhatarisha) na hutokana na hatma zetu na mipango ya Mungu.
•Thamani yako huamuliwa na uthibitisho wa nje (alama, vyeo, vyeti,familia, background yako).
•Maskini hulaumiana wao Kwa wao Kwa matatizo zilizosababishwa na watu wenye Nguvu. Serikali Huwa ndio Chanzo Cha Matatizo mengi ila lawama Huwa ni baina yetu.
MINYORORO ISIYOONEKANA UNAYOVAA BADO HADI LEO
Hapa ndipo sehemu ya hatari zaidi ilipo: watu wengi hata hawatambui kuwa wamefungwa.
Lakini fikiria hili:
Unatumia saa bora za miaka bora ya maisha yako kumtajirisha mtu mwingine. Unabadili muda wako—rasilimali pekee isiyoweza kurudishwa—kwa pesa ambazo wao wanaweza kuchapisha bila kikomo. Unaita haya ni “mafanikio.”je huo mshahara una thamani halisi ya muda wako.
Unahitaji ruhusa kwa kila kitu.
•Ruhusa kuondoka mezani kwako.
• Ruhusa ya kuchukua likizo ya ugonjwa. •Ruhusa ya kuhudhuria tamasha la shule la mtoto wako.
•Ruhusa ya kufuatilia ndoto zako nje ya saa za kazi (na tu kama bado una nguvu, ambayo huna).
Umekabidhi fikra zako kwa wengine.
•Maamuzi ya kifedha? Muulize mtaalamu. •Maamuzi ya afya? Muulize daktari.
•Maamuzi ya maisha? Muulize mshauri wa kazi. Umefundishwa kutoamini akili yako mwenyewe, hisia zako mwenyewe, na hukumu yako mwenyewe.
•Unaogopa mambo yasiyo sahihi.
•Unaogopa kuzungumza hadharani lakini sio kupoteza maisha yako halisi.
•Unaogopa watu watakuwaza nini lakini sio kutogundua kamwe wewe ni nani kweli. •Unaogopa kushindwa lakini si kutokujaribu kabisa.
Shule ilikufanyia haya. Na ilikusudiwa sio Kwa bahati mbaya.Miaka 17-19 ya elimu yako, shule ilikuwa ukiandaliwa kuwa docile bodies sio raia mwenye kufikiria, viongozi wa baadae na wazalishaji.
•Kila kitabu cha somo kilipitishwa na bodi ya maafisa wa utawala waliamua kile unachoruhusiwa kujua.
•Kila mtihani uliwekwa kwa mfumo mmoja ili kuhakikisha unafikiri kwa mifumo iliyotanguliwa mapema.
•Hukujifunza historia ya kweli—ulijifunza toleo lililosafishwa, lililorahisishwa, na la kisiasa lililoundwa kukufanya ujivunie mifumo ambayo huenda haikustahili.
•Hukujifunza uchumi wa kweli—ulijifunza itikadi moja maalum (capitalism(Ubepari na unyonyaji baina ya watu) ni mfumo mzuri, na mbadala ni mbaya) bila kuchunguza ugumu, migongano, au madhara yake.
•Hukujifunza kufikiri—ulijifunza kuigiza. Kumpa mwalimu kile alichotaka na alichokuagiza. Kuandika kile kitakachokupa alama. Kusema kile kilichotarajiwa.
Utegemee mfumo unaokulisha.
Uwe na madhara kiafya, kihisia, na kiroho.
Uendelee kutamani zaidi (digrii nyingine, cheti kingine, sifa nyingine).
Uamini kuwa unahitaji bidhaa yao ili uendelee kuishi.
HII NDIO SABABU WATOTO WA VIONGOZI NA WENYE MAMLAKA NA NGUVU HUSOMESHWA NJE YA NCHI.
Sehemu ya kusikitisha zaidi? Watu wengi huishi maisha yao yote wakitumia na wakiumini mfumo huu na hawajawahi kupata Elimu ya kweli.
Lakini Hivi Ndivyo Hawakuwahi Kukwambia
Unaweza kuunda njia yako mwenyewe. Sio ile waliyokwambia ni sahihi. Sio njia “salama.” Sio njia ambayo wazazi wako walitarajia au walimu wako walipendekeza au jamii iliidhinisha.
