Dismiss Notice
You are browsing this site as a guest. It takes 2 minutes to CREATE AN ACCOUNT and less than 1 minute to LOGIN

Matumizi ya viungo vya vyakula katika kuboresha lishe na afya

Discussion in 'JF Doctor' started by MziziMkavu, Jan 18, 2011.

  1. MziziMkavu

    MziziMkavu JF-Expert Member

    #1
    Jan 18, 2011
    Joined: Feb 3, 2009
    Messages: 37,483
    Likes Received: 1,007
    Trophy Points: 113
    MSAMIATI
    • Kinywaji cha viungo:

    Hiki ni kinywaji chochote ambacho kimetengenezwa kwa kuwekwa
    viungo. Kinywaji hiki kinaweza kuwa cha moto au cha baridi. Kinywaji
    cha baridi kinapotengenezwa, yatumike maji yaliyochemshwa.
    •
    Chai:
    Hiki ni kinywaji ambacho hutengenezwa kwa kutumia maji ya moto na
    majani ya chai. Wakati mwingine sukari na maziwa huongezwa.

    Mara nyingine watu wanapotengeneza vinywaji vya viungo huviita
    "chai" hata kama havina majani ya chai. Ukweli ni kwamba chai ni yale
    majani ya chai. Katika kijitabu hiki vinywaji vya viungo havikuitwa chai.

    BAADHI YA VIUNGO, MATUMIZI NA FAIDA
    ZAKE


    Kitunguu saumu (Garlic)

    Kitunguu saumu ni kiungo ambacho kimekuwa maarufu kwa matumizi
    mbalimbali. Vipo vitunguu saumu vya rangi nyeupe ambavyo mara

    nyingi huwa na tumba kubwa ambazo ni chache. Vingine ni vile vyenye
    rangi ya zambarau au pinki ambavyo huwa na tumba ndogo
    na nyingi. Vitunguu hivi vina ubora sawa.

    Kitunguu saumu hufaa katika matatizo mengi
    kama kusaidia kuzuia maambukizi yatokanayo

    katika utumbo, mapafu na sehemu za ukeni.
    Vilevile husaidia katika uyeyushwaji wa chakula,

    kuzuia kuharisha na pia hupunguza fangasi za kinywani,
    maambukizi katika koo na hata mkanda wa jeshi.

    Kitunguu saumu kinaweza kutumika katika mapishi ya chakula, chai au
    kinywaji chochote cha baridi au cha moto. Mtu anapotumia vitunguu
    saumu atumie kwa kiasi. Inashauriwa kutumia vitumba visivyozidi sita
    kwa siku hasa kama vitatumika vibichi .

    Tangawizi (Ginger)
    Tangawizi ni kiungo ambacho kinatokana na mizizi ya mmea wa
    tangawizi. Kiungo hiki huweza kutumika kikiwa kibichi au kikiwa

    kimekaushwa na kutengenezwa unga. Ta n g a w i z i
    inaweza kutumika katika vinywaji vilivyochemshwa.
    Pia huweza kuongezwa kwenye vinywaji vingine au
    kwenye chakula.

    Tangawizi husaidia kuongeza hamu ya kula,
    kupunguza kichefuchefu, kutapika, kuharisha,
    maumivu ya tumbo na gesi tumboni. Pia husaidia
    uyeyushwaji wa chakula tumboni. Vilevile husaidia wakati wa
    matatizo ya mafua au flu.

    Iliki (Cardamom)
    Iliki ni mbegu zinazotokana na mmea wa iliki ambazo
    hutumika kama kiungo. Mbegu hizi huweza kusagwa
    au kutwangwa na kuongezwa kwenye chakula au
    katika vinywaji.

    Iliki ni nzuri katika kusaidia kupunguza maumivu,
    kichefuchefu au kutapika. Pia husaidia uyeyushwaji
    wa chakula na huongeza hamu ya kula.

    Mdalasini (Cinnamon)

    Mdalasini ni kiungo kinachotokana na magome ya
    mmea wa mdalasini. Kiungo hiki huweza kusagwa

    au kutumika bila kusagwa. Vilevile mdalasini
    h u weza kuongezwa kwe n ye chakula au katika
    vinywaji vilivyochemshwa au baridi.

