Dismiss Notice
You are browsing this site as a guest. It takes 2 minutes to CREATE AN ACCOUNT and less than 1 minute to LOGIN

Namlilia jumanne mayoka

Discussion in 'Jukwaa la Lugha' started by AHAKU, Feb 17, 2010.

  1. A

    AHAKU Member

    #1
    Feb 17, 2010
    Joined: Jan 28, 2010
    Messages: 26
    Likes Received: 0
    Trophy Points: 0
    Nawaamkia wana JF huku nikiwa na machungu makubwa kwa kuondokewa na mmoja wa magwiji wa Kiswahili hususan katika taaluma ya Ushairi Huyu si mwingine bali ni mzee Jumanne Mayoka. Hapa chini nawaletea tanzia yake iliyomo katika mtandao wa kampuni ya Mwananchi na pia gazetini (Mwananchi)
    Yaani angalau Mwananchi limeona umuhimu wa kumuandikia mtaalamu huyu, waandishi wengine katika magazeti mengine tena ya Kiswahili wamepiga kimya kizito ni aibu hii kwa waandishi wetu
    Someni Tanzia yake

    Mayoka: Ingawa kifo kina ogofya, hayuko atakaye kikwepa
    Na Abeid Poyo
    KWA wadau wa lugha ya Kiswahili, mwaka 2010 unaweza ukawa umeanza na nuksi kwao.

    Miezi minane tu baada ya kufariki kwa Sheikh Shaaban Gonga, wadau wa Kiswahili na ulimwengu wake wamempoteza mwanazuoni mwingine mahiri wa lugha hiyo.

    Huyu ni Jumanne Mrisho Mayoka, mmoja wa watunzi na washairi mahiri na maarufu nchini aliyefariki katika hospitali ya Mt Francis ya Ifakara alipokuwa amelazwa wiki iliyopita.

    Kwa mujibu wa familia yake Mayoka ( 66 ) alikuwa akisumbuliwa na maumivu ya kifua. Alizikwa katika makaburi ya Chang’ombe Maduka mawili jijini Dar es Salaam.

    Wasomi wengi wa Kiswahili wanakiri alikuwa na umbuji na umahiri mkubwa katika fani ya ushairi iliyomtambulisha katika ulimwengu wa Kiswahili.

    Ni kwa sababu hii, wapenzi wa ushairi na wadau wa Kiswahili kwa ujumla wamempoteza mmoja wa watu muhimu tena katika kipindi ambacho fani hiyo ikiwa inachungulia kaburi.

    Kwa wanaomjua wanasema, licha ya kusoma kwa lugha ya Kiingereza karibu madaraja yote ya elimu aliyopitia, hakuwa mtumwa wa lugha za kigeni. Aliijua lugha ya Kiswahili, aliipenda, aliionea fahari na hata kuipigania.

    "Ni vigumu kuzungumzia maendeleo ya Kiswahili nchini Tanzania bila ya kulitaja jina la Jumanne Mrisho Mayoka aliyekuwa akijivunia lugha yake adhimu ya Kiswahili...

    Mara zote alikuwa akisema kwa fakhari kuwa asemaye lugha yake hana kigugumizi," anasema Sheikh Khamis Mataka, mtaalamu wa Kiswahili.

    Mataka aliyewahi kuwa mweka hazina wa Chama cha Usanifu wa Kiswahili na Ushairi Tanzania (UKUTA), mwishoni mwa miaka ya 1980 anaendelea kumuelezea marehemu kama mdau mkubwa, mtaalamu, mpenzi wa lugha ya Kiswahili na mshairi farisi aliyetoa mchango mkubwa katika kukijenga, kukilinda na kukienzi Kiswahili.

    "Haya yanadhihirika unapoangalia mchango wake katika kipindi cha Mbinu za Kiswahili kilichokuwa kikirushwa na Redio Tanzania Dar es Salaam na ushiriki wake katika mihadhara na makongamano kadhaa ya lugha ya Kiswahili na Fasihi hususan Ushairi," anafafanua zaidi.

    Alikuwa mshairi wa kimapokeo na pale ulipozuka mgogoro mkubwa baina ya wateteao ushairi wa mapokeo unaozingatia kanuni za utungaji wa shairi hususan vina na mizani na wale watetezi wa ushairi huru ama matingiti, wakiongozwa na baadhi ya wasomi wa Chuo Kikuu cha Dar es Salaam, Mzee Mayoka alishiriki vilivyo na kutoa mchango mkubwa akitetea ushairi wa mapokeo.

