Dismiss Notice
You are browsing this site as a guest. It takes 2 minutes to CREATE AN ACCOUNT and less than 1 minute to LOGIN

Miaka zaidi ya kumi tokea hotuba hii itolewe – Muungano ni kero ?

Discussion in 'Jukwaa la Siasa' started by abdulahsaf, Feb 22, 2012.

  1. a

    abdulahsaf JF-Expert Member

    #1
    Feb 22, 2012
    Joined: Aug 31, 2010
    Messages: 859
    Likes Received: 1
    Trophy Points: 0
    [h=1][/h]Written by Mrfroasty (Ufundi) // 21/02/2012 // Habari // No comments


    MAELEZO VA MHESHIMIWA MAKAMU WA RAIS DKT. 0. A. JUMA,
    KATIKA MAZUNGUMZO NA MABALOZI WA TANZANIA WALIOKO NCHI ZA NJE,
    KUHUSU UTEKELEZAJI WA SHUGHULI ZA MUUNGANO
    WHITE SANDS HOTEL TAREHE 20 APRILI, 1999
    Mheshimiwa Mwenyekiti, Waheshimiwa Mabalozi, Mabibi na Mabwana.
    SHUKURANI NA PONGEZI
    Kwanza kabisa napenda kwa dhati kukushukuru wewe Ndugu Mwenyekiti kwa
    kunipa heshima ya kuja kuzungumza na Mabalozi wetu walioko nchi za nje
    pamoja na viongozi wa Makao Makuu ya Wizara ya Mambo ya Nchi za Nje na
    Ushirikiano wa Kimataifa, katika mkutano ambao naambiwa unafanyika baada
    ya kipindi cha miaka 12 kwani mara ya mwisho ulifanyika mwaka 1987. Kwa
    maana hiyo pamoja na kukushukuru kwa kunishirikisha ningependa nikupongeze
    sana Mheshimiwa Mwenyekiti kwa jitihada zako zilizosaidia kuwezesha kikao
    hiki kifanyike. Ni matumaini yangu kwamba pamoja na matatizo yetu ya
    kiuchumi, lakini utaratibu huu wa kuwapa nafasi Mabalozi wetu walioko
    nchi za nje kuja na kujifunza mambo na mabadiliko yanayotokea nchini
    ni vyema uendelezwe kwani naamini unawasaidia sana Mabalozi wetu katika
    kutekeleza majukumu yao makubwa kwa maslahi ya Taifa hill.
    Binafsi nimefarajika sana kushiriki katika kikao hiki. Kwanza kimenipa
    nafasi kwa mara ya kwanza kuonana na kujuana na Mabalozi wetu wote ambao
    wengine tulikuwa hatujaonana tokea nichaguliwe kushika nafasi hii. Aidha
    kwa sababu kuundwa upya Ofisi ya Makamu wa Rais ni moja kati ya mabadiliko
    ambayo yametokea katika kipindi hiki ambapo hamkuwa na vikao vya aina
    hii. Kwa hiyo ni nafasi nzuri ya kuwajulisha Mabalozi majukumu mapya ya
    Ofisi ya Makamu wa Rais. Kuundwa ofisi mpya ya Makamu wa Rais kunatokana
    na mabadiliko ya Kumi na moja (11) ya Katiba ya Jamhuri ya Muungano
    ambayo yaliondoa utaratibu wa zamani wa kuwa na Makamu wa Rais wawili
    na kuweka muundo wa kuwa na Makamu wa Rais mmoja katika uongozi wa nchi
    yetu. Kutokana na mabadiliko haya pamoja na Makamu wa Rais kuwa Msaidizi
    Mkuu wa Rais lakini Ofisi ya Makamu wa Rais pia imekabidhiwa majukumu
    yafuatayo:
    1. Kuratibu mikakati ya kuondosha umasikini nchini.
    2. Hifadhi na Utunzaji wa Mazingira.
    3. Kuratibu shughuli za vikundi visivyokuwa vya Serikali (NGOs).
    4. Kuratibu shughuli za Muungano.
    Ndugu Mwenyekiti,
    Shughuli zote hizo zina umuhimu mkubwa kwa uhai na maendeleo ya
    nchi yetu. Kutokana na uchache wa muda sikusudii kujadili mbinu
    za utekelezaji wa rnajukumu hayo yote lakini ninawashauri Mabalozi
    wakati wakiwa hapa waonane na Waziri wa Nchi Ofisi ya Makamu wa Rais
    ambaye atawapa maelezo na ufafanuzi zaidi juu ya malengo na mbinu za
    utekelezaji wa majukumu haya.
    UTEKELEZAJI WA SHUGHULI ZA MUUNGANO
    Ndugu Mwenyekiti, Kwa vile ajenda ya utekelezaji wa shughuli za Muungano
    nayo ni pana na ni vigumu kwa muda niliopewa kuzungumzia utekelezaji
    wa shughuli zote za Muungano nimeona nigusie mambo ambayo yatawasaidia
    Waheshimiwa Mabalozi kuelewa hali ilivyo sasa katika utekelezaji wa
    shughuli za Muungano. Nitagusia mambo yafuatayo:
    1. Jitihada za Serikali zote mbili kuondoa mambo yanayoleta vikwazo
    katika utekelezaji wa shughuli za Muungano.
    2. Taarifa ya utekelezaji wa MUAFAKA uliofikiwa na Serikali zote
    mbili mwaka 1994.
    3. Ufafanuzi kuhusu nafasi ya Rais wa Zanzibar katika Jamhuri ya
    Muungano baada ya mabadiliko ya Kumi na moja (11) ya Katiba ya Jamhuri
    ya Muungano.
    4. Mchango ambao Mabalozi wa Tanzania walioko nje wanaweza kusaidia
    katika kuimarisha Muungano.