    Mdalasini huweza kusaidia kupunguza matatizo kama mafua au flu,
    vidonda vya kinywani na hata fangasi za ngozi. Vilevile kiungo hiki
    huongeza hamu ya kula, pia husaidia kupunguza baadhi ya matatizo

    katika mfumo wa chakula kama kichefuchefu, kutapika au kuharisha.
    Kinywaji kilichochemshwa chenye mchanganyiko wa mdalasini na
    tangawizi kinaweza kutuliza kikohozi.

    Giligilani (Coriander)

    Giligilani ni aina ya kiungo ambacho
    majani na mbegu zake huwez a

    kutumika kama kiungo katika mapishi
    ya vyakula mbalimbali kama nyama,
    supu au mchuzi.

    Kiungo hiki husaidia kuongeza hamu ya kula na
    kupunguza gesi tumboni. Pia husaidia kuzuia maambukizi
    ya bakteria na fangasi.

    Kotimiri (Parsley)

    Kotimiri ni aina ya mmea ambao majani yake na mbegu
    zake huweza kutumika kama kiungo katika vyakula.

    Majani ya kotimiri husaidia kupunguza msokoto wa
    tumbo ambao mara nyingi hausababishi kuharisha.
    Vilevile kiungo hiki huchochea vimeng' e n yo


    tumboni na hivyo kuongeza hali ya kuhisi njaa.
    Mbegu za kotimiri huweza kusaidia kuondoa maji ya
    ziada katika mwili. Kiungo hiki huweza kuongezwa
    katika chakula wakati wa kupika au wakati wa kula.

    Karafuu (Cloves)

    Karafuu hutokana na mmea wa mkarafuu. Kiungo
    hiki huweza kutumika peke yake au kwa

    kuchanganya na viungo vingine. Kiungo hiki
    husaidia kuleta hamu ya kula na kubore sha

    uyeyushwaji wa chakula tumboni. Vilevile karafuu husaidia kupunguza
    kichefuchefu, kutapika na kuharisha.
    Ni nzuri ikitumiwa katika supu, mchuzi, juisi ya matunda yenye
    uvuguvugu au vinywaji vingine vilivyochemshwa.
     
  2. MziziMkavu

    MziziMkavu JF-Expert Member

    #2
    Jan 18, 2011
    Joined: Feb 3, 2009
    Messages: 37,483
    Likes Received: 1,007
    Trophy Points: 113
    Binzari (Turmeric/Yellow Root)

    Binzari halisi hutokana na mizizi ya mmea wa binzari
    manjano ambao hufanana na ule wa tangawizi. Mizizi ya

    binzari huweza kukaushwa, kusagwa na kutengeneza
    unga wa binzari ya manjano ambao hutumika kama

    kiungo cha chakula. Vilevile binzari mbichi
    inaweza kutwangwa na kutumika kwenye

    Mapishi mbalimbali. Binzari ikitumiwa katika
    chakula, hukifanya kuwa na rangi ya njano.

    Binzari inaweza kutumika kwenye mapishi ya wali au
    vyakula vingine vya nafaka, pia kwe n ye mchuzi au
    maharagwe.

    Binzari husaidia katika uyeyushwaji wa chakula na pia husaidia mwili
    usiharibiwe na kemikali mbaya.
    Ni vizuri kuwa waangalifu tunaponunua binzari ile ya unga kwani
    wakati mwingine wauzaji huuza binzari ambayo si binzari halisi.

    Binzari hii ambayo si halisi hutengenezwa kwa kutumia aina za
    unga wa nafaka ambao huchanganywa na rangi ya manjano na
    binzari kidogo.

    Limau (Lemon)

    Limau linaweza kutumika kama kiungo katika
    chakula na vinywaji kama chai au vinywaji vingine.
    Limau husaidia kuboresha uyeyushwaji hasa wa
    protini na mafuta. Limau pia huweza kutuliza vidonda
    vya kooni, kikohozi, homa na kuondoa msongo.
    8
    Binzari nyembamba (Cumin seeds)

    Hizi ni mbegu nyembamba ambazo hufanana na mbegu

    za
    giligilani. Mbegu hizi huweza kusagwa na kutengeneza unga
    ambao hutumika kama kiungo katika mapishi mbalimbali

    mfano; supu, mchuzi, wali, n.k.
    Kiungo hiki husaidia kuongeza hamu ya kula, kupunguza
    maumivu ya tumbo na hata kuharisha.