    Kwa mujibu wa Mataka, ushahidi wa mchango wake katika mgogoro huu ni kitabu alichokitoa mwaka 1984 na kukipa jina la Mgogoro wa Ushairi na Diwani ya Mayoka.

    Akiutetea ushairi wa kimapokeo kama anavyonukuliwa na Florence Ngesa Indede katika mada yake 'Mabadiliko katika umbo la ushairi na athari zake katika ushairi wa Kiswahili,’ (2008) Mayoka aliyejulikana kishairi kwa jina la Malenga wa Bara aliandika:

    "Ushairi ni mtungo wa kisanaa ulio na mpangilio maalum na lugha ya mkato ambayo ndani yake una vina, urari wa mizani na muwala maalum ambavyo kwa pamoja huwa na fani na maudhui yahusuyo hisi fulani na tukio juu ya maisha ya mtu au watu wa mazingira na wakati maalum."

    Kwa wanaofuatilia kipindi cha Ulimwengu wa Kiswahili kinachorushwa na Televisheni ya Taifa (TBC1) wanajua namna alivyokuwa mshiriki muhimu aliyechangia kwa kiwango kikubwa kukinogesha kipindi hicho ambacho aghlabu kimekuwa chuo chema kwa kutoa maana na maelezo ya maneno mbalimbali ya Kiswahili.

    Utamfurahia Mayoka pale anapofafanua maana na matumizi ya baadhi ya maneno ya Kiswahili kwa kurejea beti za mashairi ama tenzi zilizotungwa na magwiji wenzake miaka mingi iliyopita. Alikuwa na kifua cha kukariri na hili katu si jambo adimu kwa mshairi nguli kama yeye.

    Alikuwa mtetezi na mpiganaji wa lugha ya Kiswahili aliyeamua kukitumia kipindi hicho cha Televisheni kama silaha yake nyingine ya kukipigania Kiswahili.

    Amekufa akikitumikia Kiswahili, ulimwengu wa Kiswahili hauna budi kutambua mchango wake.

    Kwa mujibu wa Barnabas Maro, mwana safu maarufu katika gazeti la Habari Leo, alikuwa Mzee Mayoka aliyewapa tanbihi wazungumzaji wa Kiswahili kujua tafsiri sahihi ya neno la Kiingereza ‘Stake holder’.

    "Zamani kidogo, stake holder ilifasiriwa kuwa 'mshika dau’ hadi mwalimu Jumanne Mayoka, yule mtaalamu wa Kiswahili alipotanabahisha kwamba neno sahihi ni 'mdau' wengi ni wadau…" anasema Maro katika moja ya makala zake gazetini.

    Miongoni mwa watu watakaomkumbuka kwa kiasi kikubwa ni wanajopo wenzake katika vipindi vya televisheni aliokuwa nao bega kwa bega hadi siku za mwisho za umauti.

    Amezidi kutonesha donda la Mzee Suleiman Hegga, Mwalimu Mohammed Mwinyi, Maprofesa Abdallah Safari na David Massamba ambao mwaka 2009 walimpoteza mshiriki mwingine mahiri, Profesa Padri Zakaria Mochiwa.

    Aidha kuondoka kwake kumeongeza pengo la wataalamu waswahili waliokijua Kiswahili bila ya kuwa na vyeti vya madaraja ya kitaaluma kama vile Mzee Khamisi Akida, Pera Ridhiwan na wengineo.

    Baadhi ya wazee hawa wapo waliochangia kwa kiwango kikubwa kuwapandisha chati wasomi wa Kiswahili wanaosifika sasa ndani na nje ya mipaka ya Tanzania. Nani wa kuwaenzi na vipi wataenziwa? Ni maswali yanayopaswa kupatiwa majibu na wale waliobaki katika medani ya lugha ya Kiswahili.

    Mayoka ameondoka, amekifuata kifo ambacho miaka mingi iliyopita aliwahi kukiandikia katika moja ya kazi zake, alisema:

    "Hako yeyote akwepe, ingawa kina ogofyo, Kijapo kisimnyape, afoke kisambe fyo! Kama yupo nimlipe, arudishwe Osagyefyo,
    Ingawa kina ogofya, hako kifo akiepe.

