JamiiSMS
    Show/Hide This

    Topic: Kwa wale wanaotaka kufuga kuku wa kienyeji kwa ujasiriamali

    Report Post
    Results 1 to 19 of 19
    1. #1
      kipusy's Avatar
      JF Senior Expert Member Array
      Join Date : 7th May 2010
      Posts : 295
      Rep Power : 597
      Likes Received
      47
      Likes Given
      17

      Default Kwa wale wanaotaka kufuga kuku wa kienyeji kwa ujasiriamali

      UJASIRIAMALI---UFUGAJI BORA WA KUKU WA KIENYEJI

      Idadi ya wanyama wanaofugwa kwa chakula imezidi ile ya binadamu zaidi ya mara mbili kote ulimwenguni. Kuna maelfu ya wanyama kote duniani ilihali ni wachache tu wanaoweza kufugwa. Kati ya hawa wanyama, ni aina nne (Ng'ombe, kondoo, mbuzi na kuku) wanaochukua asilimia 95% ya wanyama wote wanaofugwa. Wanyama hawa hupatikana katika nchi za hari kwenye nyanda za chini. Lakini kati ya mifugo hawa, kuku ni maarufu katika nchi za hari na hata kote ulimwenguni.Lengo la makala haya ni kutoa maelezo ili kusaidia wafugaji wa kiwango kidogo katika nchi
      zinazostawi, katika kupunguza umaskini. Sehemu ya kwanza (I) itatoa maelezo kuhusu ufugaji na
      hasa ufugaji wa kuku, Sehemu ya pili (II) itaangazia maswala yafuatayo katika kuinua hali ya uchumi
      kwa kufuga kuku:
      1. Kuendeleza ufugaji wa kuku za kienyeji kwa kutumia njia zisizohitaji gharama nyingi.
      2. Kutafuta mbinu na njia muafaka za kuzalisha viwango vya kuku bora kwa njia ya kiasili.
      3. Matumizi ya njia za kiasili au zile zisizo gharimu pesa nyingi kutibu na kuzuia magonjwa ya
      kuku.
      SEHEMU YA I: MAELEZO KUHUSU UFUGAJI WA KUKU KATIKA NCHI
      ZINAZOENDELEA
      NAFASI YA MIFUGO
      Licha ya kukosa mashamba makubwa ya kuendeleza ufugaji wa ng'ombe, jamii nyingi katika nchi za
      hari (tropics) hupata nafasi ya kufuga kuku kwa kiwango kidogo. Idadi ya wanyama wanaofugwa
      huongezeka sambamba na ile ya watu. Idadi ya watu inapoongezeka ndipo ile ya mifugo huzidi.
      Idadi kubwa ya watu huhitaji chakula kingi na matumizi huongezeka, hivyo basi watu hufanya bidii
      kuzalisha chakula na mapato kutoka kwa shamba.
      Ufugaji wa ng'ombe na wanyama wanaohitaji lishe kwa wingi huhitaji kiasi kikubwa cha shamba ili
      kupanda mimea na lishe la mifugo. Ukilinganisha na ufugaji wa kuku, utahitaji mabaki ya vyakula
      na sehemu ndogo ya shamba. Ufugaji wa kuku umeweza kunawiri hata pasipo fedha.
      Katika nchi za hari ufugaji wa kienyeji hautahitaji kazi nyingi, kazi hii hufanywa na akina mama na
      watoto. Kwa kawaida katika nchi hizi kazi nyingi za nyumbani hutekelezwa na mama. Vyakula vya
      kuku vyaweza kutoka kwa: 1) Mabaki ya chakula, 2) Mabaki ya mimea, 3) Mabaki kutoka jikoni
      na 4) Vyakula vya kujitafutia (kwa mfano kwekwe, mbegu, wadudu, nyongonyongo, n.k). Mfumo
      wa kufuga kuku kwa njia ya kienyeji hutumia viungo vinavyopatikana kwa urahisi na kuimarisha hali
      ya kiuchumi na chakula bora kwa jamii.
      Ni muhimu sana kufuga mifugo hata ikiwa ni kwa kiwango kidogo kwa sababu ya 1) Chakula bora
      na kuongeza mapato ya jamii kwa viwango vya kuridhisha; 2) Mifugo ni hakiba au banki, faida yake
      huzaana tu kama riba ya benki; 3) Mifugo yaweza kuuzwa ili kugharamia karo ya wanafunzi,
      malipo ya hospitali, gharama nyingine za nyumbani na hata shambani; 4) Kwa matumizi ya kijamii
      (kwa mfano kulipia mahari, shughuli za kidini, n.k); 5) Mifugo husaidia katika kukabili wadudu,
      kwekwe na kuimarisha rutuba kutokana na mbolea ya kinyesi. Ni bayana kwamba mifugo ni
      muhimu sana kwa mkulima yeyote yule.
      UMUHIMU WA UFUGAJI WA NJIA YA KIENYEJI
      Ufugaji wa kuku katika nchi zinazostawi waweza kugawanywa mara mbili: 1) Ufugaji wa
      kitamaduni au kienyeji pasipo kuwepo gharama, na 2) Ufugaji wa kisasa unaohitaji fedha nyingi.
      Ufugaji wa viwango vikubwa kwa kuzingatia mfumo wa kisasa ni maarufu katika kuzalisha kuku wa
      nyama na wale wa mayai. Mfumo huu hujumuisha asilimia ndogo sana ya aina ya ufugaji.
      Itafahamika kwamba mfumo wa kisasa haujaadhiri ule wa kienyeji. Idadi kubwa ya watu katika nchi
      za hari hutegemea mfumo wa kienyeji kwa nyama na mayai.
      Mfumo wa kisasa huhitaji pesa nyingi za kununua vyakula vya kuku. Aidha mfumo wa kisasa huhitaji kazi nyingi ili kutekeleza. Mfumo wa kisasa
      umefaulu katika nchi zilizostawi kutokana na hali nzuri ya kiuchumi katika kuzalisha (kuku wa hali
      ya juu, kuangua vifaranga kwa stima, vyakula vilivyo na madini mengi, vifaa na zana za mashine,
      utaalamu wa hali ya juu n.k). Haitafaa sana kuanzisha mfumo kama huu katika vijiji vya mataifa
      yanayostawi.
      "Mageuzi" katika ufugaji (kuambatanisha mfumo wa kisasa pamoja na ule wa kienyeji) yamefanyiwa
