Komeo Lachuma
JF-Expert Member
- Oct 31, 2014
- 11,163
- 22,739
Hawa ni wasomi wa miaka ile wakati Elimu ilikuwa Elimu. Wanakubali kwa kila kiongozi Mzungu, Mwafrika n.k aliyekutana na Nyerere alimkubali Nyerere kwa uwezo wa kujieleza, kuelezea jambo, kuwa na msimamo, kutokuwa mnafiki, kuwa na Elimu na pia ufahamu wa hali ya juu kuliko viongozi wengi wa miaka hiyo.
Ushindani wa Nkrumah na Nyerere uangaliwe pia katika muktadha mwingine.
Nkrumah anasifiwa kwa kubuni neno "ukoloni mamboleo" - ambalo alilitumia kwa mara ya kwanza mwaka wa 1963 - na kuunda dhana inayotokana na jambo hili la siri. Lakini, kwa uungwana, lazima ikubalike pia kwamba Nyerere alimtangulia katika suala hilo.
Ni Nyerere ambaye – angalau kabla ya Nkrumah – alizungumzia somo hilo kwa mara ya kwanza alipotumia neno “ubeberu mamboleo” katika makala yake, “Uhuru na Umoja,” Juni 1960, iliyotajwa hapo awali, kuelezea jambo lile lile aliloliandika Nkrumah na kulizungumzia miaka mitatu baadaye. Ubeberu mamboleo ni ukoloni mamboleo.
Nyerere pia alizungumzia jambo hilo hilo katika hotuba yake kwenye Semina ya Pili ya Umoja wa Afrika, Bunge la Vijana Duniani (WAY), jijini Dar es Salaam Agosti 1961 na alipolihutubia Bunge muda mfupi kabla ya uhuru. Alizungumzia kinyang'anyiro cha Pili kwa Afrika ambacho alisema kitakuwa hatari zaidi kuliko cha kwanza.
Je, inawezekana Nkrumah ambaye pengine alimfuatilia Nyerere kwa karibu tangu alipomuona kuwa ni mpinzani wake, alihamasishwa na kupata wazo kutoka kwa Mwalimu la kuunda dhana ya ukoloni mamboleo baada ya kumsikia akizungumzia ubeberu mamboleo na Scramble ya Pili ya Afrika miaka miwili hadi mitatu kabla ya Osagyefo kuanza kutumia neno “ukoloni mamboleo”?
Ni uwezekano ambao hauwezi kupunguzwa au kufukuzwa kirahisi kama dhana ya kuwaza. Kwani, Nkrumah hakuwa na sifa ya kuwa mwanafikra asilia kama Nyerere, jambo lililomfanya Profesa Ali Mazrui, ambaye aliwapenda viongozi wote wawili lakini pia aliwakosoa, kusema:
“Kwa maana ya kiakili Nyerere ni mwanafikra asilia zaidi ya Kwame Nkrumah....Julius K. Nyerere...ndiye msomi kuliko Wakuu wote wa nchi za Afrika wanaozungumza Kiingereza.
Kati ya viongozi wote wa juu wa kisiasa katika Afrika inayozungumza Kiingereza kwa ujumla, Nyerere ndiye mwanafikra wa asili zaidi....Julius Nyerere ndiye mwanafalsafa wa kisiasa wa Kiafrika anayefanya mambo mengi zaidi....
Nyerere kama rais alikuwa muunganiko wa akili nyingi na uadilifu wa hali ya juu...(na) alikuwa darasani peke yake katika mchanganyiko wa viwango vya maadili na uwezo wa kiakili....
Kiakili nilimstaajabia Julius K. Nyerere wa Tanzania kuliko wanasiasa wengi popote pale duniani....
Kwa maana ya kimataifa, alikuwa mmoja wa majitu wa Karne ya 20....Alishinda ulimwengu huu mwembamba kama kolosisi ya Kiafrika....
Julius Nyerere alikuwa Mwalimu wangu pia. Ilikuwa ni fursa ya kujifunza mengi kutoka kwa mtu mkubwa sana."