    Hakichaguwi makupe, miti hufyekwa fyekefyo, Wenye hadhi na machepe, wote chawapa chachafyo, Vyote viumbe kichape, visende chafya si chefyo, ingawa kina ogofya, hako kifo akiepe.

    Tama na afe mapepe, akilize hofyo-hofyo, Ndugu hawapati lepe, hata hawasemi fifyo, Hawawezi wamtupe, mazishi yatukuzwafyo,
    Ingawa kina ogofya, hako kifo akiepe.

    Mbali ya Diwani ya Mayoka, alitoa kazi kadhaa kama vile Utenzi wa Vita vya Uhuru wa Msumbiji (1981), Vina na Mizani ni Uti wa Ushairi wa Kiswahili katika Mulika, Fasihi Simulizi na Nahau na Utangulizi wa Diwani ya Ustadh Andanenga (1997). Alitoa mashairi mengi katika magazeti ya Ngurumo, Kiongozi na Mfanyakazi.

    Mayoka aliyekuwa msomi wa elimu kitaaluma na mhitimu wa Shahada ya Uzamili ya Chuo Kikuu cha Manchester, aliwahi kushika nyadhifa kadhaa ikiwemo Ukurugenzi Mkuu wa Taasisi ya Elimu ya Watu Wazima (TEWW) kuanzia mwaka 1991 hadi 2003 alipostaafu utumishi wa umma.

    Aidha aliwahi kuwa mjumbe wa Halmashauri ya iliyokuwa Taasisi ya Uchunguzi wa Kiswahili ya Chuo Kikuu cha Dar es Salaam (TUKI) na Mkuzaji mitaala katika iliyokuwa Wizara ya Elimu na Utamaduni Kilipoanzishwa Chuo Kikuu cha Waislam cha Morogoro mwaka 2005 alikuwa Mkuu wa kwanza wa kitivo cha Sanaa na mhadhiri wa masomo ya Kiswahili na Saikolojia ya Elimu.

    Tarikhi yake inaonyesha alizaliwa mwaka 1944, Kaliua mkoani Tabora. Awali alisomea ualimu katika chuo cha Katoke Bukoba, na baadaye, Stashahada katika taaluma za Maendeleo ya Jamii na Elimu ya Watu Wazima kabla ya kwenda nchini Uingereza kusoma shahada ya Uzamili katika Elimu. Ameacha mjane na watoto watano.

    Sote ni wa Mwenyezi Mungu na kwake tutarejea.
     
  2. Kiranga

    Kiranga JF-Expert Member

    #2
    Feb 17, 2010
    Joined: Jan 29, 2009
    Messages: 34,583
    Likes Received: 5,633
    Trophy Points: 280
    Huyu Mzee nilikuwa namsikiliza sana kwenye kipindi cha kiswahili RTD.Mmoja wa magwiji wa Kiswahili.
     
  3. A

    AHAKU Member

    #3
    Feb 17, 2010
    Joined: Jan 28, 2010
    Messages: 26
    Likes Received: 0
    Trophy Points: 0
    Alikuwa mchangiaji mzuri hata mimi japo siku moja moja nilikuwa namcheki ila duh alikuwa deep
     
  4. SMU

    SMU JF-Expert Member

    #4
    Feb 17, 2010
    Joined: Feb 14, 2008
    Messages: 7,006
    Likes Received: 857
    Trophy Points: 280
    Upumzike kwa amani Mayoka.
     
  5. A

    AHAKU Member

    #5
    Feb 17, 2010
    Joined: Jan 28, 2010
    Messages: 26
    Likes Received: 0
    Trophy Points: 0
    nilikuwa namcheki pale runingani TVT sasa TBC1
     
  6. Sikonge

    Sikonge JF-Expert Member

    #6
    Feb 17, 2010
    Joined: Jan 19, 2008
    Messages: 11,397
    Likes Received: 190
    Trophy Points: 160
    Nilivyosoma Jumanne Mayoka (Majoka) nilifikiri ni ile familia ya kijijini kwetu. Jina lilikuwa limenikaa vizuri tu masikioni/machoni hadi nilipokuja kusoma ndani zaidi. Huyu Mzee namkumbuka sana ingawa sikuwa mpenzi wa lugha ila nilikuwa nawasikiliza mara moja moja. Nakumbuka siku moja wakawa wanabishana kuhusu jina la beberu wa kondoo anaitwaje kwa kiswahili. Baada ya mjadala mkubwa sana, wakaamuwa kumpa jina la Kisukuma/kinyamwezi yaani anaitwa NG'ONDI. Sijui kama watakuwa bado wanatumia hilo jina au wamebadili.

