Wakusoma 12
JF-Expert Member
- Jul 3, 2017
- 5,149
- 14,488
Wengi humkumbuka Mwalimu Julius Kambarage Nyerere kama Baba wa Taifa, lakini wachache wanakumbuka kuwa aliwahi kususia uchaguzi ulioandaliwa na wakoloni mwaka 1958. Hili si jambo la kawaida, kwa kuwa viongozi wengi huona uchaguzi wowote kama nafasi ya kuingia madarakani. Lakini kwa Nyerere, misingi ilikuwa muhimu kuliko kushinda kura.
Kilichotokea
Mwaka 1958, serikali ya kikoloni ya Kiingereza ilitangaza uchaguzi wa Baraza la Kutunga Sheria (Legislative Council). Lakini mfumo wa uchaguzi huo ulikuwa umeundwa kwa upendeleo mkubwa kwa Wazungu na Wahindi, huku Waafrika walio wengi wakipewa nafasi finyu. Kulikuwa na mgawanyiko wa makabila, rangi, na matabaka katika upangaji wa majimbo na uwakilishi.
Nyerere na chama chake cha TANU waliona huu ni mtego wa wakoloni wa kuhalalisha mfumo wa kibaguzi kupitia sanduku la kura.
Msimamo wa TANU
Nyerere alitangaza wazi kuwa TANU haitashiriki uchaguzi huo wa kibaguzi. Alisema:
"Hatuwezi kushiriki katika uchaguzi usio wa haki, unaowagawa watu kwa misingi ya rangi na kabila. Demokrasia ya kweli lazima iwe ya wote."
Athari ya Kususia
Iliwafanya wakoloni waone kuwa Watanganyika si watu wa kudanganywa kwa jina la uchaguzi.
Iliongeza presha ya kimataifa kwa Uingereza kufanya mabadiliko ya haraka.
Mwaka 1960, uchaguzi mpya ulifanyika kwa misingi ya haki zaidi, na TANU ilishinda kwa kishindo kikubwa.
Hatua hii ilichochea uhuru wa Tanganyika mwaka 1961.
Kwa rejea zaidi kwa wale Matomaso.
1. Nyerere, Julius K. (1966). Freedom and Unity: Uhuru na Umoja. Oxford University Press.
Katika hotuba na maandiko yake, Nyerere alieleza wazi kwamba mfumo wa uchaguzi wa kikoloni ulikuwa wa kibaguzi na haukumwakilisha Mwafrika wa kawaida.
2. Iliffe, John (1979). A Modern History of Tanganyika. Cambridge University Press.
Anafafanua kwamba uchaguzi wa 1958–1959 uliweka mgawanyo wa wapiga kura kwa misingi ya rangi (Africans, Asians, Europeans), na TANU chini ya Nyerere uliususia kwa sababu hiyo.
3. Coulson, Andrew (1982). Tanzania: A Political Economy. Oxford University Press.
Anaeleza kuwa TANU iliona uchaguzi huo ni jaribio la Waingereza kudumisha ushawishi wao kupitia mfumo wa “racial representation”.
4. Temu, Arnold & Swai, Bonaventure (1981). Historians and Africanist History: A Critique. Zed Press.
Wanajadili msimamo wa Nyerere na TANU dhidi ya uchaguzi wa kikoloni kama sehemu ya mkakati wa kisiasa wa kudai uhuru kamili.
5. Tanzania Institute of Education (TIE). History Book Two for Secondary Schools. (Toleo la sekondari Tanzania).
Kitabu hiki cha kiada kinaeleza kuwa Nyerere alisusia uchaguzi wa 1958 kwa sababu mfumo wa kikoloni ulikuwa wa kibaguzi na wa kikundi fulani cha watu wachache.
Haya ndiyo maneno ya Mwalimu Julius Kambarage Nyerere mwenyewe.
Nyerere, Julius K. (1966). Freedom and Unity: Uhuru na Umoja. Oxford University Press.