    5. Maoni kuhusu hatima ya Muungano wetu.
    JITIHADA ZA SERIKALI ZOTE MBILI KUONDOA MAMBO YANAYOLETA VIKWAZO KATIKA
    UTEKELEZAJI WA SHUGHULI ZA MUUNGANO
    Ndugu Mwenyekiti,
    Naamini Waheshimiwa Mabalozi wanaelewa kwamba ingawa Muungano wetu umedumu
    kwa miaka 35 sasa, lakini katika vipindi mbali mbali tokea kuasisiwa
    kwa Muungano wetu kumekuwepo madai, malalamiko, manung’uniko, pamoja
    na kushutumiana upande mmoja umevunja Katiba au hautekelezi mapatano ya
    Muungano kama nchi mbili zilivyokubaliana. Wakati mwingine hali ilikuwa
    mbaya kiasi cha kuhatarisha uhai wa Muungano wenyewe. Mengi ya kero
    na malalamiko yameshughulikiwa na mengine kupatiwa ufumbuzi lakini kwa
    vile matatizo bado yako na yanaendelea kulalamikiwa na pande zote mbili,
    nimeona ni vyema nikumbushe yale madai na manung’uniko makubwa kutoka
    pande zote mbili za Muungano:
    Upande wa Zanzibar
    a) Dai kubwa Ia Zanzibar ni kwamba haifaidiki ipasavyo na fursa na
    haki zake za Mamlaka ya Utaifa “Sovereignty” kama inavyofaidika Serikali
    ya Tanzania Bara (Tanganyika) ambayo ndiyo inayohodhi Mamlaka ya Utaifa
    “Sovereignty” hiyo. Tanzania Bara inapata misaada mikopo, ruzuku kutoka
    nchi rafiki na Mashirika ya Kimataifa kwa jina Ia Tanzania lakini
    Zanzibar haimo. Wakati huo huo Zanzibar hairuhusiki kuwasiliana moja kwa
    moja na nchi au Mashirika hayo kwa mambo yanayohitaji Mamlaka ya Utaifa
    “Sovereignty”. Madai hapa ni kwamba Zanzibar ilikuwa na Mamlaka ya Utaifa
    “Sovereignty” yake kabla ya Muungano, Mamlaka hayo ndio yaliyounda Mamlaka
    ya Utaifa wa Serikali ya Jamhuri ya Muungano ikawa (One Sovereignty
    Republic) Serikali ya Muungano. Kwa hiyo Zanzibar ina haki kufaidika na
    Mamlaka hayo kwa mambo yote ya Muungano kama inavyofaidika Tanzania Bara.
    b) Dai Ia pili Ia Zanzibar linahusu mahusiano ya kiuchumi baina
    ya Serikali mbili. Uchumi si suala Ia Muungano, lakini nyenzo kubwa za
    uchumi, hasa Sera za uchumi na Kifedha (Monetary and Fiscal Policies)
    ni mambo ya Muungano. Hapakuwekwa utaratibu mzuri vipi uchumi wa Zanzibar
    unaweza kufaidika au kufidiwa wakati zinapotokea athari zinazosababishwa
    na hatua za marekebisho ya uchumi zinazochukuliwa na Tanzania Bara. Siku
    za nyuma ikifanyika kwamba SMT inapunguza thamani ya sarafu ya Tanzania,
    kuongeza viwango vya riba vya Mabenki, kupunguza matumizi katika sekta
    ya umma au kuondoa fidia (subsidy) kwa nyenzo, vifaa na malighafi
    zinazotumika sehemu zote za Muungano bila kushauriana na SMZ. Tatizo
    kubwa zaidi katika masuala ya uchumi ni utata uliokuwepo kuhusu Benki
    Kuu ya Tanzania (BoT) na nafasi ya Zanzibar katika Benki hiyo. Sasa upo
    muelekeo suala hili litapatiwa ufumbuzi mara Zanzibar itakapokubali kuwa
    mteja wa Benki hiyo kwa kuweka akaunti zake za Serikali.
    c) Kuhusu Mambo ya Nje, kwa muda mrefu Zanzibar imekuwa ikidai kwamba
    kilichokusudiwa kuingizwa katika Muungano ni “External Affairs” kama
    ilivyo katika “Articles of Union” na kwa hiyo Uhusiano wa Kimataifa si
    shughuli ya Muungano. Zanzibar kwa kutumia uhusiano wa Kimataifa ingeweza
    kuwa na mahusiano na ushirikiano na nchi rafiki na kuwa mwanachama wa
    Mashirika ya Kimataifa yasiyohitaji “Sovereignty” na kuwa na makubaliano
    au mikataba ya Kimataifa kwa mambo yasiyokuwa ya Muungano.
    d) Zanzibar ilidai kwamba Katiba zote mbili za SMT na SMZ zinatambua
    kuwepo kwa Serikali ya Mapinduzi ya Zanzibar na kuwepo Rais wa Zanzibar
    basi Serikali na Rais wanahitaji kuwa na vielelezo vinavyokubalika
    kimataifa (Bendera, Nembo, Wimbo wa Taifa, Rais kupigiwa mizinga 21
    anaposafiri nje ya nchi na vielelezo vingine).
    e) Manung’uniko mengine kutoka Zanzibar yalihusu uwakilishi katika
    vyombo vya Muungano, Mashirika ya Kimataifa na Uwiano wa Mabalozi
    na nafasi nyingine. Madai mengine ni pamoja na mambo ya uraia hasa
    kutambuliwa kwa sheria ya Mzanzibari, uhamiaji, malalamiko kuhusu
    fomula ya kuchangia mambo ya Muungano, miliki ya fedha za kigeni na
    mambo mengineyo.
