Rorscharch
JF-Expert Member
- Jul 22, 2013
- 1,431
- 3,068
TUMEJENGA MAKANISA, TUMESAHAU NAFSI
Na Mjumbe wa Nafsi za Watu
Watu wamejenga makanisa. Wamejenga baa. Wamejenga viwanja vya mpira. Lakini hawajajenga nafsi zao. Hawajajenga sehemu za nafsi kutulia. Tanzania ni nchi inayosonga mbele kwa kasi ya nondo, lakini moyoni tumebeba bomu la kimya.
Kila taifa lina majengo yake ya kibiashara, ya kuabudia, ya kuishi, na ya kushindana. Lakini mataifa yenye busara, hujenga pia kile kinachoitwa Third Space – yaani sehemu ya tatu baada ya kazi na nyumbani – mahali pa kupumzisha nafsi, kufikiria, kuongea bila presha, na kubadilishana mawazo bila hofu. Sisi Watanzania hatuna hii anasa. Au tuseme, hatuna hii haki.
Tumebakiwa na sehemu mbili tu: kazi na nyumbani. Ukitoka kazini unaenda nyumbani; ukitoka nyumbani unaenda kazini. Na maeneo haya mawili yote yanakandamiza nafsi: moja kwa sababu ya msongo wa kiuchumi, jingine kwa sababu ya majukumu ya kifamilia. Nafasi ya tatu imekosekana.
Tanzania ni nchi ya watu wanaojizuia kulia hadharani.
Lakini katika roho zao, wanalia sana. Wengi wanapambana na msongo wa mawazo, upweke, na huzuni ya kina – lakini hawana pa kusemea. Hawana pa kukutana na mtu wa kawaida tu, si mchungaji, si bosi, si polisi, si mlevi – mtu tu wa kuwa naye kimya huku mkiangalia upepo au kunguru akiruka.
Wengi wanatembea na majeraha ya kihisia ambayo hayana jina. Mwanaume analilia ajali ya maisha lakini hawezi kusema, kwa sababu baa ni kelele, kanisa ni amri, na viwanja vya mpira ni kelele ya matusi.
Baa hazina utaratibu. Kanisa lina ratiba. Viwanja vya mpira vina vurugu. Je, hizi kweli ni Third Spaces?
Hapana.
Baa ni za wale waliokata tamaa au wanaokimbia nyumbani. Lakini huko hakuna utaratibu wa kuponywa – kuna kelele, muziki wa kifo, na kahaba wa mwisho kushusha bei. Unapiga pombe kwa presha, unarudi nyumbani na hasira zaidi.
Makanisa yamebaki kuwa majukwaa ya mhubiri mmoja anayesema yote, na waumini wakishangilia kama mashabiki wa yanga. Hakuna ushirika wa kweli. Hakuna nafasi ya mazungumzo ya nafsi. Kuna amri na sadaka, lakini hakuna polepole ya kuchakata maisha.
Viwanja vya mpira vina watu wengi wanaoshangilia kufungwa kama wanaoshangilia kushinda. Kuna kelele na matusi, lakini hakuna nafasi ya kujenga hoja au kuleta suluhisho la maisha.
Third Space ni nini hasa? Na kwa nini ni muhimu?
Ni sehemu ya tatu – si kazi, si nyumbani – ambapo watu hukutana kwa usawa, bila vyeo, bila maamuzi ya haraka. Ni pale mtu anakaa tu na kahawa yake, anaongea na watu watatu wasiofahamiana, wanahoji maisha, siasa, falsafa au hata mpira kwa namna inayojenga akili.
Ni sehemu ya mzee wa mtaa na kijana wa bodaboda kukutana, kila mmoja akitoka dunia tofauti, lakini wote wakitengeneza dunia mpya ya pamoja. Ni pale kijana anasahau presha ya interviews, msichana anapumzika toka mapenzi yaliyomuangusha, mama anapozungumza bila kuhisi kuhukumiwa.
Ni pale watu wanapokubaliana kutokubaliana. Na bado wakasalimiana.
Watanzania tumebakiwa na hewa, lakini bila nafasi ya kuipumua.
Angalia barabara zetu – msongamano kila kona. Angalia vijiwe – wamekalia ndoo na mawe. Angalia bustani – zimejengwa minara. Angalia maeneo ya wazi – yameuzwa na kutwaliwa na “wenye mamlaka.” Kila nafasi imenyang’anywa.