Jonathan Power alisema yafuatayo kuhusu Nyerere:
"Akipimwa dhidi ya wenzake wengi, Jomo Kenyatta wa Kenya, Kwame Nkrumah wa Ghana, Ahmed Sekou Toure wa Guinea, alipita juu yao. Kwenye ndege ya kiakili ni rais wa mbali wa Senegal pekee, mshairi mkuu na mwandishi wa Negritude, Leopold Senghor, ndiye aliyemkaribia."
Na Trevor Grundy aliandika hivi kuhusu Nyerere:
"Alikuwa na ubongo wa karatasi...(na a) akili ya kutisha...Ni vigumu sana kwa mtu mmoja huko Edinburgh kudhani kwamba angegeuka kuwa kisanduku namba moja cha bongo Afrika katika miaka ijayo....Wananchi na waandishi wa habari walishangazwa na ujuzi wake....Kiongozi wa Rhodesia Ian Smith mara kadhaa alimtaja Nyerere kama 'fikra mbaya' ya Afrika.
Nafasi na uongozi bora wa Nyerere katika ukombozi wa Afrika hauna shaka. Rekodi iko wazi, licha ya jitihada za Nkrumah za kutaka kumdharau Nyerere na kumchafua kwa kumwita “wakala wa kibeberu”; shutuma za ajabu sana ambazo zinaweza kuhusishwa na kutojiamini kwa Nkrumah kwa sababu alipungukiwa na Mwalimu kifikra na hata kufunikwa na yeye katika kupigania harakati za ukombozi wa Mwafrika hasa katika mazingira ya kusini mwa Afrika.
Ila kuna waswahili huko Mburahati, Kigogo, Tandale, Manzese Uwanja wa Fisi, Mburahati kwa Jongo, Tandale kwa Tumbo. Kiiiiiila siku wanakaa kumzodoa Mwalimu. Huyu Ali Mazrui alikuwa ni Muislamu, ni Msomi,ana exposure. Hawa wengine unakuta wao si wasomi, hawana exposure ya kukutana na kukaa na Africa finest.
Watakuonesha onesha picha wamepiga Uk, Us, Eu but hawana uelewa wa kukaa na intellectuals wa miaka hiyo zaidi ya waswahili wachache ambao nao hawakuwa na ufahamu zaidi ya mihemko.
Ushindani wa Nkrumah na Nyerere uangaliwe pia katika muktadha mwingine.
Nkrumah anasifiwa kwa kubuni neno "ukoloni mamboleo" - ambalo alilitumia kwa mara ya kwanza mwaka wa 1963 - na kuunda dhana inayotokana na jambo hili la siri. Lakini, kwa uungwana, lazima ikubalike pia kwamba Nyerere alimtangulia katika suala hilo.
Ni Nyerere ambaye – angalau kabla ya Nkrumah – alizungumzia somo hilo kwa mara ya kwanza alipotumia neno “ubeberu mamboleo” katika makala yake, “Uhuru na Umoja,” Juni 1960, iliyotajwa hapo awali, kuelezea jambo lile lile aliloliandika Nkrumah na kulizungumzia miaka mitatu baadaye. Ubeberu mamboleo ni ukoloni mamboleo.
Nyerere pia alizungumzia jambo hilo hilo katika hotuba yake kwenye Semina ya Pili ya Umoja wa Afrika, Bunge la Vijana Duniani (WAY), jijini Dar es Salaam Agosti 1961 na alipolihutubia Bunge muda mfupi kabla ya uhuru. Alizungumzia kinyang'anyiro cha Pili kwa Afrika ambacho alisema kitakuwa hatari zaidi kuliko cha kwanza.
Je, inawezekana Nkrumah ambaye pengine alimfuatilia Nyerere kwa karibu tangu alipomuona kuwa ni mpinzani wake, alihamasishwa na kupata wazo kutoka kwa Mwalimu la kuunda dhana ya ukoloni mamboleo baada ya kumsikia akizungumzia ubeberu mamboleo na Scramble ya Pili ya Afrika miaka miwili hadi mitatu kabla ya Osagyefo kuanza kutumia neno “ukoloni mamboleo”?