    Upande wa Tanzania Bara
    a) Hoja za Serikali ya Jamhuri ya Muungano ni kwamba madai mengi ya
    Zanzibar yanahoji Mamlaka ya Utaifa “Sovereignty” wa nchi tabia ambayo
    inaashiria kukiuka makubaliano ya Muungano, kuvunja Katiba na kuhatarisha
    uhai wa Muungano wenyewe.
    b) SMT imekuwa ikilalamika kwamba SMZ ina tabia ya kuvunja Katiba
    mara kwa mara kwa visingizio ambavyo vingeweza kupatiwa ufumbuzi
    katika utaratibu wa matakwa ya Katiba yenyewe (mifano kuundwa vikosi
    vya SMZ ambavyo vina sura za kijeshi, kupokelewa wageni Zanzibar na
    kupigiwa mizinga 21, kuingiza vifungu katika Katiba ya Zanzibar ambavyo
    vinagongana na Katiba ya Jamhuri ya Muungano, uongozi wa Zanzibar kutoa
    maagizo ya ajira au “posting” kwa nafasi za ofisi za Ubalozi na ofisi
    ndogo ya Mambo ya Nje iliyopo Zanzibar kinyume na taratibu, Zanzibar
    kujiunga na OIC n.k.).
    c) Kuhusu mahusiano ya kiuchumi mara nyingi SMZ inakuwa haiko
    tayari kufanya mageuzi ya kiuchumi inapohitajika kufanya hivyo. Kwa vile
    uchumi si mambo ya Muungano, SMT haina madaraka kuingilia mambo hayo,
    matokeo yake Sera za kiuchumi na fedha za Serikali mbili huwa haziendi
    pamoja. Kwa muda mrefu SMZ haikuwa tayari uchumi wake ufanyiwe uchunguzi
    na World Bank/IMF ili SMZ nayo ifaidike na program za Mashirika hayo,
    lakini wakati huo huo ikubali masharti yanayotolewa na Mashirika hayo
    ya fedha. Kuhusu SMZ kufaidika na fursa za Benki Kuu ya Tanzania (BoT)
    tatizo ni kwamba SMZ bado haikuhamishia akaunti zake za Serikali katika
    Benki hiyo. Ili SMZ ipate fursa zote za BoT lazima iwe ni mteja wa Benki
    hiyo kama ilivyo SMT.
    d) SMT inadai kwamba mara nyingi Zanzibar inayachukulia matatizo ya
    utekelezaji wa shughuli za Muungano kisiasa, wakati mambo mengi hasa ya
    uchumi, fedha, mabenki ni mambo ya kitaalamu ambayo yanahitaji ushauri
    wa kitaalamu. Hali hii inafanya madai mengi ya Zanzibar yafanywe na
    wanasiasa ambao hutumia hoja za kisiasa badala ya utaalamu unaohitajika
    kufanikisha shughuli inayolalamikiwa.
    e) SMT inaamini kwamba matatizo ya kero nyingi au zote zinaweza
    kupatiwa ufumbuzi kwa njia ya mikutano ya pamoja, mashauriano ya kidugu na
    kuwepo nia nzuri “political will” ya kila upande kuelewa hoja za upande
    mwingine. SMT inadhani kwamba tabia ya kulalamikia mambo ya Muungano nje
    ya utaratibu (magazeti, uchochezi wa kisiasa na malumbano) kunazidisha
    hali ya mvutano kwa mambo ambayo yanaweza kumalizwa kabisa.
    Ndugu Mwenyekiti,
    Mengi kati ya madai ya pande zote mbili ni mambo ya zamani na
    yameshughulikiwa na yanaendelea kushughulikiwa na Serikali zetu kwa nia
    ya kuyapatia ufumbuzi wa kudumu.
    HATUA ZILIZOCHUKULIWA KUSHUGHULIKIA KERO ZA MUUNGANO
    i) Katika mwaka 1977 ulianzishwa utaratibu wa mashirikiano baina
    ya Serikali mbili. Wizara na taasisi zote zilitakiwa ziwe na vikao vya
    mashirikiano.
    ii) Kuchukua hatua za haraka sana za kudhibiti kuchafuka kwa hali
    ya hewa ya Kisiasa iliyojitokeza Tanzania Zanzibar mwaka 1984.
    iii) Iliteuliwa Tume ya Chama mwaka 1984 iliyoongozwa na Dr. Salmin
    Amour (sasa Rais wa Zanzibar)
    iv) Rais aliteua Tume ya Rais ya Mapato na Matumizi ya Serikali
    ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania ya mwaka 1991 ikiongozwa na Ndugu
    E. I. M. Mtei.
    v) Rais aliteua Kamati ya Wataalam ya kushughulikia mambo ambayo
    ni vikwazo katika shughuli za Muungano ya mwaka 1992 ikiongozwa na Ndugu
    W. H. Shellukindo.
    vi) Mwaka 1993 Bunge iliishughulikia vizuri Hoja za Wabunge waliojiita
    Kundi Ia G55 ambao walidai Muundo wa Serikali Tatu utakaohakikisha kuwepo
    kwa Serikali ya Tanganyika ndani ya Muungano.
    vii) Ulianzishwa utaratibu wa uongozi wa Serikali zetu mbili
    kukutana. Vikao hivyo viliongozwa na Mheshimiwa Waziri Mkuu wa Serikali
    ya Jamhuri ya Muungano Ndugu J. S. Malecela na Waziri Kiongozi wa SMZ
    Dkt. O. A. Juma. Vikao hivi ndivyo vilivyozaa MUAFAKA baina ya Serikali
    mbili.
    UTEKELEZAJI WA MUAFAKA
    Kutokana na hali isiyoridhisha ya utekelezaji wa shughuli za Muungano
    tarehe 28.07.1992 Mheshimiwa Rais wa Jamhuri ya Muungano alichaguwa
    Kamati ya Wataalamu iliyongozwa na ndugu W. H. Shellukindo aliyekuwa
    Katibu Mkuu wa Ofisi ya Waziri Mkuu wakati ule, kuiongoza Tume hiyo
    ambayo miongoni mwa Hadidu rejea zake ilikuwa ni kufanya uchambuzi wa
    kina na kushauri utaratibu mzuri wa kuondosha kero na vikwazo katika
    shughuli za Muungano.