    Mrehani (Basil)

    Mrehani ni aina ya kiungo ambacho huweza kutumika kwa
    kuongezwa katika chakula. Kiungo hiki husaidia

    kupunguza kichefuchefu na kusaidia uyeyushwaji
    wa chakula na kutuliza maumivu ya kichwa. Kwa
    vidonda vya kinywani mrehani unaweza kutumika
    kwa kusukutua.

    “Calendula”


    Vikonyo vya maua ya ‘‘calendula’’ vina kemikali inayozuia
    kukua kwa vijidudu kama bakteria katika jeraha, ngozi na pia

    kupunguza hali ya mwako wa moto (anti-inflammatory
    function). Vilevile “c a l e n d u l a” hupunguza maambukizi
    mbalimbali katika mfumo wa chakula.
    ‘‘ C a l e n d u l a’’ inaweza kutumika kutibu vidonda. Vilevile inawez a

    kutumiwa kama kinywaji kilichochemshwa ili kuboresha uyeyushwaji
    wa chakula tumboni.

    Pilipili (Cayenne)

    “Cayenne” ni mchanganyiko wa aina za pilipili za jamii
    ijulikanayo kama “capsicum”. Pilipili hizi huwa ndefu na
    nyembamba, mara nyingi huwa ni kali na zina rangi
    nyekundu. Jamii hii ya pilipili huweza kukaushwa na
    kusagwa na hivyo kutengeneza unga laini ambao huwa
    na rangi nyekundu.
    9

    “Cayenne” huweza kuongeza hamu ya kula. Pilipili hii inaweza
    ikatumika kwa kuongezwa kwenye chakula wakati wa kupika
    au wakati wa kula. Pia huweza kuongezwa katika juisi au maji
    ya kunywa. Hata hivyo ni vyema pilipili itumiwe kwa kiasi.

    Shamari (Fennel)

    Shamari ni kiungo ambacho mbegu zake hufanana na zile za binzari
    nyembamba. Kiungo hiki husaidia kuongeza hamu ya kula na
    kupunguza gesi tumboni.

    Shamari inaweza kutumika kama kiungo kwenye
    chakula. Mbegu za shamari zinawez a
    kutumika kuandaa chai au kinywaji chochote
    cha moto.
    Ni vizuri ikitumiwa kwa kiasi.

    Nanaa (Mint)

    Nanaa ni majani ya mnanaa ambayo hutumiwa kama kiungo.
    Nanaa husaidia katika kuzuia hali ya mwako wa moto
    tumboni, kupunguza kichefuchefu, kuzuia kutapika na

    kuharisha. Pia huweza kupunguza maumivu ya tumbo na
    mkakamao wa misuli. Vilevile nanaa husaidia katika
    uyeyushwaji wa chakula tumboni.

    Nanaa iliyooshwa vizuri kwa maji safi na salama inawez a
    kutafunwa. Vilevile inaweza kutumika kutengeneza kinywaji cha
    moto au kusukutua wakati mtu anapokuwa na vidonda kinywani
     
  3. MziziMkavu

    MziziMkavu JF-Expert Member

    #3
    Jan 18, 2011
    Joined: Feb 3, 2009
    Messages: 37,483
    Likes Received: 1,007
    Trophy Points: 113
    Binzari nyembamba (Cumin seeds)
    Hizi ni mbegu nyembamba ambazo hufanana na mbegu za
    giligilani. Mbegu hizi huweza kusagwa na kutengeneza unga
    ambao hutumika kama kiungo katika mapishi mbalimbali
    mfano; supu, mchuzi, wali, n.k.
    Kiungo hiki husaidia kuongeza hamu ya kula, kupunguza
    maumivu ya tumbo na hata kuharisha.