      majaribio katika mataifa yanayostawi tangu miaka ya 1950. Matokeo ya kuku wapatao 200 hadi 300
      kwa shamba moja hayajawai kufaulu. Hasara imepatikana na waweza kuona nyumba zilizokuwa na
      kuku bila chochote, pesa nyingi zimepotea na kuku hawapo.
      Mfumo wa kienyeji ni bora (Katika hali ya kiuchumi) iwapo idadi ya kuku haitazidi kuku 50. Ni
      rahisi kuweza kuwatunza kuku, kwani hakuna gharama nyingi. Iwapo vyakula au zana za kisasa
      zitanunuliwa, basi haitakuwa kwa viwango vikubwa. Mazao ya nyama na mayai yataleta faida.
      Sehemu nyingi katika mataifa yanayostawi hakuna stima, katika nchi za hari, ufugaji kwa kiwango
      kidogo umeweza kufaulu na kuimarisha uchumi.
      FAIDA ZA UFUGAJI WA KUKU KWA NJIA YA KIENYEJI
      Faida za uzalishaji kuku ili kuimarisha uchumi kwa njia hii zimepuuzwa na viongozi na wafadhili.
      Kuku huleta faida kwa jamii kama tulivyoona katika sehemu ya I. Zaidi ya hayo, ufugaji wa kuku waweza kuimarishwa pasipo gharama nyingi ukilinganisha na mifugo wengine.
      · Hutupatia fedha kwa kuuza nyama na mayai
      · Mayai ni chakula kilicho na madini muhimu na kisicho ghali katika soko lolote. (madini kama methionine na cystine), madini haya ni muhimu sana kwa afya ya watu hasa watoto wachanga. Pia hutupatia protini.
      · Kinyesi cha kuku ni mbolea safi
      · Kiwanda asilia cha kutotoa vifaranga
      · Gharama za kuanzisha na kuendeleza ni nyepesi
      · Kitoweo chepesi na rahisi kwa wageni, kitoweo hakihitaji hifadhi hutumika mlo mmoja au miwili na kumalizika
      · Jogoo hutumika kama saa inapowika
      · Manyoya ya kuku hutumika kutengenezwa mapambo mbalimbali, mito na magodoro
      · Kuku wanahisimu wadudu waharibifu
      Kuku ndiye mnyama wa kipekee anayeweza kuishi mahali popote hapa ulimwenguni bila kuadhiriwa
      na viwango vya hali ya hewa. Ufugaji wa kuku ndio shughuli inayofanyika kwa wingi duniani kuliko ufugaji wa aina yeyote. Kuku hunawiri vyema katika nchi za hari kutokana na uwiano uliopatikana wakati wa mwanzo binadamu alipofuga Asian jungle fowl aina ya kuku-mwitu. Mayai pia yaweza kuhifadhiwa kwa urahisi na huchukua nafasi ndogo kuliko aina ya bidhaa zozote za mifugo. Mayai yaweza kuwekwa mahali kwa muda mrefu bila kuhitaji barafu. Hautahitaji kuhifadhi kuku kwa njia yoyote, kwani nyama yake hupatikana pale unapohitaji kwa kuchinja.
      Upungufu wa kuku wa kigeni ukilinganisha na wale wa kienyeji ni kama ufuatao:
      • Kuku wa kigeni hawawezi kukalia na kuangua mayai, hivyo basi wahitajika kununua vifaranga (gharama);
      • Vifaranga wa kigeni huhitaji utunzaji maalum na vyakula maalum (gharama);
      • Kuku waliozalishwa kwa njia ya kisasa huhitaji chakula kingi ili kutaga mayai (gharama);
      • Kuku wa kisasa huhitaji zaidi kuchanjwa dhidi ya magonjwa (gharama)ukilinganisha na wa kienyeji (japo nao huhitaji chanjo);
      • Kuku wa kutaga mayai huhitaji mwangaza wa stima (saa 14 kwa siku) ili kutaga mayai (gharama)
      Kwa kuongezea, rangi ya nyama na mayai ya kuku wa kienyeji huvutia kuliko ile ya kuku wa kisasa.
      Hivyo basi jaribu kuendeleza na kuhimiza ufugaji wa kuku za kienyeji.
      Iwapo mkulima ana jogoo mmoja na kuku kumi na mbili, basi kila mwezi waweza kupata kuku
      akikalia mayai 10-12 kwa mwezi (mayai yote kwa wakati mwingi hayataanguliwa) kuna hakikisho la
      kupata vifaranga vinne kila mwezi. Kuku mzima atachukua miezi minne kuchunga vifaranga
      walioanguliwa. Kwa hivyo, kati ya kuku wote kumi na mbili kila mara kutakuwa na kuku wanne
      wakitunza vifaranga, huku wale wengine wanane wakitaga mayai.
      Kuku waliofugwa kwa njia ya kitamaduni hupata vyakula vyao kwa kutafuta mbegu, wadudu
      nyongonyongo, n.k; Lakini kuku hawa hukosa vyakula vya kutosha vilivyo na nguvu ili waweze
      kutaga mayai. Vyakula vya kutoa nguvu daima huwa ni haba.
      Waweza kuwalisha kuku kwa nafaka ili wapate chakula cha nguvu (mfano kilo moja ya nafaka
      iliyopondwa kila siku kwa kuku 10), nafaka hii yapaswa kuwa kavu. Vifaranga wapewe kiasi kidogo
      cha nafaka au mchele wiki za kwanza. Kuku wanaolishwa nafaka baada ya kujitafutia chakula nje
      huongeza idadi ya mayai (kutoka asilimia 20-25% hadi 40-50%). Kuna umuhimu wa kuhifadhi
      nafaka kama lishe badala ya kuuza kwani utapata mayai mengi ambayo baadaye utaweza kuuza.
      Hautahitaji kununua vyakula vya protini kwani kuku hujitafutia lishe la protini.
      Ikiwa hauna nafaka, waweza kutumia vyakula vya mzizi au ndizi. Vyakula vya aina hii hata hivyo,
      huwatatiza kuku wanapovitonogoa, kiwango cha mayai sio kikubwa kama cha wale wanaolishwa
      nafaka.
      Kwa kuwalisha kuku kwa nafaka utapata hakikisho la mayai manne kwa siku kutoka kwa wale kuku
