Mwanga wa Jua
JF-Expert Member
- Mar 7, 2025
- 285
- 236
Mzee Museni yeye ameamua kuiacha sekta binafsi ijenge uchumi wa Uganda,
Mfano ni huu, Katika bajeti ya Uganda ya mwaka wa fedha 2026/27 yenye thamani ya Shs 84.4 trilioni ($22.8 bilioni), eneo la Ushirikiano wa Sekta ya Umma na Binafsi (PPP) limegusiwa kama nguzo muhimu ya kuchochea mkakati mpya wa kukuza uchumi mara kumi zaidi (Tenfold Growth Strategy).
Tofauti na miaka ya nyuma, bajeti hii iliyosomwa na Waziri mpya wa Fedha, Henry Musasizi, inalenga kupunguza matumizi ya mikopo ya kibiashara yenye riba kubwa na badala yake kutumia mitaji ya sekta binafsi (PPP) ili kugharamia miradi mikubwa. Hatua hii inakuja wakati nchi ikijiandaa na uzalishaji wa kwanza wa mafuta na inataka kuongeza uwekezaji wa kigeni (FDI) ambao tayari umefikia $3.2 bilioni.
Maeneo Mahususi ya PPP Katika Bajeti ya 2026/27
Serikali ya Uganda imetenga na kuweka mkazo wa PPP katika sekta zifuatazo kuu:
Miundombinu ya Viwanda na Viwanda vya Kikanda (Industrial Parks):
Serikali imetenga Shs 1.03 trilioni kwa ajili ya sekta ya viwanda. Kupitia PPP, sekta binafsi inashirikishwa kujenga miundombinu ndani ya maeneo maalum ya kiuchumi (Special Economic Zones) na viwanda vya kikanda (regional industrial incubation hubs).
Nishati na Mafuta (Energy & Oil Infrastructure):
Kutokana na ukaribu wa kuanza uzalishaji wa mafuta, miradi ya ujenzi wa mabomba ya mafuta na mitambo ya kusafishia inatekelezwa kwa ubia mkubwa kati ya serikali na mashirika ya kimataifa ya kibinafsi.
Sekta ya Usafirishaji na Barabara Kuu (Transport Infrastructure):
Sekta ya miundombinu imetengewa jumla ya Shs 8 trilioni hadi Shs 10.8 trilioni. Ili kupunguza mzigo wa bajeti, miradi mikubwa kama ujenzi wa barabara za kisasa (Expressways) sasa inatengenezwa chini ya mfumo wa PPP ambapo wawekezaji binafsi watajenga na kurudisha gharama kupitia utozaji ushuru wa barabarani (toll roads).
Maji na Usafi wa Mazingira (Water & Sanitation):
Miradi ya kusafisha na kusambaza maji mijini na vijijini (sehemu ya mgao mkuu wa Shs 13.56 trilioni uliowekwa kwenye huduma za kijamii) inatumia mfumo wa PPP ili kuvutia kampuni za kibinafsi kusimamia usambazaji wa kiteknolojia.
Kilimo cha Biashara na Ongezeko la Thamani (Commercial Agriculture):
Kupitia mashirika kama Uganda Development Bank (UDB) ambayo yameongezewa mtaji hadi Shs 1.6 trilioni, serikali inashirikiana na taasisi za kifedha za kibinafsi kutoa mikopo na dhamana kwa miradi mikubwa ya kilimo cha umwagiliaji na viwanda vya kuchakata mazao.
Kwa ujumla, bajeti ya Uganda ya 2026/27 inalenga kuhamisha mzigo wa kifedha wa miradi ya kibiashara kwenda kwa sekta binafsi kupitia PPP Unit ya Uganda, ili fedha za ndani (Shs 44.18 trilioni zitakazokusanywa kama kodi) zitumike zaidi kuhudumia deni la taifa, mishahara, na huduma za jamii kama afya na elimu.
Mfano ni huu, Katika bajeti ya Uganda ya mwaka wa fedha 2026/27 yenye thamani ya Shs 84.4 trilioni ($22.8 bilioni), eneo la Ushirikiano wa Sekta ya Umma na Binafsi (PPP) limegusiwa kama nguzo muhimu ya kuchochea mkakati mpya wa kukuza uchumi mara kumi zaidi (Tenfold Growth Strategy).
Tofauti na miaka ya nyuma, bajeti hii iliyosomwa na Waziri mpya wa Fedha, Henry Musasizi, inalenga kupunguza matumizi ya mikopo ya kibiashara yenye riba kubwa na badala yake kutumia mitaji ya sekta binafsi (PPP) ili kugharamia miradi mikubwa. Hatua hii inakuja wakati nchi ikijiandaa na uzalishaji wa kwanza wa mafuta na inataka kuongeza uwekezaji wa kigeni (FDI) ambao tayari umefikia $3.2 bilioni.
Maeneo Mahususi ya PPP Katika Bajeti ya 2026/27
Serikali ya Uganda imetenga na kuweka mkazo wa PPP katika sekta zifuatazo kuu:
Miundombinu ya Viwanda na Viwanda vya Kikanda (Industrial Parks):
Serikali imetenga Shs 1.03 trilioni kwa ajili ya sekta ya viwanda. Kupitia PPP, sekta binafsi inashirikishwa kujenga miundombinu ndani ya maeneo maalum ya kiuchumi (Special Economic Zones) na viwanda vya kikanda (regional industrial incubation hubs).
Nishati na Mafuta (Energy & Oil Infrastructure):
Kutokana na ukaribu wa kuanza uzalishaji wa mafuta, miradi ya ujenzi wa mabomba ya mafuta na mitambo ya kusafishia inatekelezwa kwa ubia mkubwa kati ya serikali na mashirika ya kimataifa ya kibinafsi.
Sekta ya Usafirishaji na Barabara Kuu (Transport Infrastructure):
Sekta ya miundombinu imetengewa jumla ya Shs 8 trilioni hadi Shs 10.8 trilioni. Ili kupunguza mzigo wa bajeti, miradi mikubwa kama ujenzi wa barabara za kisasa (Expressways) sasa inatengenezwa chini ya mfumo wa PPP ambapo wawekezaji binafsi watajenga na kurudisha gharama kupitia utozaji ushuru wa barabarani (toll roads).
Maji na Usafi wa Mazingira (Water & Sanitation):
Miradi ya kusafisha na kusambaza maji mijini na vijijini (sehemu ya mgao mkuu wa Shs 13.56 trilioni uliowekwa kwenye huduma za kijamii) inatumia mfumo wa PPP ili kuvutia kampuni za kibinafsi kusimamia usambazaji wa kiteknolojia.
Kilimo cha Biashara na Ongezeko la Thamani (Commercial Agriculture):
Kupitia mashirika kama Uganda Development Bank (UDB) ambayo yameongezewa mtaji hadi Shs 1.6 trilioni, serikali inashirikiana na taasisi za kifedha za kibinafsi kutoa mikopo na dhamana kwa miradi mikubwa ya kilimo cha umwagiliaji na viwanda vya kuchakata mazao.
Kwa ujumla, bajeti ya Uganda ya 2026/27 inalenga kuhamisha mzigo wa kifedha wa miradi ya kibiashara kwenda kwa sekta binafsi kupitia PPP Unit ya Uganda, ili fedha za ndani (Shs 44.18 trilioni zitakazokusanywa kama kodi) zitumike zaidi kuhudumia deni la taifa, mishahara, na huduma za jamii kama afya na elimu.