    Kamati ya Ndugu Shellukindo ambayo ilikuwa na wataalamu wa juu kutoka
    sehemu zote mbili za Muungano ilifanya kazi kubwa sana na ilitoa
    mapendekezo ambayo ndiyo yaliyokuwa chimbuko Ia MUAFAKA uliofikiwa na
    Serikali zetu mbili mwaka 1994.
    Kutokana na majadiliano ya kina na uwazi, tulifikia MUAFAKA kuhusu masuala
    mbali mbali ambayo kwa sababu ya uchache wa muda nitaelezea yale maeneo
    muhimu tu:
    1. MAMLAKA YA UTAIFA “Sovereignty”
    Ilikubaliwa kuwa Mamlaka ya Utaifa “Sovereignty” ni moja na
    haigawiki. Suala hili ni moja katika makubaliano muhimu sana. Kulikuwa
    na mawazo kutokana na madai mengine yaliyosikika kutoka Zanzibar ambayo
    nimeyaeleza hivi punde ilijengeka dhana kwamba Zanzibar inadai utaifa
    wake. Baada ya mjadala mgumu ilifahamika kwamba Zanzibar haidai Mamlaka
    ya Utaifa “Sovereignty” igawanywe, bali inataka iweze kufaidika na fursa
    zote na haki ya Mamlaka ya Utaifa “Sovereignty” kwa mambo ya Muungano
    kama inavyofaidika Serikali ya Jamhuri. Hivyo ilikubalika utengenezwe
    utaratibu maalumu utakaoiwezesha Zanzibar kufaidika na fursa zote za
    Mamlaka ya nchi bila kuathiri na kuingilia Mamlaka ya Utaifa “Sovereignty”
    yenyewe. Ukweli utaratibu huo bado haujaandaliwa.
    2. Katiba
    Ilikubaliwa kwamba Katiba zote mbili zipitiwe ili kuondosha vifungu
    vinavyosababisha migongano. Hili nalo halijatekelezwa kikamilifu.
    3. Mambo ya Nje
    Tulikubaliana uandaliwe utaratibu utakaoiwezesha Zanzibar kuwa na
    mahusiano ya nchi za nje na vyombo vya kimataifa kwa mambo yasiyokuwa
    ya Muungano na ilitakiwa Wizara ya Mambo ya Nchi za Nje na Ushirikiano
    wa Kimataifa iandae utaratibu huo. Baada ya kufikia muwafaka kwamba
    utaandaliwa utaratibu utakaoiwezesha Zanzibar kufaidika na fursa zote za
    kuwa na uhusiano na nchi za nje na vyombo vya kimataifa ilikubalika kwamba
    suala Ia uhusiano wa kimataifa liendelee kuwa Ia Muungano. Bahati mbaya
    hadi leo utaratibu haujaandaliwa. Pia ilikubaliwa suala Ia Uwakilishi wa
    Wazanzibar Makao Makuu ya Wizara, Balozi za nje nalo liwekewe utaratibu
    na Ofisi ndogo ya Mambo ya Nje Zanzibar iimarishwe.
    4. Mambo ya Sarafu, Fedha na Mabenki
    Ulifikiwa muwafaka kwamba Tanzania ikiwa “One Sovereign State” inapaswa
    kuwa na:
    * Benki Kuu moja (One Central Bank)
    * Sarafu moja (One Currency)
    * Mamlaka moja ya Masuala ya Fedha (One Monetary Authority)
    * Sera moja ya Masuala ya Fedha (One Monetary Policy)
    * Udhibiti na Usimamizi wa Mabenki mmoja (Single Authority for Central and Supervision of Banks and Financial Institutions)
    Hili limetekelezwa lakini bado kuna tatizo Ia Benki Kuu (BoT) kutoa
    huduma kwa Serikali zote mbili, kama ilivyoelezwa hapo awali.
    5. Ulinzi na Usalama
    * Ilikubaliwa yaendelee kuwa mambo ya Muungano na Rais wa Jamhuri
    pekee kama Amiri Jeshi Mkuu aendelee kuwa na Mamlaka ya kuunda majeshi
    yote nchini.
    * Kikosi cha Kuzuwiya Magendo Zanzibar yaani KMKM kiitwe “Zanzibar
    Coast Guard”.
    6. Ilikubaliwa Ushuru wa Forodha na Kodi ya Mapato ziendelee kuwa
    shughuli za Muungano lakini viongozi wa Wizara mbili za Fedha walitakiwa
    waweke utaratibu wa kudumu wa kukutana kabla ya kutangaza bajeti zao ili
    wazungumzie na wakubaliane juu ya masuala ya sera na misingi ya bajeti
    zao.
    7. Misaada, Mikopo Nafuu na Ruzuku
    Ilikubaliwa misaada igaiwe kwa kufuata fomula iliyopendekezwa na
    mtalam wa IMF ambaye alishauri Zanzibar iwe ikipata asilimia ya 4.5 ya
    misaada. Fomula hiyo ilikubaliwa na vikao vya pamoja. Pia ilikubaliwa
    Benki ya Dunia ifanye “Sectoral Study” ili miradi ya Zanzibar nayo
    iingizwe katika programu za kufufua uchumi wa Tanzania na ziwasilishwe
    kwa wafadhili kupitia taratibu za kawaida. Vimejitokeza vikwazo katika
    kutekeleza MUAFAKA huu, lakini hivi sasa linashughulikiwa vizuri.
    8. Tume ya Pamoja ya Fedha
    Ilikubaliwa suala hili ambalo ni Ia Kikatiba litekelezwe. Tume hii ndiyo
    yenye uwezo wa kusawazisha matatizo mengi ya mambo ya Muungano, hasa
    mahusiano ya Fedha, misaada, mikopo, mapato na matumizi ya shughuli za
    Muungano. Ndio pia inayoweza kuamua kiwango cha michango ya Muungano kwa
    kila upande. Sheria imeshatungwa na Bunge Ia SMT, sasa imebaki kuundwa
    tu. Utekelezaji unasubiri hatua kutoka Zanzibar tu.