Ni uwezekano ambao hauwezi kupunguzwa au kufukuzwa kirahisi kama dhana ya kuwaza. Kwani, Nkrumah hakuwa na sifa ya kuwa mwanafikra asilia kama Nyerere, jambo lililomfanya Profesa Ali Mazrui, ambaye aliwapenda viongozi wote wawili lakini pia aliwakosoa, kusema:
“Kwa maana ya kiakili Nyerere ni mwanafikra asilia zaidi ya Kwame Nkrumah....Julius K. Nyerere...ndiye msomi kuliko Wakuu wote wa nchi za Afrika wanaozungumza Kiingereza.
Kati ya viongozi wote wa juu wa kisiasa katika Afrika inayozungumza Kiingereza kwa ujumla, Nyerere ndiye mwanafikra wa asili zaidi....Julius Nyerere ndiye mwanafalsafa wa kisiasa wa Kiafrika anayefanya mambo mengi zaidi....
Nyerere kama rais alikuwa muunganiko wa akili nyingi na uadilifu wa hali ya juu...(na) alikuwa darasani peke yake katika mchanganyiko wa viwango vya maadili na uwezo wa kiakili....
Kiakili nilimstaajabia Julius K. Nyerere wa Tanzania kuliko wanasiasa wengi popote pale duniani....
Kwa maana ya kimataifa, alikuwa mmoja wa majitu wa Karne ya 20....Alishinda ulimwengu huu mwembamba kama kolosisi ya Kiafrika....
Julius Nyerere alikuwa Mwalimu wangu pia. Ilikuwa ni fursa ya kujifunza mengi kutoka kwa mtu mkubwa sana."
Jonathan Power alisema yafuatayo kuhusu Nyerere:
"Akipimwa dhidi ya wenzake wengi, Jomo Kenyatta wa Kenya, Kwame Nkrumah wa Ghana, Ahmed Sekou Toure wa Guinea, alipita juu yao. Kwenye ndege ya kiakili ni rais wa mbali wa Senegal pekee, mshairi mkuu na mwandishi wa Negritude, Leopold Senghor, ndiye aliyemkaribia."
Na Trevor Grundy aliandika hivi kuhusu Nyerere:
"Alikuwa na ubongo wa karatasi...(na a) akili ya kutisha...Ni vigumu sana kwa mtu mmoja huko Edinburgh kudhani kwamba angegeuka kuwa kisanduku namba moja cha bongo Afrika katika miaka ijayo....Wananchi na waandishi wa habari walishangazwa na ujuzi wake....Kiongozi wa Rhodesia Ian Smith mara kadhaa alimtaja Nyerere kama 'fikra mbaya' ya Afrika.
Nafasi na uongozi bora wa Nyerere katika ukombozi wa Afrika hauna shaka. Rekodi iko wazi, licha ya jitihada za Nkrumah za kutaka kumdharau Nyerere na kumchafua kwa kumwita “wakala wa kibeberu”; shutuma za ajabu sana ambazo zinaweza kuhusishwa na kutojiamini kwa Nkrumah kwa sababu alipungukiwa na Mwalimu kifikra na hata kufunikwa na yeye katika kupigania harakati za ukombozi wa Mwafrika hasa katika mazingira ya kusini mwa Afrika.
Ila kuna waswahili huko Mburahati, Kigogo, Tandale, Manzese Uwanja wa Fisi, Mburahati kwa Jongo, Tandale kwa Tumbo. Kiiiiiila siku wanakaa kumzodoa Mwalimu. Huyu Ali Mazrui alikuwa ni Muislamu, ni Msomi,ana exposure. Hawa wengine unakuta wao si wasomi, hawana exposure ya kukutana na kukaa na Africa finest.
Watakuonesha onesha picha wamepiga Uk, Us, Eu but hawana uelewa wa kukaa na intellectuals wa miaka hiyo zaidi ya waswahili wachache ambao nao hawakuwa na ufahamu zaidi ya mihemko.