    Hawa wazee wamefanya kazi moja safi sana ingawa kwa sasa naona kuna mengine hawa jamaa wanaharibu kabisa. Kwa nini kwa mfano TV isiitwe tu TV na badala yake wanaitwa eti Luninga? Kwa nini computer issitwe kompyuta na badala yake wanaita sijui nini? Kuna maneno kama Miundombinu nakubaliana nalo maana kwa kiingereza linawapa shida sana hasa wazee.

    Rip Mzee Mayoka!!!!!
     
  7. Mzee Mwanakijiji

    Mzee Mwanakijiji Platinum Member

    #7
    Feb 17, 2010
    Joined: Mar 10, 2006
    Messages: 30,400
    Likes Received: 2,465
    Trophy Points: 280
    Kwetu siye wapenzi wa lugha ya Kiswahili kwa hakika tumempoteza mwalimu na gwiji wa lugha hiyo kwa hakika tutamkosa sana. Mungu ailaze roho yake pema peponi. Amina
     
  8. P

    Pascal Mayalla JF-Expert Member

    #8
    Feb 17, 2010
    Joined: Sep 22, 2008
    Messages: 20,551
    Likes Received: 6,161
    Trophy Points: 280
    Hata mimi namkumbuka enzi zile za RTD kwenye kipindi cha Mbinu za Kiswahili, kikiendeshwa na Suleiman Hegga, wakati huo akiwa na Abdulbary Diwani, Salim Ali Kibao na wengine wawili ambao majina yamenitoka. Mghanii wa wakati huo akiwa ni Athumani Khalfani, wana mashairi maarufu akiwemo Amiri A.S Adanenga, (Sauti ya Kiza)

    Enzi hizo redio ni moja tuu, ikiwashwa asubuhi ni mpaka usiku.

    RIP Jumanne Mayoka, kaungane na mdogo wako Nadhir Mayoka.
     
  9. Anyisile Obheli

    Anyisile Obheli JF-Expert Member

    #9
    Feb 17, 2010
    Joined: Dec 13, 2009
    Messages: 3,294
    Likes Received: 8
    Trophy Points: 135
    kweheli ndugu Mayoka,
    ni kweli umetutoka,
    machungu kutuachia
    daima tutakulilia

    umetuacha Mayoka
    kama mti na shoka
    kuomboleza hatutachoka
    daima tutakulilia

    daima tutakkulilia
    kipenzi chetu Mayoka
    pengo ulilo liacha
    hakuna wa kuliziba

    kweheli mayoka kwaheri
    jamii twakutakia heri
    Mungu iweke pema mahari
    roho yake mayoka
     
  10. C

    Choveki JF-Expert Member

    #10
    Feb 18, 2010
    Joined: Apr 16, 2006
    Messages: 448
    Likes Received: 8
    Trophy Points: 35
    Buriani bin Mayoka;



    Buriani e mayoka, kwa heri umetutoka
    Twakuombea Rabuka, peponi uje kufika
    kwa mengi twakukumbuka, na yale uloandika
    Jumanne umetutoka, buriani bin Mayoka


    Buriani we Mayoka, machozi yanatutoka!
    Amekuita Rabuka, Muumba alotukuka
    kwa heri baba Mayoka, kwa heri babu Mayoka
    Jumanne umetutoka, buriani bin Mayoka


    Kwa heri bwana Mayoka, kwaheri umeondoka
    Ghafula umetutoka, wakati wahitajika
    Mapenzi ya Mtukuka, ingawa twasikitika
    Jumanne umetutoka, buriani bin Mayoka


    Kwa heri gwiji Mayoka, ni wengi tumeshituka
    Habari zikazunguka, Dunia kusikitika
    Mwalimu hukuamka, Yarabi amekuita
    Jumanne umetutoka, buriani bin Mayoka


    Kwa heri ndugu Mayoka, simanzi imetushika
    Ni wengi tunatamka, waenda kupumzika
    Wafiwa mjekumbuka, kwa sala twamkumbuka
    Jumanne umetutoka, buriani bin Mayoka
     
  11. The Boss

    The Boss JF-Expert Member

    #11
    Feb 18, 2010
    Joined: Aug 18, 2009
    Messages: 36,064
    Likes Received: 14,310
    Trophy Points: 280
    buriani mayoka...
     