    Ndugu Mwenyekiti,
    Kwa ufupi nimeona niyataje mambo hayo tu yaliyomo katika MUAFAKA
    uliofikiwa baina ya Serikali zetu mbili lakini Kiambatisho Na.II kimetoa
    mukhtasari wa mambo yote. Napenda nikiri kwamba manung ‘uniko na madai
    yanayoendelezwa kutoka Serikali zetu mbili yanatokana na kutokutekelezwa
    kikamilifu MUAFAKA uliofikiwa mwaka 1994. Kuna sababu zilizochangia
    MUAFAKA huo usitekelezwe kama ilivyokusudiwa:
    1. Harakati na Maandalizi ya uchaguzi wa 1995 ulifanya viongozi
    na wataalamu wote washughulikie suala Ia uchaguzi kwa hiyo hapakuwa na
    nafasi ya kukutana.
    2. Mabadiliko ya uongozi yaliyofanywa hasa kuondoshwa aliyekuwa
    Waziri Mkuu Mheshimiwa J. S. Malecela na kustaafu kwa aliyekuwa Katibu
    Mkuu wake Ndugu Shellukindo.
    3. Mabadiliko ya Kumi na moja ya Katiba ya Jamhuri ya Muungano
    yaliweka utaratibu mpya wa namna ya kumpata Makamu wa Rais wa Jamhuri
    na kumtoa Rais wa Zanzibar asiwemo katika uongozi wa Muungano nab hili
    limeleta kutokuridhika kwa upande wa Zanzibar ndio maana vinatokea
    vikwazo kwa mambo tuliyokwisha kukubaliana.
    4. Wapo baadhi ya viongozi na watendaji wa pande zote mbili za Muungano
    wenye tabia ya kupenda kuendeleza malumbano na kukwamisha utekelezaji
    wa mambo yaliyokubaliwa.
    Ndugu Mwenyekiti,
    Pamoja na hayo, Ofisi ya Makamu wa Rais imekusudia katika mwaka huu
    wa fedha 1999/2000 kulivalia njuga suala hili na kuhakikisha MUAFAKA
    unatekelezwa.
    UFAFANUZI KUHUSU NAFASI YA RAIS WA ZANZIBAR KATIKA JAMHURI YA MUUNGANO
    BAADA VA MABADILIKO YA KUMI NA MOJA NA KUMI NA MBILI YA KATIBA YA JAMHURI
    YA MUUNGANO
    Kwa sababu suala Ia nafasi ya Rais wa Zanzibar katika Muundo wa sasa
    linaweza kuwa kikwazo cha utekelezaji wa MUAFAKA nimeona ni vyema
    nilitolee maelezo ili waheshimiwa Mabalozi waelewe undani na ukweli wake.
    Kama nilivyoeleza hapo awali kwamba mabadiliko ya Kumi na moja ya
    Katiba ya Jamhuri yalisababisha kuwekwa utaratibu mpya wa namna ya
    kumpata Makamu wa Rais na kuweka mfumo wa kuwepo Makamu wa Rais mmoja tu
    hivyo kuwaondoa Rais wa Zanzibar na Waziri Mkuu wasiwe tena Makamu wa
    Rais. Chimbuko Ia mabadiliko haya yanatokana na mapendekezo ya Kamati
    ya Wataalam iliyoongozwa na Jaji Mark D. Bomani iliyochaguliwa na Rais
    kutazama utaratibu unaofaa kumpata Rais katika mfumo wa Demokrasia ya
    vyama vingi. Miongoni mwa mapendekezo mengi iliyotoa, Kamati ya Jaji
    Mark D. Bomani ilitoa mapendekezo yafuatayo kuhusu nafasi ya Makamu wa
    Rais:
    (a) Awepo Makamu mmoja wa Rais
    (b) Makamu wa Rais achaguliwe, asiwe wa kuteuliwa
    (c) Makamu wa Rais atokane na chama kile kile na Rais
    (d) Makamu wa Rais achaguliwe kwa kupendekezwa na chama chake wakati
    ule ule anapopendekezwa mgombea u-Rais na wapigiwe kura kwa
    pamoja; Rais akichaguliwa basi na Makamu awe amechaguliwa.
    (e) Makamu wa Rais asiwe Rais wa Serikali ya Zanzibar wala Waziri
    Mkuu.
    (f) Makamu wa Rais awe ndiye msaidizi mkuu wa Rais katika mambo yote
    na hususan:
    (i) atafanya kazi zote atakazoagizwa na Rais,
    (ii) atafanya kazi zote za Rais kama Rais yuko nje ya nchi
    (iii) atamsaidia Rais katika kufuatilia utekelezaji wa Mambo
    ya Muungano.
    (g) Makamu wa Rais awe mjumbe wa Baraza Ia Mawaziri kwa wadhifa wake.
    Mapendekezo haya yalizaa mjadala mrefu pande zote mbili za
    Muungano. Zanzibar ilikuwa na hoja zifuatazo:
    1. Kumtoa Rais wa Zanzibar katika nafasi ya uongozi wa
    Muungano ni kinyume cha mapatano na makubaliano ya Muungano
    (The Articles of Union, Ibara (vi) (b)) ambayo ilitaja kuwa
    Makamu wa Rais atakuwa ni Mzee Karume Rais wa Zanzibar.
    2. Kumtoa Rais wa Zanzibar katika Muungano kutampa nafasi
    ya kufanya kazi zake kama Rais kamili na hivyo itabidi awe na
    mamlaka, madaraka na vielelezo vyote vya Urais. Hivyo itatoa sura
    kuona kwamba Tanzania ina Marais wawili wenye uwezo sawa sawa.
    3. Kumtoa Rais wa Zanzibar katika Muungano, Zanzibar itakosa
    uwakilishi wa mtu ambaye ndiye mwenye ridhaa ya Wazanzibari
    waliomchagua wenyewe.