Ni rahisi kusahau kuwa msongo wa mawazo ni ugonjwa wa kitaifa. Ni rahisi kudharau kuwa Tanzania ni moja ya mataifa yanayoongoza kwa watu wanaopambana kimya kimya na huzuni. Tunacheka, lakini tunaumia. Tunavaa vizuri, lakini tunalia usiku.
Wengine wamekata tamaa. Wanaona ni afadhali kufa, kwa sababu maisha hayatoi nafasi ya kupumua.
Je, Third Spaces bora zikoje – na kwa nini sisi hatuna?
Ulaya wana maktaba za umma zenye sofa na kahawa.
Japan wana bustani za ukimya.
Korea wana “healing cafes” – kahawa za watu kukaa kimya na kupumzika na muziki wa midundo laini.
Canada wana community centers – vituo vya mtaa kwa ajili ya watu kukutana na kujenga mshikamano.
Sisi tuna nini?
Baa zilizojaa kelele.
Makanisa yanayokimbizana na mapepo badala ya kujenga nafsi.
Vijiwe visivyo na utaratibu.
Na bustani za manispaa zilizotelekezwa au kuuzwa kwa minara.
Suluhisho liko wapi?
Tunahitaji mageuzi ya fikra.
Tunahitaji kujenga maeneo ya pamoja kwa ajili ya watu – si kwa faida tu, bali kwa afya ya taifa.
Hii ni dharura ya kitaifa – na si ya watu wa mijini tu.
Tunapaswa kuwa na maeneo ya umma yasiyoegemea dini wala siasa, ambapo watu wanaweza kukaa bila kununua, bila kulazimishwa kutoa sadaka, bila kujibu maswali ya interview.
Tunapaswa kuwekeza kwenye bustani, vituo vya mijadala, kumbi za sanaa, na majukwaa ya kihisia kwa watu wa kawaida – kwa sababu taifa hili linaumia, kimya kimya, ndani ya mioyo ya mamilioni ya Watanzania.
Mwisho wa siku, mtu anahitaji kazi, anahitaji nyumba, lakini zaidi ya yote – anahitaji mahali pa kuweka roho yake ipumzike.
Na Tanzania kwa sasa, haina hilo.
Mjumbe wa Nafsi za Watu
Kwa niaba ya wale wanaolia kimya usiku – na hawana pa kusemea mchana.
Na Mjumbe wa Nafsi za Watu
Watu wamejenga makanisa. Wamejenga baa. Wamejenga viwanja vya mpira. Lakini hawajajenga nafsi zao. Hawajajenga sehemu za nafsi kutulia. Tanzania ni nchi inayosonga mbele kwa kasi ya nondo, lakini moyoni tumebeba bomu la kimya.
Kila taifa lina majengo yake ya kibiashara, ya kuabudia, ya kuishi, na ya kushindana. Lakini mataifa yenye busara, hujenga pia kile kinachoitwa Third Space – yaani sehemu ya tatu baada ya kazi na nyumbani – mahali pa kupumzisha nafsi, kufikiria, kuongea bila presha, na kubadilishana mawazo bila hofu. Sisi Watanzania hatuna hii anasa. Au tuseme, hatuna hii haki.
Tumebakiwa na sehemu mbili tu: kazi na nyumbani. Ukitoka kazini unaenda nyumbani; ukitoka nyumbani unaenda kazini. Na maeneo haya mawili yote yanakandamiza nafsi: moja kwa sababu ya msongo wa kiuchumi, jingine kwa sababu ya majukumu ya kifamilia. Nafasi ya tatu imekosekana.
Tanzania ni nchi ya watu wanaojizuia kulia hadharani.
Lakini katika roho zao, wanalia sana. Wengi wanapambana na msongo wa mawazo, upweke, na huzuni ya kina – lakini hawana pa kusemea. Hawana pa kukutana na mtu wa kawaida tu, si mchungaji, si bosi, si polisi, si mlevi – mtu tu wa kuwa naye kimya huku mkiangalia upepo au kunguru akiruka.
Wengi wanatembea na majeraha ya kihisia ambayo hayana jina. Mwanaume analilia ajali ya maisha lakini hawezi kusema, kwa sababu baa ni kelele, kanisa ni amri, na viwanja vya mpira ni kelele ya matusi.
Baa hazina utaratibu. Kanisa lina ratiba. Viwanja vya mpira vina vurugu. Je, hizi kweli ni Third Spaces?
Hapana.