      wanane. Iwapo hakuna nafaka, kati ya kuku wanane wanaotaga utapata mayai mawili tu kwa siku.
      Ni bora kutumia nafaka hii kama lishe kuliko kuuza na hatimaye kununua vyakula vya dukani.
      Kuku kumi na mbili na jogoo mmoja wanaolishwa kwa kilo moja ya nafaka kila siku waweza
      kuelezwa hivi:
      • Waweza kuuza kuku wanne kila mwezi na kujaza pengo hilo na wale vifaranga (vifaranga
      wanne huanguliwa kila mwezi) na
      • Dazani kumi za mayai kila mwezi (mayai manne kila siku).
      Kwa mwaka mmoja waweza kukadiri ile faida utakayopata na vile hali ya kiuchumi yaweza
      kuinuliwa katika mataifa yanayostawi.
      Hata hivyo faida hii haitaafikiwa iwapo magonjwa
      hayatazuiwa au kukabiliwa kama ifuatavyo.
      TEKELEZA UTARATIBU WA KUZUIA MAGONJWA
      Magonjwa ndio husababisha hasara katika mfumo wa ufugaji wa kuku. Kuku waliochanjwa dhidi ya
      magonjwa hudumisha afya bora. Jaribu kila mara kuzuia magonjwa, kwani kuzuia ni bora kuliko
      kuponya. Kinga yaweza kutolewa mara kwa mara (kila baada ya miezi mitatu) dhidi ya magonjwa
      yafuatayo:
      Ugonjwa wa Newcastle
      Ugonjwa huu ndio huadhiri kuku na kusababisha hasara katika nchi za hari. Virusi vya ugonjwa huu
      huenea kwa kasi na rahisi kiasi cha kusababisha vifo kwa asilimia 100%. Dalili za kwanza ni shida
      ya kupumua na kung'amua hewa, sauti kama ya kikohozi na kutokwa mate. Kinyesi chaweza kuwa
      na rangi ya kijani kibichi. Hadi sasa hakuna dawa.
      Waweza kuzuia ugonjwa huu kwa kutoa chanjo. Dawa za chanjo hupatikana kote ulimwenguni hata
      katika nchi za hari kwenye vipimo vya vitone mia moja. Madawa haya yaweza kuhifadhiwa kwa
      muda. Waweza kuweka kwa wiki moja mbali na jua au joto kali (Chanjo hii ni ya kipekee, kwani
      aina nyingine ya chanjo huwekwa kwa friji). Waweza kutoa chanjo kwa kutia vitone kwenye
      mdomo. Kuku wote (wakubwa kwa wadogo) wapaswa kupewa chanjo baada ya kila miezi mitatu.
      Minyoo
      Minyoo kama chango (roundworms) na tegu (tapeworms) huadhiri kuku wa kienyeji. Kuku hukosa hamu ya chakula, mayai hupungua na magonjwa mengine hushambulia. Ni bora basi kutoa minyoo.
      Mchanganyiko wa madawa ya aina tatu ndio hutumiwa kuangamiza minyoo, madawa haya ni
      piperazine, phenothiazine na butynorate. Madawa haya hupatikana kama vidonge (tumia kidonge 1
      kwa kuku mzima na 1/2 kwa vifaranga). Iwapo hautapata dawa hii, waweza kutumia Panacur au
      dawa nyingine ya kuangamiza minyoo. Wapatie kuku dawa ya minyoo kila baada ya miezi mitatu.
      Wadudu
      Wadudu kama chawa au utitiri husumbua kuku katika ufugaji wa kienyeji. Chawa au utitiri
      husababisha harara ya ngozi, kuku walio adhiriwa hupata shida na kukosa usingizi. Hali hii
      hupunguza kiwango cha mayai na uzito wa kuku.
      Tumia asilimia 5% ya unga wa malathion kwa kupulizia kuku (puliza kwa chupa uliyo toboa
      mashimo) pulizia kila kuku ili kuzuia chawa na utitiri (kilo moja ya unga huu yaweza kutibu kuku
      150). Pulizia dawa hii baada ya kila miezi mitatu, waweza kupuliza kwa wakati mmoja wa kutoa
      chanjo na dawa zilizotajwa hapo juu. Puliza unga huu pia kwenye viota vya kuangulia mayai.
      Waweza kutayarisha 5% ya malathion kwa kuchanganya 25% ya unga wa malathion (kiwango cha
      kilimo) na sehemu nne za jivu kutoka jikoni.
      Magonjwa ya mapafu
      Magonjwa ya mapafu huadhiri njia inayopitisha hewa na kuambatanisha mate na sauti kama ya
      kikohozi. Ugonjwa huu huenea polepole. Uambukizanaji pia hutokea kwa polepole na vifo sio kwa
      wingi. Hata hivyo, kutaga mayai na uzito hupungua. Shida hii yaweza kusambaa hata kutoka mahali vifaranga huanguliwa hadi pale walipouzwa.
      Tylosin19 ndio dawa inayoweza kutibu magonjwa ya mapafu. Kiasi cha 35mg ya tylosin hutosha
      kuku mmoja (kiwango hiki hufaa kuku na hata vifaranga) dawa hii husimamisha madhara kutokana
      na magonjwa ya mapafu. Tibu kuku kila baada ya miezi mitatu, waweza kutekeleza kwa wakati
      mmoja wa kutoa kinga na kuangamiza minyoo. Tylosin hupatikana kwa pakiti ndogo ya 4gm.
      Waweza kutayarisha dawa hii kwa kutumia maji na 35gm ya tylosin (gramu nne kwa vikombe viwili
      vya maji), kiasi hiki chaweza kutolewa kwa vitone kwa kila kuku.
      .............................. ....//.............................. .
      KWA UFUPI (SUMMARY)
      Kabila za Kuku
      Si rahisi kupata kabila halisi (pure breed) au kizazi halisi (pure line) za kuku wa kienyeji kutokana na mwingiliano wa vizazi kati ya aina mbalimbali za kuku hao. Lakini hata hivyo baadhi ya kuku wa kienyeji wanaweza kutambuliwa kutokana na maumbile yao kwa mfano
      1. Kuchi