JIUUNDE
Watu wenye historia kubwa hapa duniani zaidi katika historia walikuwa wale waliokataa mifumo kama hii ya elimu uliyowekwa na watawala:
•ALBERT EINSTEIN :alichukuliwa kuwa ameshindwa na walimu wake. Hakuweza kupata nafasi ya chuo kikuu. Alifanya kazi katika ofisi ya hataza huku akibadilisha fizikia katika muda wake wa ziada.
MALCOLM X: Alizaliwa katika familia ya kawaida na Aliacha shule ya msingi nchini marekani kipindi kile Cha ubaguzi wa Rangi.Akawa mhalifu wa mtaani (hustler).Alijifundishwa mwenyewe gerezani kupitia DICTIONARY TU na kuja mtu mkubwa pale nchini MAREKANI.
Che Guevara, Isaac Newton n.k
Watu hawa hawakufaulu licha ya kukataa mfumo. Walifaulu kwa sababu waliukataa.
#Unaanza Kwa Kujiondoa Kwenye Mazoea ya Zamani.
MFUMO WETU WA ELIMU NI MOJA YA ZANA YA KISIASA. KATIBA MPYA TUU HAITOBADILISHA CHOCHOTE IKIWA MFUMO WA UTAWALA HAUTOBADILIKA LKN WATU HUDHANI TATIZO NI KATIBA.
MFUMO NDIO MIZIZI YA KATIBA. UTANGOA MAJANI(KATIBA) LKN HUJAUA MIZIZI(MFUMO).
MFUMO WA ELIMU HAUHITAJI MAREKEBISHO UNAHITAJI KUVUNJWA NA KUUNDWA MFUMO MPYA KABISA.
HATA MFUMO WA ELIMU NA MAFUNZO YA JESHI HUTUMIA MFUMO SAWA NA HUU. JESHINI HURUHUSIWI KUULIZA KWANINI. UNAFATA AMRI NA ORDER TU BILA KUTAFAKARI KUHUSU ATHARI ZAKE.HII NI KUWANYA WANAJESHI KUWA DOCILE BODIES ILI KULINDA MFUMO ULIOPO.
KUJINASUA KUTOKA GEREZA LA KIAKILI KUNAHITAJI HATUA TATU:
Hatua ya 1: KUTAMBUA
Kubali kwamba uliwekwa katika mfumo fulani wa fikra. Hili si kosa lako, lakini ni jukumu lako kujijenga upya.
Angalia imani zako na ujiulize: “Je, hiki ni kweli kweli, au ni kile nilichofundishwa kuamini?”
Je, kweli unahitaji digrii ili uwe na akili?
Je, kweli unahitaji ruhusa ili uanze?
Je, kushindwa ni jambo baya kweli, au ni maoni tu ya kukusaidia kujirekebisha?
Je Kila ninanchokiona na macho ni halisi au Kuna manipulation na propaganda ndani yake ?
Je, usalama ni salama kweli, au ni kifungo cha starehe tu?
Hatua ya 2: KUKATAA
Acha kutumia taarifa za zenye maudhui ya kuulinda mfumo. Acha kuwapa wengine mamlaka ya kukuambia uamini nini. Chagua vyanzo vizuri vya habari ambayo havina manipulation na illusion of normal( kukufanya uhisi Matatizo Yako ni Hali ya kawaida ya maisha ya mwanadamu)
Hii inamaanisha:
•Kutilia shaka kila kitu, hasa “mambo yanayoonekana ni Hali za kawaida.”
•Kutafuta mitazamo tofauti, si ile tu inayothibitisha upendeleo wako.
•Kujifunza kutoka kwa watendaji, si wasomi pekee.
•Kusoma vitabu vilivyopigwa marufuku, mawazo yenye utata, na ukweli usiopendeza.
•Kufikiri kwa kujitegemea, hata unapopata ugumu—hasa unapopata ugumu.