  12. Tusker Bariiiidi

    Tusker Bariiiidi JF-Expert Member

    #12
    Feb 18, 2010
    Joined: Jul 3, 2007
    Messages: 4,587
    Likes Received: 37
    Trophy Points: 145
    RIP Jumanne Mayoka... Mkuu Pasco sikujua kama Nadhir Mayoka hatunaye hapa duniani... RIP Nadhir Mayoka Pasco nashukuru kwa taarifa...
     
  13. MwalimuZawadi

    MwalimuZawadi JF-Expert Member

    #13
    Feb 18, 2010
    Joined: Sep 1, 2007
    Messages: 643
    Likes Received: 1
    Trophy Points: 0
    Tutakosa sana mchango wako wa lugha hii tamu, RIP Mayoka
     
  14. X-PASTER

    X-PASTER Moderator

    #14
    Feb 19, 2010
    Joined: Feb 12, 2007
    Messages: 11,651
    Likes Received: 75
    Trophy Points: 145
    1
    Bismillaahi Naanza, salaam zipokeeni
    Tutakaa tukiwaza, machozi tele Machoni,
    Mwenzetu ameshaanza, nasisi tupo mbioni,

    Ametutoka mpenzi, Mayoka hayupo tena

    2
    Yanabaki simulizi, amekwenda kwa manani
    Katuachia simanzi, ushairi mashakani
    Kigogo wetu wa tenzi, mrithi wake ni nani

    Ametutoka mpenzi, Mayoka hayupo tena

    3
    Kiswahili alikienzi, akipa tele thamani
    Mashughuri kwenye tenzi, sote tulimuamini
    Alikuwa ni muhunzi, kwa tungo zake za fani

    Ametutoka mpenzi, Mayoka hayupo tena

    4
    Alikuwa ni mtetezi, akulala asilani
    Kiswahili kukienzi, tunampa shukurani
    Alikuwa mkombozi, afananaye ni nani

    Ametutoka mpenzi, Mayoka hayupo tena

    5
    Alikuwa ni jahazi, akwenda mbio majini
    Akuwa mkimbizi, wa lugha asilani.
    Kuendelea siwezi, kalamu naweka chini

    Ametutoka mpenzi, Mayoka hayupo tena
     
  15. m

    maikomjd New Member

    #15
    Feb 19, 2010
    Joined: Oct 30, 2008
    Messages: 1
    Likes Received: 0
    Trophy Points: 0
    Nimepokea taarifa hii kwa mshituko, sikuwa na taarifa. Msiba huu unanigusa sana kwani huyu aliwahi kuwa mkurugenzi wa Taasisi ya elimu ya Watu wazima katika miaka ya 90 wakati nikiwa mwanafunzi katika Taasisi hiyo.

    Hili ni pigo katika fani ya Kiswahili na kwa wadau wengine!
     
  16. B

    Bulesi JF-Expert Member

    #16
    Feb 21, 2010
    Joined: May 14, 2008
    Messages: 6,273
    Likes Received: 252
    Trophy Points: 180
    Mola aiweke roho ya marehemu Mayoka peponi. Mimi binafsi nilijifunza mengi sana kutokana na kusikiliza MBINU ZA KISWAHILI kipindi ambacho marehemu alikuwamchangiaji mahili sana hasa pale walipokuwa wanabishana na magwiji wenzie ambao pia ni marehemu Prof. Zakaria Mokiwa na Mzee Akida.. R.I.P. magwiji wetu
     
  17. Balantanda

    Balantanda JF-Expert Member

    #17
    Feb 21, 2010
    Joined: Jul 13, 2008
    Messages: 12,094
    Likes Received: 630
    Trophy Points: 280
    Mkuu Pasco nadhani hapo mmojawapo unamzungumzia mzee Hamis Akida

    R.I.P Mzee wetu Nguli wa Kiswahili Jumanne Mayoka
     
  18. Mphamvu

    Mphamvu JF-Expert Member

    #18
    Dec 29, 2011
    Joined: Jan 28, 2011
    Messages: 10,393
    Likes Received: 577
    Trophy Points: 280
    Aliandika shairi la 'Ningekuwa na Sauti' lililokuwa likipatikana katika Diwani ya Fungate ya Uhuru ya Mohamed Seif Hatibu(Ph.D)...
    Alikuwa mfuasi wa ushairi wa Kimapokeo huyu!
     
Loading...