      • Warefuna wenye kusimama mgongo ukiwa wima
      • Wana manyoya machache mwilini na vilemba vyao ni vidogo
      • Majogoo huwa na wastani wa kilo 2.5 na mitetea kilo 1.8
      • Mayai gram 45

      2. Ching'wekwe (Umbo dogo)

      • Hupatikana zaidi Morogoro na umasaini
      • Majogoo kilo 1.6
      • Mitetea kilo 1.2
      • Yai gram 37
      • kuku hawa wanafaa sana kwa biashara ya mayai kwa kuwa hutaga mayai mengi sana.

      3. Umbo la Kati

      • Majogoo kilo 1.9
      • Mitetea kilo 1.1
      • Mayai gramu 43
      • Hukua upesi na hupata kinga upesi baada ya kuwachanja dhidi ya ugonjwa wa Mdondo (New Castle)

      4. Singamagazi

      • Hupatikana zaidi Tabora
      • Majogoo wana rangi ya moto na mitetea rangi ya nyuki
      • Majogoo kilo 2.9
      • Mitetea kilo 2
      • Mayai gramu 56

      5. Mbeya

      • Wanapatikana Ileje Mbeya na asili yao ni Malawi
      • Mjogoo kilo 3
      • Mitetea kilo 2
      • Mayai gramu 49
      • Uwezo wao wa kuatamia mayai na kuangua ni mdogo sana ukilinganisha na kuku wengine

      6. Pemba

      • Maumbo ya wastani na miili myembamba
      • majogoo kilo 1.5
      • mitetea kilo 1
      • mayai gramu 42

      7. Unguja

      • Hawatofautiani sana na wa Pemba
      • Vilemba vyake ni mchanganyiko- vidogo an vikubwa
      • Majogoo kilo 1.6
      • Mitetea kilo 1.2
      • Mayai gramu 42