    Mrehani (Basil)
    Mrehani ni aina ya kiungo ambacho huweza kutumika kwa
    kuongezwa katika chakula. Kiungo hiki husaidia
    kupunguza kichefuchefu na kusaidia uyeyushwaji
    wa chakula na kutuliza maumivu ya kichwa. Kwa
    vidonda vya kinywani mrehani unaweza kutumika
    kwa kusukutua.

    “Calendula”
    Vikonyo vya maua ya ‘‘calendula’’ vina kemikali inayozuia
    kukua kwa vijidudu kama bakteria katika jeraha, ngozi na pia
    kupunguza hali ya mwako wa moto (anti-inflammatory
    function). Vilevile “c a l e n d u l a” hupunguza maambukizi
    mbalimbali katika mfumo wa chakula.
    ‘‘ C a l e n d u l a’’ inaweza kutumika kutibu vidonda. Vilevile inawez a
    kutumiwa kama kinywaji kilichochemshwa ili kuboresha uyeyushwaji
    wa chakula tumboni.

    Pilipili (Cayenne)
    “Cayenne” ni mchanganyiko wa aina za pilipili za jamii
    ijulikanayo kama “capsicum”. Pilipili hizi huwa ndefu na
    nyembamba, mara nyingi huwa ni kali na zina rangi
    nyekundu. Jamii hii ya pilipili huweza kukaushwa na
    kusagwa na hivyo kutengeneza unga laini ambao huwa
    na rangi nyekundu.
    9
    “Cayenne” huweza kuongeza hamu ya kula. Pilipili hii inaweza
    ikatumika kwa kuongezwa kwenye chakula wakati wa kupika
    au wakati wa kula. Pia huweza kuongezwa katika juisi au maji
    ya kunywa. Hata hivyo ni vyema pilipili itumiwe kwa kiasi.

    Shamari (Fennel)

    Shamari ni kiungo ambacho mbegu zake hufanana na zile za binzari
    nyembamba. Kiungo hiki husaidia kuongeza hamu ya kula na
    kupunguza gesi tumboni.
    Shamari inaweza kutumika kama kiungo kwenye
    chakula. Mbegu za shamari zinawez a
    kutumika kuandaa chai au kinywaji chochote
    cha moto.
    Ni vizuri ikitumiwa kwa kiasi.

    “Thyme”
    ‘‘T h y m e’’ inaweza kuzuia maambukizi yanayosababishwa na
    bakteria au fangasi. Vilevile kiungo hiki husaidia kupunguza
    kikohozi na kulainisha koo. Zaidi ya hayo “thyme” husaidia
    ukuaji wa bakteria wazuri wanaosaidia katika uyeyushwaji wa
    chakula tumboni. Inaweza kutumika kama kinywaji cha moto au
    kusukutua.



    Meti (Methi)


    Meti ni majani ya mmea uitwao kwa Kiingereza
    “Fenugreek”. Kwa Kiswahili inaitwa (Uwatu) Hii ni aina ya kiungo ambacho
    huchochea uvunjaji wa kemikali mwilini yaani
    umetaboli. Majani ya meti yanaweza kukaushwa
    na kutumika kama kiungo au kutumika yakiwa
    mabichi. Vilevile mbegu za “Fenugreek” UWATU huweza
    kukaushwa, kusagwa na kutumika katika kutengeneza unga wa viungo
    yaani “curry powders”. Meti inaweza kutumika kama kiungo katika
    vyakula mbalimbali ikiwa ni pamoja na mboga za majani na vilevile
    katika mapishi mbalimbali ya samaki.
     
  4. TATIANA

    TATIANA JF-Expert Member

    #4
    Jan 18, 2011
    Joined: Dec 8, 2010
    Messages: 3,555
    Likes Received: 16
    Trophy Points: 38
    Mzizimkavu,thank you so much.
     
  5. MziziMkavu

    MziziMkavu JF-Expert Member

    #5
    Jan 18, 2011
    Joined: Feb 3, 2009
    Messages: 37,483
    Likes Received: 1,007
    Trophy Points: 113
    JINSI YA KUTAYARISHA BAADHI YA
    VINYWAJI VYA VIUNGO

    Kinywaji cha mdalasini

    Mahitaji:
    • Robo ( ) kijiko cha chai cha unga wa mdalasini;
    • Kikombe kimoja cha maji safi.
    Matayarisho:
    • Chemsha maji vizuri, na kisha ongeza unga
    wa mdalasini;
    • Baada ya hapo unaweza kuongeza asali au sukari
    kidogo ili kuongeza ladha;
    • Na hapo kinywaji ni tayari; kinaweza kunywewa muda wowote.