(Ukurasa 22–23, katika toleo la awali)
(Tafsiri kwa Kiswahili👇)
“Sisi katika TANU hatungeweza kushiriki uchaguzi uliogawa watu wetu kwa misingi ya rangi na mali. Tuliamini katika Tanganyika moja, yenye watu mmoja na mustakabali mmoja. Kushiriki uchaguzi huo kungekuwa kukubali misingi ya ubaguzi wa rangi tuliyokuwa tukiipinga.”
Kilichotokea
Mwaka 1958, serikali ya kikoloni ya Kiingereza ilitangaza uchaguzi wa Baraza la Kutunga Sheria (Legislative Council). Lakini mfumo wa uchaguzi huo ulikuwa umeundwa kwa upendeleo mkubwa kwa Wazungu na Wahindi, huku Waafrika walio wengi wakipewa nafasi finyu. Kulikuwa na mgawanyiko wa makabila, rangi, na matabaka katika upangaji wa majimbo na uwakilishi.
Nyerere na chama chake cha TANU waliona huu ni mtego wa wakoloni wa kuhalalisha mfumo wa kibaguzi kupitia sanduku la kura.
Msimamo wa TANU
Nyerere alitangaza wazi kuwa TANU haitashiriki uchaguzi huo wa kibaguzi. Alisema:
"Hatuwezi kushiriki katika uchaguzi usio wa haki, unaowagawa watu kwa misingi ya rangi na kabila. Demokrasia ya kweli lazima iwe ya wote."
Athari ya Kususia
Iliwafanya wakoloni waone kuwa Watanganyika si watu wa kudanganywa kwa jina la uchaguzi.
Iliongeza presha ya kimataifa kwa Uingereza kufanya mabadiliko ya haraka.
Mwaka 1960, uchaguzi mpya ulifanyika kwa misingi ya haki zaidi, na TANU ilishinda kwa kishindo kikubwa.
Hatua hii ilichochea uhuru wa Tanganyika mwaka 1961.
Kwa rejea zaidi kwa wale Matomaso.
1. Nyerere, Julius K. (1966). Freedom and Unity: Uhuru na Umoja. Oxford University Press.
Katika hotuba na maandiko yake, Nyerere alieleza wazi kwamba mfumo wa uchaguzi wa kikoloni ulikuwa wa kibaguzi na haukumwakilisha Mwafrika wa kawaida.
2. Iliffe, John (1979). A Modern History of Tanganyika. Cambridge University Press.
Anafafanua kwamba uchaguzi wa 1958–1959 uliweka mgawanyo wa wapiga kura kwa misingi ya rangi (Africans, Asians, Europeans), na TANU chini ya Nyerere uliususia kwa sababu hiyo.
3. Coulson, Andrew (1982). Tanzania: A Political Economy. Oxford University Press.
Anaeleza kuwa TANU iliona uchaguzi huo ni jaribio la Waingereza kudumisha ushawishi wao kupitia mfumo wa “racial representation”.
4. Temu, Arnold & Swai, Bonaventure (1981). Historians and Africanist History: A Critique. Zed Press.
Wanajadili msimamo wa Nyerere na TANU dhidi ya uchaguzi wa kikoloni kama sehemu ya mkakati wa kisiasa wa kudai uhuru kamili.
5. Tanzania Institute of Education (TIE). History Book Two for Secondary Schools. (Toleo la sekondari Tanzania).
Kitabu hiki cha kiada kinaeleza kuwa Nyerere alisusia uchaguzi wa 1958 kwa sababu mfumo wa kikoloni ulikuwa wa kibaguzi na wa kikundi fulani cha watu wachache.
Haya ndiyo maneno ya Mwalimu Julius Kambarage Nyerere mwenyewe.
Nyerere, Julius K. (1966). Freedom and Unity: Uhuru na Umoja. Oxford University Press.
(Ukurasa 22–23, katika toleo la awali)
(Tafsiri kwa Kiswahili👇)
“Sisi katika TANU hatungeweza kushiriki uchaguzi uliogawa watu wetu kwa misingi ya rangi na mali. Tuliamini katika Tanganyika moja, yenye watu mmoja na mustakabali mmoja. Kushiriki uchaguzi huo kungekuwa kukubali misingi ya ubaguzi wa rangi tuliyokuwa tukiipinga.”