    Kulikuwa na hoja nyingine nyingi. Hoja zilizotolewa na Kamati ya Jaji
    Mark Bomani ambazo ndizo zilizokubaliwa zilikuwa kama ifuatavyo:
    1. Kutokana na mfumo mpya wa demokrasia ya vyama vingi upo uwezekano
    mkubwa Rais wa Jamhuri ya Muungano na Rais wa Zanzibar wakapatikana
    kutoka vyama tofauti vya siasa. Inawezekana pia Waziri Mkuu na Waziri
    Kiongozi wakapatikana kutoka vyama tofauti. Pia uwezekano wa vyama tofauti
    vikashika uongozi wa Serikali ya Jamhuri ya Muungano na hivyo hivyo kwa
    Serikali ya Mapinduzi Zanzibar upo. Huko nyuma viongozi wote walikuwa
    wanatoka chama kimoja na wakitekeleza sera na itikadi moja. Kutokana na
    ukweli huu halitakuwa jambo Ia busara na manufaa kwa Rais wa Zanzibar
    wala Waziri Mkuu kuendelea kuwa Makamu wa Rais.
    2. Katika mazingira ya mfumo wa demokrasia si vizuri kuwa na viongozi
    wajuu wa nchi wanaoteuliwa. Ni vyema viongozi wa juu wawe wakuchaguliwa
    na wananchi. Hivi sasa Rais wa Zanzibar anachaguliwa na wananchi wa
    Zanzibar tu na si vyema kulazimisha Rais huyo achaguliwe na wananchi
    wa Bara pia, kwani kufanya hivyo itaingilia uhuru na mamlaka ambayo
    Wazanzibari wamepewa kikatiba. Kwa misingi hiyo ilipendekezwa Makamu
    wa Rais naye awe wa kuchaguliwa na wananchi wakati ule ule wananchi
    wanapomchagua Rais wa Jamhuri; Makamu wa Rais achaguliwe wakati ule ule
    anapopendekezwa mgombea wa Urais na wapigiwe kura kwa pamoja (Mgombea
    Mwenza). Rais akichaguliwa basi Makamu awe amechaguliwa.
    3. Hoja ya tatu ilikuwa kwamba utaratibu huu hautavunja mapatano
    na makubaliano ya Muungano kwani utaratibu wa kuwa na viongozi wa juu
    (Rais na Makamu) utabaki vile vile. Rais akitoka sehemu moja ya Muungano
    basi Makamu atatoka sehemu nyingine, kwa maana hiyo siku zote Rais
    na Makamu watatoka sehemu tofauti za Muungano. Kwa maana hiyo tafsiri
    ya Zanzibar si sahihi kwani tafsiri yao inamaanisha kwamba siku zote
    Zanzibar atoke Makamu wa Rais tu. Ukweli ni kwamba Rais wa Jamhuri pia
    anaweza kutoka Zanzibar. Zaidi ya hayo, kwa utaratibu huu siku zote
    viongozi hao watatoka kutoka chama kile kile kilichotoa wagombea na
    wakapigiwa kura na wananchi.
    KUHUSU NAFASI VA RAIS WA ZANZIBAR KATIKA MUUNGANO
    Mabadiliko ya 12 ya Katiba ya Jamhuri ya Muungano imetoa ufafanuzi wa
    Ibara ya 28 ya Katiba, kuhusu viongozi wakuu wa vyombo vyenye mamlaka
    ya utendaji katika Jamhuri ya Muungano vilivyotajwa katika Ibara ya Nne
    (4) ya Katiba. Viongozi wakuu wanaohusika na ibara hiyo ambayo wametajwa
    na Katiba ni kama wafuatao:
    (a) Rais wa .Jamhuri ya Muungano
    (b) Makamu wa Rais wa Jamhuri ya Muungano
    (c) Rais wa Zanzibar na
    (d) Waziri Mkuu wa Jamhuri ya Muungano
    Hapana shaka kwamba Rais wa Zanzibar ni mmoja katika viongozi wakuu wa
    Jamhuri ya Muungano kikatiba. Pia kikatiba Rais wa Zanzibar ni mjumbe
    wa Baraza Ia Mawaziri wa Serikali ya Jamhuri ya Muunyano. Aidha katika
    MUAFAKA mambo yafuatayo tulikubaliana
    1. Wizara ya Mambo ya Nje ilitakiwa iandae utaratibu wa
    Itifaki ya Rais wa Zanzibar hapa nchini na anaposafiri nchi za
    nje. Linashughilikiwa.
    2. Kuhusu bendera anapokuwa sehemu yoyote ya Tanzania atumie
    “Presidential Standard” yake na akisafiri nje ya nchi atumie Bendera
    ya Jamhuri ya Muungano na atapigiwa wimbo wa Taifa. 3. Pasiwe na
    pingamizi ya Zanzibar kuwa na vielelezo vyake vya Serikali kwa shughuli
    zake za ndani ya Zanzibar kama inavyotamka Katiba ya Zanzibar.
    4. “Consulates” zinaweza kufunguliwa Zanzibar kwa kufuata taratibu
    za kawaida za kidiplomasia.
    5. Zanzibar inaweza kufungua “Trade Office” nje baada ya mashauriano
    na Wizara ya Mambo ya Nje na Ushirikiano wa Kimataifa.
    6. Aidha Wizara ya Mambo ya Nje na Uhusiano wa Kimataifa ilipewa
    kazi ya kuandaa utaratibu utakayoiwezesha Zanzibar kuwa na mahusiano na
    nchi za nje na vyombo vya Kimataifa.
    Wakati huo huo Rais wa Zanzibar ni mjumbe wa Baraza la Ulinzi na Usalama
    na ana nafasi wakati wowote kukutana na kujadiliana na Rais wa Jamhuri
    kuhusu mada yoyote.