Hatua ya 3: KUJENGA UPYA FIKRA YAKO -AKILI YAKO NI SILAHA KUBWA SANA AMBAYO HAIWEZI KUZUIWA HATA NA BUNDUKI
Jijengee elimu yako mwenyewe. Panga na yatafsiri maisha yako mwenyewe. Tengeneza tafsiri yako mwenyewe ya mafanikio.
Sasa unaweza:
•Anza kukataa kuwa wewe ni failure kuwa ni mshindwa hata kama ulipata division 0,4,3 au GPA mbaya. Iambie nafsi Yako vyeti na madarasa sio udhibitisho wa kuwa huna maarifa au Akili.
•Anza kusoma maarifa mbalimbali (uchumi, siasa, jamii, falsafa philosophy n.k)
•Anza kutafakari je nini unaweza kufanya bila hata Elimu kisha Anza kukifanya kama ni mpira, biashara, n.k
•Anza kuhoji Kila kitu unachokiona katika mazingira.Usiamini macho Yako. Fikiria kwanza. Akili Yako ndo silaha Yako.
•Anza kuwaelimisha watu wa karibu Yako kuhusu mifumo ya unyonyaji ilivyopandikizwa katika Elimu, Afya, Mitandao, n.k
•Kataa kuwa mtumwa wa mtu, Anza kuhoji Kila Kila kitu unachoamrishwa kabla ya kufanya hii insua Ile Hali ya kuwa docile bodies( Hali ya kuwa na utiifu uliowekewa kupitia ELIMU)
•Kuendeleza ujuzi wowote kutoka kwa watu walioufanya kweli.
•Anza kusoma historia za kweli na mambo yaliyo nje ya mitaala wa shule, kama ni lugha soma lugha Kwa undani, kama ni katiba soma katiba yote. Huwezi kuchallange mfumo usioujua.
•Anza kuongea dhidi ya mamlaka bila uoga. Uoga ni Moja ya elimu waliyokufundisha miaka hiyo yote. Uoga wa kuogopa mabadiliko.Uoga wa kuogopa kujaribu bila kukata tamaa.
HATUA YA 4: JENGA USHIRIKIANO NA WATU NA WAELIMISHE (KUKATAA USHINDANI NA KUJENGA USHIRIKIANO). Watawala wanaweza kuwatawaka kirahisi pindi munavyokuwa hamna sauti na vitendo vya pamoja. Hii ni sababu kubwa ya kufeli maandamano ya Oct29. Elimisha watu kuhusu mfumo huu wa Elimu unsvyotumika kuwanyonya na kuwaandaa watoto na VIJANA kama taifa la Sasa na lijalo kuwa watumishi sio viongozi na watumiaji sio watengenezaji.
HATUA YA 5: FANYA TATHMINI KWA KILA KITENDO NA HATUA ULIYOFIKIA.
NB
•Huhitaji tena ruhusa yao.
•Huhitaji tena vyeti vyao.
•Huhitaji tena idhini yao.
KUUNDA NJIA YAKO MWENYEWE KUNAONEKANAJE?
Hii si kuhusu kuacha jamii kabisa, isipokuwa hilo ndio njia yako. Hii ni kuhusu kuamsha UFAHAMU wako ndani ya jamii yako.
Anza kufikiri kwa kujitegemea.
•Hoji kazi yako. Hoji mahusiano yako. Hoji malengo yako.
•Je, ni yako kweli, au umerithi kutoka kwa mfumo unaonufaika na utiifu wako?
•Anza kujifunza kile unachokipenda kujua. Sio kile kitaonekana vizuri kwenye wasifu. Sio kile kilicho cha vitendo. Ni nini kinachouamsha ubongo wako? Ni nini unafanya mpaka kupoteza muda? Huo ndio ujumbe wako.
Anza kujenga kabla hujawa tayari. Mfumo ulikufundisha kusubiri ruhusa, sifa, na hali kamili. Watu wenye mafanikio huanza kwa fujo, hushindwa mbele, na hujifunza njiani.
Anza kusema hapana kwa mambo yasiyo na faida kwakoi. Kazi hiyo inayokuchosha roho? Programu ya shahada unayoifanya kwa ajili ya hadhi tu? Uhusiano ambapo unapaswa kuigiza badala ya kuwa wewe mwenyewe? Umepewa haki ya kujichagua.