      SIFA WA KUKU WA KIENYEJI

      1. Wastahimilivu wa Magonjwa
      2. Wana uwezo wa kujitafutia chakula
      3. Huatamia, kutotoa na kulea vifaranga
      4. Wanastahimili mazingira magumu(ukame, baridi n.k)
      5. Nyama yake ina ladha nzuri

      KATIKA KUWAENDELEZA KUKU WA KIENYEJI NI VYEMA

      1. Wajengewe nyumba bora
      2. Wapewe kinga dhidi ya ugonjwa wa Mdondo (New Castle), Ndui (Fowl Pox) pamoja na kinga ya minyoo.
      3. Malezi bora ya vifaranga
      4. Kuwapatia chakula cha ziada pamoja na maji ya kunywa ya kutosha.

      NYUMBA BORA
      Eneo inapojengwa nyumba au banda la kuku liwe

      • Linafikika kwa urahisi
      • Limeinuka juu pasituame maji
      • Pasiwe na pepo zinazovuma

      Vifaa kama miti, nyasi, makuti, fito, udongo mabanzi ya miti, cement, mabati n.k
      Sifa za Nyumba Bora ya Kuku

      • Paa imara lisilovuja
      • Kuta zisiwe na nyufa
      • Sakafu isiwe na nyufa
      • Madirisha ya kutosha kupitisha hewa
      • Iwe na mlango wa kuingia kufanya usafi
      • Iwe na ukubwa (nafasi) unaolingana na idadi ya kuku. Wastani wa kuku 10-15 kwa mita moja mraba

      Mambo muhimu ndani ya nyumba

      • Chaga za kulalia kuku
      • Sakafu iwekwe maranda (wood shavings), makapi ya mpunga, n.k
      • Viota vya kutagia mayai sentimita 35x35x35 na idadi ya viota iwe nusu ya idadi ya kuku waliofikia hatua ya kutaga na viwekwe sehemu iliyojificha (faragha)

      UATAMIAJI WA MAYAI
      Kuna njia 2

      • Njia ya kubuni (incubators)
      • Asili

      Kumuandaa kuku anayeatamia

      • Weka maranda au majani makavu ndani ya kiota
      • Anapokaribia kuatamia toa mayai ndani ya kiota pamoja na maranda, hakikisha mikono haina manukato
      • Nyunyiza dawa ya kuua wadudu (viroboto, utitiri n.k) ndani ya kiota, pia mnyunyizie dawa kuku anayetarajia kulalia mayai
      • Rudisha mayai kwenye kiota ili kuku aanze kuatamia
      • Kwa kawaida kuku hulalia mayai yake kwa muda wa siku 21 ndipo huanguliwa

      ULEAJI WA VIFARANGA
      Kuna njia mbili

      • Njia ya kubuni
      • Njia ya asili

      Njia ya ASILI
      Kuku mwenyewe hutembea na vifaranga akivisaidia kutafuta chakula. Ni vizuri kumtenga kuku mwenye vifaranga katika chumba chake pekee ili vifaranga wasishambuliwe na kuku wengine hali kadhalika kuwalinda na wanyama na ndege wanaoshambulia vifaranga.
      Njia ya KUBUNI
      Vifaranga huwekwa kwa pamoja kwenye chumba maalum na kupatiwa joto maalum, chakula pamoja na maji. Tumia taa ya kandili (chemli), umeme au jiko la mkaa na hiyo taa iweke kwenye mzingo(mduara) walipo vifaranga. Pia kuna kifaa kinaitwa Kinondoni Brooder ni kizuri kwa kutunzia vifaranga. Kwa kutumia kifaa hiki kuku wanaweza kunyang'anywa vifaranga vyao mara tu baada ya kutotoa na kuviweka kwenye hii brooder na hao kuku wakaachwa bila vifaranga vyao, baada ya majuma matatu au manne, kuku hao huanza tena utagaji na kuendelea na uatamiaji hadi kutotoa tena. Kwa mtindo huu kuku anaweza kutotoa mara 5-6 badala ya kama ilivyo sasa mara 2-3 kwa mwaka. Vifaranga vikae ndani ya brooder majuma 3-4 na baadaye fungua milango ya brooder kuruhusu vifaranga vitoke na kuzungukazunguka chumbani bila kuvitoa nje kw kipindi cha mwezi mmoja au zaidi kutegemeana na mazingira.
      KULISHA KUKU WA KIENYEJI
      Kuku mkubwa huhitaji gramu 120 za chakula kwa siku, ni vizuri kuku wanaofugwa huria (free range) kupatiwa chakula cha ziada gramu 30 kila siku nyakati za jioni.
      Kuku walishwe

      • Mizizi-mihogo, viazi vitamu, mbatata, magimbi, n.k
      • Nafaka-mahindi, Mpunga, Mtama, Ulezi na Pumba za nafaka zote
      • Mboga-Mikundekunde, nyanya, milonge, majani ya mapapai
      • Matunda-Mapapai, maembe, n.k
      • Mbegu za Mafuta-Karanga, ufuta, mashudu ya pamba, alizeti, n.k
      • Unga wa dagaa
      • Maji