    Nimeeleza hayo kuthibitisha kwamba pamoja na ugumu wake lakini suala
    hili limepatiwa ufumbuzi. Ofisi ya Makamu wa Rais inaratibu shughuli
    za Muungano bila kuingilia uwezo na madaraka ya viongozi wa Serikali ya
    Mapinduzi ya Zanzibar.
    JITIHADA ZA SERIKALI ZETU KUMALIZA KERO
    ZA MUUNGANO
    Katika kuendeleza jitihada za kumaliza matatizo ya Muungano, tarehe 2
    Mei 1998 na tarehe 6 Agosti, 1998 ujumbe wa Serikali mbili ukiongozwa na
    Mheshimiwa Makamu wa Rais Dkt. O. A. Juma kwa upande wa SMT na Mheshimiwa
    Rais wa Zanzibar na Mwenyekiti wa Baraza Ia Mapinduzi Dkt. Salmin Amour
    kwa upande wa SMZ walikutana ili kujadili mbinu za utekelezaji wa mambo
    yafuatayo:
    1. Mgao wa asilimia 4.5 kwa SMZ kutokana na fedha zinazotolewa na
    wahisani.
    2. SMZ kuanza kufaidika na huduma na fursa zote za Benki Kuu ya
    Tanzania (BoT).
    3. Kuharakishwa kuanzishwa kwa Tume ya Pamoja ya Fedha (JFC).
    4. Utaratibu wa kusawazisha madeni baina ya Serikali mbili.
    5. SMZ kuiachia Mamlaka ya Mapato Tanzania (TRA) ifanye kazi zake
    Zanzibar kwa mujibu wa sheria za TRA.
    6. Zanzibar kuanzisha utaratibu wa “Pre-Shipment Inspection” kwa
    bidhaa zinazoingizwa kutoka nje na wafanyabiashara binafsi.
    7. Matatizo ya Bajeti ya SMZ.
    8. Zanzibar kuanzisha kodi ya VAT (limetekelezwa). Mambo haya
    yanaendelea kujadiliwa na Serikali zetu mbili na hapana shaka yatapatiwa
    ufumbuzi.
    MCHANGO WA MABALOZI WA TANZANIA
    WALIOKO NJE KATIKA KUIMARISHA MUUNGANO WETU
    Ndugu Mwenyekiti,
    Mabalozi wetu walioko nje nao wanao mchango mkubwa wa kusaidia kuimarisha
    Muungano wetu. Mna wajibu wa kulinda na kutetea maslahi ya pande zote
    mbili za Muungano wetu hasa kwa upande wa uchumi, uwekezaji, misaada na
    mikopo. Kwa maoni yangu mambo yafuatayo yanahitaji kushughulikiwa kwa
    uzito wake:
    1. Kwa mambo ambayo si ya Muungano – ya Zanzibar – kuyaelezea vizuri
    ili nchi za nje zielewe kwamba Zanzibar inaweza kuwa na uhusiano wa moja
    kwa moja na nchi za nje bila ya kupata kibali cha Hazina ya Serikali ya
    Muungano wa Tanzania kwa mambo ambayo si ya Muungano. Zanzibar inaweza
    kupata misaada, ruzuku kutoka nchi yoyote bila ya kuhitaji kibali cha
    SMT.
    2. Katika kuitangaza Tanzania hasa katika nyanja za uchumi/utalii,
    uwekezaji, n.k. Sehemu zote mbili mipango yake itangazwe sawa sawa. Sasa
    hivi Zanzibar inatoa kipaumbele katika azma yake ya kuifanya Zanzibar iwe
    kituo cha biashara na fedha, Maeneo Huru, azma yake ya kuwa na Bandari
    Huru na suala Ia kukuza utalii. Ili kuondosha malalamiko mabalozi wasaidie
    kutangaza malengo hayo.
    3. Itifaki ya Rais wa Zanzibar
    Naamini miongoni mwenu wapo wenye uzoefu (exposure) wa taratibu za
    nchi nyingine, ambazo baadhi yao zina mfumo wa ama moja au nyingine wa
    muungano. Nitafurahi kikao hiki kikichangia juu ya suala Ia itifaki ya
    Rais wa Zanzibar hasa kutokana na Muundo mpya wa uongozi wa Muungano
    wetu.
    4. Vile vile Balozi zetu za nje zisaidie kufunguliwa ofisi za
    biashara au za kutangaza utalii kila pale ambapo Zanzibar inaamua kufanya
    hivyo.
    5. Viongozi na Maafisa wa pande zote mbili wanapotembeIea katika
    maeneo yenu ya kazi wanastahiki kushughulikiwa na kukaribishwa vizuri
    ili waweze kufanikisha kazi zao. Kuna manung’uniko viongozi na watendaji
    kutoka Tanzania Zanzibar mara nyingine hawapewi heshima wanazostahiki
    wanapokwenda katika Balozi zetu.
    6. Ushauri kwa SMZ
    Hivi sasa dunia inashuhudia mageuzi makubwa ya kiuchumi na
    kibiashara. Serikali zetu zinahitaji ushauri wa mara kwa mara
    kutoka ofisi zetu za ubalozi unaohusiana na mabadiliko yanayotokea
    duniani. Limejitokeza suala kama Rais wa Zanzibar anaweza kuwa na
    mahusiano ya moja kwa moja na ofisi hizo. Kwa maoni yangu, ni vyema
    Wizara iweke utaratibu utakaomwezesha Rais wa Zanzibar kupata taarifa
    anazotaka kutoka Balozi zetu kwa maslahi ya Tanzania Zanzibar.
    Aidha ni vyema Balozi zetu ziwe na utaratibu wa kumpa taarifa Rais wa
    Zanzibar juu ya mageuzi makubwa yanayotokea duniani katika nyanja za
    uchumi, siasa, utawala bora na mtazamo wa dunia kuhusu mambo mbali mbali.
    Ni matumaini yangu kwamba kikao hiki kitajadili maeneo mengine ambayo
    Balozi zetu zinaweza kuchangia kuimarisha Muungano wetu.