Baa ni za wale waliokata tamaa au wanaokimbia nyumbani. Lakini huko hakuna utaratibu wa kuponywa – kuna kelele, muziki wa kifo, na kahaba wa mwisho kushusha bei. Unapiga pombe kwa presha, unarudi nyumbani na hasira zaidi.
Makanisa yamebaki kuwa majukwaa ya mhubiri mmoja anayesema yote, na waumini wakishangilia kama mashabiki wa yanga. Hakuna ushirika wa kweli. Hakuna nafasi ya mazungumzo ya nafsi. Kuna amri na sadaka, lakini hakuna polepole ya kuchakata maisha.
Viwanja vya mpira vina watu wengi wanaoshangilia kufungwa kama wanaoshangilia kushinda. Kuna kelele na matusi, lakini hakuna nafasi ya kujenga hoja au kuleta suluhisho la maisha.
Third Space ni nini hasa? Na kwa nini ni muhimu?
Ni sehemu ya tatu – si kazi, si nyumbani – ambapo watu hukutana kwa usawa, bila vyeo, bila maamuzi ya haraka. Ni pale mtu anakaa tu na kahawa yake, anaongea na watu watatu wasiofahamiana, wanahoji maisha, siasa, falsafa au hata mpira kwa namna inayojenga akili.
Ni sehemu ya mzee wa mtaa na kijana wa bodaboda kukutana, kila mmoja akitoka dunia tofauti, lakini wote wakitengeneza dunia mpya ya pamoja. Ni pale kijana anasahau presha ya interviews, msichana anapumzika toka mapenzi yaliyomuangusha, mama anapozungumza bila kuhisi kuhukumiwa.
Ni pale watu wanapokubaliana kutokubaliana. Na bado wakasalimiana.
Watanzania tumebakiwa na hewa, lakini bila nafasi ya kuipumua.
Angalia barabara zetu – msongamano kila kona. Angalia vijiwe – wamekalia ndoo na mawe. Angalia bustani – zimejengwa minara. Angalia maeneo ya wazi – yameuzwa na kutwaliwa na “wenye mamlaka.” Kila nafasi imenyang’anywa.
Ni rahisi kusahau kuwa msongo wa mawazo ni ugonjwa wa kitaifa. Ni rahisi kudharau kuwa Tanzania ni moja ya mataifa yanayoongoza kwa watu wanaopambana kimya kimya na huzuni. Tunacheka, lakini tunaumia. Tunavaa vizuri, lakini tunalia usiku.
Wengine wamekata tamaa. Wanaona ni afadhali kufa, kwa sababu maisha hayatoi nafasi ya kupumua.
Je, Third Spaces bora zikoje – na kwa nini sisi hatuna?
Ulaya wana maktaba za umma zenye sofa na kahawa.
Japan wana bustani za ukimya.
Korea wana “healing cafes” – kahawa za watu kukaa kimya na kupumzika na muziki wa midundo laini.
Canada wana community centers – vituo vya mtaa kwa ajili ya watu kukutana na kujenga mshikamano.
Sisi tuna nini?
Baa zilizojaa kelele.
Makanisa yanayokimbizana na mapepo badala ya kujenga nafsi.
Vijiwe visivyo na utaratibu.
Na bustani za manispaa zilizotelekezwa au kuuzwa kwa minara.
Suluhisho liko wapi?
Tunahitaji mageuzi ya fikra.
Tunahitaji kujenga maeneo ya pamoja kwa ajili ya watu – si kwa faida tu, bali kwa afya ya taifa.
Hii ni dharura ya kitaifa – na si ya watu wa mijini tu.
Tunapaswa kuwa na maeneo ya umma yasiyoegemea dini wala siasa, ambapo watu wanaweza kukaa bila kununua, bila kulazimishwa kutoa sadaka, bila kujibu maswali ya interview.
Tunapaswa kuwekeza kwenye bustani, vituo vya mijadala, kumbi za sanaa, na majukwaa ya kihisia kwa watu wa kawaida – kwa sababu taifa hili linaumia, kimya kimya, ndani ya mioyo ya mamilioni ya Watanzania.
Mwisho wa siku, mtu anahitaji kazi, anahitaji nyumba, lakini zaidi ya yote – anahitaji mahali pa kuweka roho yake ipumzike.
Na Tanzania kwa sasa, haina hilo.
Mjumbe wa Nafsi za Watu
Kwa niaba ya wale wanaolia kimya usiku – na hawana pa kusemea mchana.