      KUCHANGANYA CHAKULA CHA KUKU

      • Pumba.............kilo20
      • Mashudu ya Pamba n.k...kilo 3
      • Dagaa iliyosagwa.........kilo 1
      • Unga wa majani uliokaushwa kivulini na kusagwa........kilo 2
      • Unga wa Mifupa ..........kilo 0.25
      • Chokaa ya mifugo ........kilo 0.25
      • Chumvi........................ gramu 30
      • Vichanganyio/Premix...gramu 25

      KUPANDISHA

      • Uwiano wa mitetea na jogoo ni mitetea 10-12 kwa jogoo mmoja
      • Sifa za mtetea ni mkubwa kiumbo, mtagaji mayai mengi, muatamiaji mzuri na mlezi wa vifaranga
      • Sifa za jogoo ni awe mkubwa kiumbo, miguru imara na yenye nguvu, mrefu, upanga/kilemba kikubwa, awe na uwezo wa kuitia chakula mitetea na awe na tabia ya kupenda vifaranga
      • Jogoo huanza kupanda akiwa na umri wa miezi 7-10 na kuendelea hadi miaka mitatu na asipande watoto wake
      • Mitetea huanza kutaga wakiwa na miezi 6-8

      MAGONJWA YA KUKU
      1. Mdondo/New castle
      Virus vinavyosababisha ugonjwa huu huenezwa kwa hewa
      Dalili

      • Kuhalisha choo cha kijani na njano
      • Kukohoa na kupumua kwa shida
      • Kupinda shingo kwa nyuma
      • Kuficha kichwa katikati ya miguu
      • Kukosa hamu ya kula na kunywa
      • Idadi kubwa ya vifo hadi 90%

      Kinga

      • Chanjo (New Castle vaccine) kwa mpango wa siku 3, wiki 3, miezi 3
      • Epuka kuingiza kuku wageni
      • Choma au fukie mizoga ya kuku waliokufa kwa ugonjwa
      • Zingatia usafi wa mazingira

      NDUIYA KUKU/ FOWL POX
      Virus huambukizwa kupitia jeraha au mbu
      Dalili

      • Vidonda vyenye utando wa kahawia/purple kwenye sehemu zinazoonekana
      • Kukosa hamu ya kula
      • Vifo vingi

      Kinga

      • Chanja vifaranga wanapofikia mwezi 1-2 kwa kutumia chanjo ya Fowl pox vaccine
      • Epuka kuingiza kuku wageni
      • Zingatia usafi wa mazingira

      HOMA YA MATUMBO/FOWL TYPHOID

      • Kuharisha kinyesi cha kijani na nyeupe
      • Kuku hukosa hamu ya kula
      • Kuku hukonda
      • Vifo hutokea kidogo kidogo kwa muda mrefu
      • Kinyeshi hushikamana na manyoya

      Tiba
      Dawa aina ya antibiotic, sulfa na vitamini
      Kinga

      • Usafi
      • Fukia mizoga
      • Usiingize kuku wageni
      • Chinja kuku wote mara ugonjwa huu ukiingia na safisha banda, pia pumzika kufuga kwa miezi 6

      MAFUA YA KUKU/INFECTIOUS CORYZA
      Hutokana na bakitelia na hushambulia hasa kuku wakubwa
      Dalili

      • Kuvimba uso
      • Kamasizilizochanganyikana na usaha unaonuka
      • Macho huvimba na kutoa machozi na pengine upofu
      • Hukosa hamu ya kula
      • Mbawa huchafuka na kutoa harufu mbaya

      Tiba
      Dawa za Antibiotic, sulfa na vitamini
      KUHALISHA DAMU/COCCIDIOSIS
      Husababishwa na vijidudu vya Protozoa
      Dalili

      • Kuharisha damu
      • Manyoya husimama
      • Hulala na kukosa hamu ya kula

      MINYOO
      Dalili

      • Kunya minyoo
      • Hukosa hamu ya kula
      • Hukonda au kudumaa
      • Wakati mwingine hukohoa

      Tiba
      Dawa ya minyoo/Pipeazine citrate kila baada ya miezi mitatu
      WADUDU
      Viroboto, chawa, utitiri
      Dalili

      • Kujikuna na kujikung'uta
      • Manyoya kuwa hafifu
      • Rangi ya upanga kuwa hafifu
      • Ngozi kuwa nene, ngumu na yenye magamba yanayodondoka kama unga

      Kuzuia

      • Ziba mipasuko sakafuni na kwenye kuta za banda
      • Fagia banda mara mbili kwa wiki
      • Nyunyiza majivu au chokaa mara moja kwa wiki mara baada ya kufagia
      • Choma masalia ya mayai yaliyoanguliwa
      • Nyunyiza dawa kwenye viota
      • Weka maranda, majani makavu, makapi ya mpunga ya kutosha sakafuni ndani ya banda la kuku
      • Fuata kanuni za chanjo
      • Tenga kuku wagonjwa wakae mbali na kuku wazima

      UPUNGUFU WA VIINI LISHE KWENYE CHAKULA
      Dalili

      • Kuku hupungua damu, uzito na kudumaa
      • Mifupa huwa laini na kutokuwa imara
      • Hutaga mayai yenye gamba laini na madogo
      • Huwa na manyoya dhaifu