    MAONI KUHUSU HATIMA YA MUUNGANO
    Ndugu Mwenyekiti,
    Sasa hivi nchini kunaendelea mjadala kuhusu waraka wa Serikali Na. 1
    (White Paper) na suala Ia Muundo wa Muungano limepewa nafasi ya kwanza
    katika kujadiliwa sehemu zote ambapo Tume ya Rais imepita. Kitu cha kutia
    moyo, Ndugu Mwenyekiti, hadi sasa hakuna taasisi, chama cha siasa, vikundi
    visivyokuwa vya kiserikali (NGOs) au Mtanzania yeyote aliyesema kwamba
    Hataki Muungano wa Tanzania uendeiee kuwepo au uvunjwe. Wako wanaodai
    Muundo wa sasa unafaa lakini ziondoshwe kero, wako wanaodai Serikali
    tatu, yuko anayetaka Serikali nne (moja ya Tanganyika, moja ya Unguja
    moja ya Pemba na ya Muungano), yuko aliyetaka Serikali 26, kila mkoa
    uwe na Serikali yake. Narejea tena hayuko anayetaka Muungano usiwepo.
    Ni dhahiri kwamba Watanzania wanataka Muungano uwepo. Kwa hiyo ni dhahiri
    kwamba hatima ya Muungano wetu ni nzuri.
    Kwa maoni yangu mimi ukiacha Muungano wa muundo wa Serikali moja, ambao
    hauwezi kukubalika hata siku moja kwa upande wa Zanzibar, kufanikiwa kwa
    shughuli za Muungano wowote hakutegemei hata kidogo idadi ya Serikali,
    muhimu ni makubaliano juu ya mambo gani yawe katika Muungano na sehemu
    zote zinazohusika kukubali kwa dhati kuyatekeleza mambo hayo. Aidha ni
    muhimu kuendelea kuwepo nia na dhamira ya kisiasa (political will) ya
    kuwa na Muungano kama waliyokuwa nayo waasisi wa Muungano huu, Mwalimu
    Nyerere na Hayati Mzee Karume.
    Kwa maoni yangu suala Ia muundo wowote mpya utakaoongeza idadi ya
    Serikali unahitaji kufanyiwa “feasibility study” kamilifu kutazama
    maslahi ya kiuchumi kwa muundo huo, gharama za kuuendesha Muungano
    wa aina hiyo, mgawanyo wa madaraka wa viongozi wa juu na pia ikiwa
    Muundo huo unaweza ukadumishwa. Ingelikuwa vizuri wananchi wakapelekewa
    miundo ambayo imeshafanyiwa uchunguzi na utafiti wa kina wa kitaalam
    ili wafanye uamuzi sio kwa msingi wa kisiasa tu, bali kwa misingi ya
    kiuchumi, gharama za kuuendesha, migongano inayoweza kutokea na uhalali
    wa kuweza kuudumisha au wepesi wa kuvunjika. Msemo wa kiswahili unasema
    “jambo usilolijua ni sawa na usiku wa giza”. Kutamka Serikali tatu,
    nne au 26 ni rahisi, lakini kwa sasa hapana anayejua hasa maana yake
    nini? Matamshi haya yanafanywa kwa jazba za kisiasa wakati mwingine kwa
    hasira na malengo ya kuudhoofisha Muungano huu ambao kudumu kwake kwa
    miaka 35 ni jambo Ia kujivunia kwa Watanzania wote.
    HITIMISHO
    Ndugu Mwenyekiti na Ndugu Mabalozi,
    Narejea tena kwamba kwa maoni yangu hakuna muundo wowote wa Muungano
    ambao hautakuwa na matatizo au kero. Kwa hiyo kuimarika kwa Muungano
    hakutegemei idadi ya Serikali kama inavyodaiwa. Katika kudumisha na
    kuimarisha umoja wa aina yoyote mambo yafuatayo ni muhimu:
    * Kuwepo dhamira nzuri kwa pande zote mbili kuendeleza Muungano
    au umoja huo.
    * Kuwepo kuaminiana, kupendana na kila upande kuuheshimu upande
    mwingine.
    * Pande zote za Muungano kuelewa kwamba Muungano maana yake kila
    upande umemega sehemu ya mamlaka yake (sovereignty) na kwa hiyo pande
    zote zinastahiki kufaidika na fursa na haki za Mamlaka ya Muungano.
    * Kila upande uwe na wajibu wa kutekeleza makubaliano ya Muungano,
    sio yale mambo ambayo upande mmoja unayataka tu.
    * Viongozi wa pande zote mbili kwa dhati na moyoni waupende
    na wakubali kuimarisha Muungano, usiingizwe ubinafsi na kiburi cha
    madaraka. Hisia za kila upande kutaka urejeshewe mamlaka yake ya utaifa
    mara nyingi huletwa na watu wenye uchu wa madaraka.
    * Katiba iheshimiwe na ifuatwe kikamilifu.
    * Utaratibu wa kutatua mizozo inayotokea iwe kwa mazungumzo na
    kutumia vikao sio kutumia magazeti au kuropoka ovyo tu.
    * Mambo ya Muungano yasiwe nyeti na yakaendeshwa kinyemela. Wananchi
    wawe huru kuuliza, kujadili, kukosoa na kutoa maoni yao kila wanapoona
    haja ya kufanya hivyo.
    Ndugu Mwenyekiti na Ndugu Mabalozi,
    Kwa mara nyingine tena nashukuru kwa fursa hii ya kuzungumza
    nanyi. Nashukuru kwa kunisikiliza na kama nilivyosema, Ofisi yangu
    inasubiri kwa hamu maoni na mapendekezo yenu juu ya njia za kuimarisha
    Muungano wetu.
    Ahsanteni.
     
  2. King Kong III

    King Kong III JF-Expert Member

    #2
    Feb 22, 2012
    Joined: Oct 15, 2010
    Messages: 24,052
    Likes Received: 558
    Trophy Points: 280
    Thanx kwa hotuba!
     
Loading...