Anza kutengeneza ukaribu na watu wanaofikiri kwa uhuru. Wale wanaohoji. Wanaoandika. Waliovunja minyororo. Unakuwa kama watu unaotumia muda nao.Wake wanaodadidi. Wale wanaokataa mifumo iliyopo (Status quo).
KILE USICHOTAKA KUSIKIA
•Mfumo haujaharibika. Unafanya kazi hasa kama ulivyoundwa.
•Haukukusudiwa kukuokoa au kutukomboa dhidi ya mifumo isiyo na usawa katika jamii.
•Ulitengenezwa kukuandaa kwa maisha ya utumishi wenye tija.
•Kukufanya uwe na akili ya kutosha kufanya kazi lakini usiwe na hekima ya kutosha kuhoji kwa nini.
CHAGUO LINALOBADILISHA KILA KITU
Uko kwenye njia panda sasa hivi.
Unaweza UKAPUUZA NA KUFUNGA POST HII,Na kuendelea kuwa mtumwa wa mfumo ambao haupo Kwa ajili Yako isipokuwa wale wenye Nguvu na mamlaka. Hakuna lawama juu ya hilo—hiyo ndio njia rahisi zaidi, na watu wengi huichsgua sababu wameshafikia hatua ya mwisho ya docile bodies.
AU
UNAWEZA KUCHAGUA KUAMKA NA KUISHI MAISHA YAKO HALISI. Kufikiri kwa kujitegemea. Kutilia shaka kila kitu. Kujiondoa kwenye uongo na kujifunza tena jinsi ya kuwa binadamu. Kuumba badala ya kutumia. Kujenga maisha unayotaka kweli badala ya yale waliokuandalia maisha hayo. Kuwa maandishi wa kitabu Cha maisha yako
HII SI RAHISI. Kujinasua huwa si rahisi kamwe. Watakuita kichaa. Watakwambia unapitia “quarter-life crisis.” Watakuuliza lini utaanza “kuchukulia mambo kwa uzito” na “kuwa wa kweli.”
Hizo ni sauti za watu ambao bado wako gerezani, wakikuomba urudi ndani kwa sababu uhuru wako unawakumbusha minyororo yao.
Lakini hiki ndicho wasichokuambia: upande wa pili wa woga kuna kila kitu ambacho umewahi kutamani. Uhuru. Kusudi. Uhalisia. Maisha. Maisha nje ya Umaskini na Ufukara.
BASI TUNAPASWA KUFANYA NINI SASA?
Anza leo. Sio kesho. Sio utakapokuwa tayari. Leo.
JIULIZE SWALI MOJA: Kama ningeweza kupanga maisha yangu bila vikwazo vyovyote, yangekuwaje?
Kisha jiulize swali gumu zaidi: Ni imani gani kuhusu “ukweli wa maisha” zilizowekwa na kupandikizwa katika maisha yangu?
HIZO NDIZO NONDO ZA GEREZA LAKO. Na tofauti na gereza halisi, unaruhusiwa kutembea nje wakati wowote utakaoamua.
Mlango umekuwa wazi kila wakati. Walikushawishi tu kuwa ulikuwa huru kumbe ulikuwa ukitumika.
NI WAKATI WA KUZIKOMBOA FIKRA ZETU DHIDI YA UKOLONI WA FIKRA.
ZAMU YAKO: Ni imani gani moja ambayo mfumo wa elimu ulikufundisha na sasa unatambua ni upuuzi kabisa? Iandike kwenye maoni. Tuanze mazungumzo ambayo hawakutaka tuwe nayo.
SHIRIKI HILI NA MTU ANAYEHITAJI KULISIKIA. TUSAIDIANE KUAMKA.
TUKIWEZA KUZIKOMBOA FIKRA ZETU KWANZA TUTAWEZA KUZIKOMBOA JAMII ZETU NA TAIFA LETU DHIDI YA MIFUMO KANDAMIZI NA DIMBWI LA UMASKINI NA KULETA MABADILIKO YA KIUCHUMI, KISIASA NA KIJAMII.