      Problems are simply part of the curriculum that appear and fade away like algebra class but the lessons you learn will last a lifetime

    2. Ulemavu

    3. BADILI TABIA's Avatar
      JF Senior Expert Member Array
      Join Date : 13th June 2011
      Location : DUNIANI
      Posts : 20,515
      Rep Power : 171830107
      Likes Received
      9304
      Likes Given
      7395

      Default Re: Kwa wale wanaotaka kufuga kuku wa kienyeji kwa ujasiriamali

      thank you
      "Behind every great fortune there is a crime."
      - Honore de Balzac (1799-1850)

    4. #3
      LAT's Avatar
      JF Senior Expert Member Array
      Join Date : 20th November 2010
      Posts : 4,525
      Rep Power : 1577
      Likes Received
      1210
      Likes Given
      1659

      Default Re: Kwa wale wanaotaka kufuga kuku wa kienyeji kwa ujasiriamali

      mkuu

      ahsante sana kwa hili bandiko, hapa umemaliza kila kitu, kwa mfugaji yeyote yule lazima afanikiwe

      huu ndiyo moyo thabiti wa kuwawezesha wajasiriamali wa ufugaji kwa elimu thabiti

      hongera
      Last edited by LAT; 23rd November 2011 at 17:16.
      Penguin-1 likes this.

    5. kilakala's Avatar
      Member Array
      Join Date : 19th May 2011
      Posts : 23
      Rep Power : 565
      Likes Received
      2
      Likes Given
      3

      Default Re: Kwa wale wanaotaka kufuga kuku wa kienyeji kwa ujasiriamali

      Tunakushukuru sana. Ubarikiwe

    6. mwakaboko's Avatar
      JF Senior Expert Member Array
      Join Date : 17th September 2010
      Posts : 1,216
      Rep Power : 37251
      Likes Received
      291
      Likes Given
      1664

      Default Re: Kwa wale wanaotaka kufuga kuku wa kienyeji kwa ujasiriamali

      May GOD bless u

    7. WB-1

    8. #6
      kipusy's Avatar
      JF Senior Expert Member Array
      Join Date : 7th May 2010
      Posts : 295
      Rep Power : 597
      Likes Received
      47
      Likes Given
      17

      Default Re: Kwa wale wanaotaka kufuga kuku wa kienyeji kwa ujasiriamali

      Quote By LAT View Post
      mkuu

      ahsante sana kwa hili bandiko, hapa umemaliza kila kitu, kwa mfugaji yeyote yule lazima afanikiwe

      huu ndiyo moyo thabiti wa kuwawezesha wajasiriamali wa ufugaji kwa elimu thabiti

      hongera
      Ndugu zangu, siku zote mtu thabiti hula vitu thabiti na watu thabiti, asanteni sana pia
      LAT likes this.
      Problems are simply part of the curriculum that appear and fade away like algebra class but the lessons you learn will last a lifetime

    9. Babuu blessed's Avatar
      JF Senior Expert Member Array
      Join Date : 14th October 2010
      Location : machame
      Posts : 1,189
      Rep Power : 830
      Likes Received
      287
      Likes Given
      65

      Default Re: Kwa wale wanaotaka kufuga kuku wa kienyeji kwa ujasiriamali

      Asante mkuu nimeukubali uzi wako!

    10. Mangolo's Avatar
      Member Array
      Join Date : 30th October 2011
      Posts : 28
      Rep Power : 466
      Likes Received
      4
      Likes Given
      0

      Default Re: Kwa wale wanaotaka kufuga kuku wa kienyeji kwa ujasiriamali

      kaka miye ni tajiri kuanzia sasa

    11. Narubongo's Avatar
      JF Senior Expert Member Array
      Join Date : 3rd November 2010
      Posts : 1,891
      Rep Power : 890
      Likes Received
      894
      Likes Given
      690

      Default

      nashukuru sana mkuu kwa wema wako. Naomba niusave huu ujumbe for future reference
      "Chadema kinatumia alama ya vidole viwili kama manati, manati kamwe haiwezi kuua tembo" Livingstone Lusinde (2012)

    12. #10
      nimie's Avatar
      JF Senior Expert Member Array
      Join Date : 9th September 2011
      Location : Humu humu
      Posts : 523
      Rep Power : 576
      Likes Received
      97
      Likes Given
      96

      Default

      Asante sana kwa uzalendo.

    13. #11
      dufoe's Avatar
      Member Array
      Join Date : 22nd November 2011
      Location : dodoma tanzania(east zu)
      Posts : 18
      Rep Power : 460
      Likes Received
      0
      Likes Given
      2

      Default

      big up.

    14. SILENT ACtOR's Avatar
      JF Senior Expert Member Array
      Join Date : 9th April 2011
      Location : KANDA MAALUM!
      Posts : 551
      Rep Power : 600
      Likes Received
      113
      Likes Given
      142

      Default

      thank you bana!
      SUCCESS MEANS; DOING THE BEST YOU CAN WITH WHAT YOU HAVE.

    15. cannulla's Avatar
      Member Array
      Join Date : 14th April 2012
      Posts : 27
      Rep Power : 442
      Likes Received
      5
      Likes Given
      29

      Default Re: Kwa wale wanaotaka kufuga kuku wa kienyeji kwa ujasiriamali

      aksante sana mkuu

    16. LiverpoolFC's Avatar
      JF Senior Expert Member Array
      Join Date : 12th April 2011
      Posts : 10,087
      Rep Power : 88723584
      Likes Received
      2331
      Likes Given
      1767

      Default Re: Kwa wale wanaotaka kufuga kuku wa kienyeji kwa ujasiriamali

      Mwenye kujua namna ya kujua mayai ya kienyeji ambayo ikilaliwa na kuku baadae inakuwa fiza.

      Nitajuaje kbl ya kumpa kuku kulalia?
      Maundumula likes this.

    17. EBENEZA MT's Avatar
      Senior Member Array
      Join Date : 4th July 2011
      Posts : 236
      Rep Power : 524
      Likes Received
      34
      Likes Given
      5

      Default Re: Kwa wale wanaotaka kufuga kuku wa kienyeji kwa ujasiriamali

      Huu ugojwa mdondo = kideri.

    18. Penguin-1's Avatar
      JF Senior Expert Member Array
      Join Date : 30th April 2012
      Location : Kyannumbu Avenue
      Posts : 385
      Rep Power : 511
      Likes Received
      49
      Likes Given
      326

      Default Re: Kwa wale wanaotaka kufuga kuku wa kienyeji kwa ujasiriamali

      Leo kila thread ya kuku nimo...
      nimejua mpaka wadau wakubwa...LAT
      "Be not afraid!" Giovanni Paolo Segundo

    19. salosalo's Avatar
      JF Senior Expert Member Array
      Join Date : 7th June 2012
      Location : Arusha
      Posts : 547
      Rep Power : 620
      Likes Received
      144
      Likes Given
      40

      Default Re: Kwa wale wanaotaka kufuga kuku wa kienyeji kwa ujasiriamali

      Nimeipenda sana hii

    20. Tino Mzee wa Shamba's Avatar
      Junior Member Array
      Join Date : 10th August 2013
      Posts : 1
      Rep Power : 0
      Likes Received
      0
      Likes Given
      6

      Post Re: Kwa wale wanaotaka kufuga kuku wa kienyeji kwa ujasiriamali

      Quote By salosalo View Post
      Nimeipenda sana hii
      Wandugu wapenzi Nimeipenda sana hii. Mimi najifunza kufuga kuku wa kienyeji na Batamzinga. Mkuu hapa tutashukuru kama utatukatia ufugaji wa Batamzinga in deatail kama uivyotupa hii ya kuku wa kienyeji. Nina vifaranga 10 vya batamzinga vya umri wa mwezi mmoja hivi. Navifuga kama kuku wa kienyeji tu Je ni sahihi? Ni hasa chakula cha Batamzinga. Wako wanaoniambia kuwa ni Vitunguu maji tu! Nimejaribu kuwawekea hawali! Nifungue kitendawili hiki nataka na mimi siku moja NITOKE na Batamzinga! Tino Mzee wa Shamba

    21. Mokoyo's Avatar
      JF Senior Expert Member Array
      Join Date : 2nd March 2010
      Location : KILIMO KWANZA
      Posts : 9,415
      Rep Power : 9546447
      Likes Received
      2326
      Likes Given
      1914

      Default Re: Kwa wale wanaotaka kufuga kuku wa kienyeji kwa ujasiriamali

      Asante kwa andiko. Vipi kuhusu ufugaji wa NG'OMBE?
      Opportunities favor those who have prepared well..........


    22. Azam

    Similar Topics

    1. Biashara ya Ufugaji wa Kuku wa kienyeji na Masoko yake
      By newmzalendo in forum Ujasiriamali
      Replies: 479
      Last Post: 15th November 2014, 13:57
    2. Insha: YAH: Kuku wa kienyeji na kuku wa kizungu
      By Mzee Mwanakijiji in forum Jukwaa la Lugha
      Replies: 8
      Last Post: 28th February 2013, 21:20
    3. CDM ni kuku wa kienyeji na CCM ni bata wa kienyeji
      By NGULI in forum Habari na Hoja mchanganyiko
      Replies: 9
      Last Post: 13th September 2012, 18:27

    Posting Permissions

    • You may not post new threads
    • You may not post replies
    • You may not post attachments
    • You may not edit your posts
    •  

    Who are WE?

    JamiiForums is a 'User Generated Content' site; anyone can register (MUST) and comment or start a new topic.

    You are always welcome! Read more...

    Where are we?

    We have our offices in Dar es Salaam but we still work virtually.

    For anything related to this site please Contact us.

    Contact us now...

    DISCLAIMER

    JamiiForums, its partners, affiliates and advertisers are not responsible for the content of threads/topics that are submitted by users..

    Read more...

    Forum Rules

    JamiiForums is moderated under the rules set by users and moderators to safeguard you.

    You MUST read them and comply accordingly. Read more...

    Privacy Policy

    We are committed to respecting your privacy rights when visiting any JamiiForums.com page, such as this one.

    Read our Privacy Policy. Proceed here...