    Kinywaji cha tangawizi
    Mahitaji:

    • Kikombe kimoja cha maji;
    • Kijiko kimoja cha tangawizi mbichi
    iliyopondwa;
    • Sukari kidogo.

    Matayarisho:
    • Osha tangawizi na ponda ponda;
    • Changanya tangawizi na kikombe kimoja cha maji safi;
    • Chemsha mchanganyiko huo ukiwa umefunikwa;
    • Acha kwenye moto mdogo kwa dakika 5 hadi 10;
    • Ongeza sukari kidogo (kama unapenda);
    • Kinywaji ni tayari.

    Kinywaji cha kitunguu saumu
    Mahitaji:

    • Tumba 3 hadi 4 za kitunguu saumu
    kilichopondwa au kukatwa vipande vidogo
    vidogo;
    • Kikombe kimoja cha maji safi;
    • Asali au sukari kidogo.

    Matayarisho:
    • Chemsha maji vizuri;
    • Ongeza kitunguu saumu kilichopondwa au kukatwa vipande vidogo
    vidogo, kwe n ye maji yanayochemka, funika na kisha acha
    mchanganyiko huo uchemke kwa muda wa dakika 10;
    • Ipua na acha mchanganyiko huo upoe;
    • Unaweza kuongeza asali au sukari ili kuongeza ladha;
    • Kinywaji ni tayari.

    Kinywaji cha tangawizi na mdalasini
    Mahitaji:

    • Nusu ( ) kijiko cha chai cha tangawizi mbichi
    iliyopondwa au kukatwa vipande vidogo vidogo;
    • Robo ( ) kijiko cha chai cha unga wa mdalasini;
    • Kikombe kimoja cha maji safi.

    Matayarisho:

    • Chemsha maji kisha ongeza tangawizi, funika na acha
    vichemke kwa dakika 10;
    12


    Baada ya hapo ongeza unga wa mdalasini na acha mchanganyiko
    huo uchemke kwa muda wa dakika 5 zaidi;
    • Ipua na kisha chuja kinywaji hicho. Sasa kinywaji ni tayari kwa
    kutumia;
    • Unaweza kuongeza sukari kidogo ili kuongeza ladha.

    Kinywaji cha Limau
    Mahitaji:

    • Limau moja;
    • Nusu ( ) kikombe cha maji safi;
    • Sukari kidogo.
    Matayarisho:
    • Osha limau kwa maji safi kisha kamua ili kupata maji ya limau;
    • Chemsha maji vizuri;
    • Ongeza maji ya limau kwenye maji hayo;
    • Ongeza sukari kidogo (kama unapenda);
    • Ni vizuri kunywa kinywaji hiki kingali cha moto.

    Kinywaji cha Nanaa (Mint)
    Mahitaji:

    • Majani ya nanaa;
    • Kikombe kimoja cha maji safi;
    • Sukari kidogo (kama unapenda).

    Matayarisho:

    • Osha nanaa vizuri na kisha katakata vipande
    vidogo vidogo;
    • Weka vipande hivyo kwenye kikombe;
    • Chemsha maji vizuri na ongeza maji hayo kwenye kikombe chenye
    nanaa;
    • Funika vizuri na acha kwa dakika 5.
    • Ongeza sukari kidogo (kama unapenda) na sasa kinywaji ni tayari.
    Kumbuka kutumia vyombo safi na maji safi na salama
    wakati wote.
     
  6. ameline

    ameline JF-Expert Member

    #6
    Aug 25, 2013
    Joined: Jan 8, 2013
    Messages: 2,256
    Likes Received: 6
    Trophy Points: 0
    waooh nice..asante MziziMkavu mpangilio ni mzuri na unaeleweka.nashukuru kwani kuna viungo vingine ambavyo sikujua kama vinaweza kutengeneza kinywaji.
     
  7. Rubi

    Rubi JF-Expert Member

    #7
    Sep 10, 2013
    Joined: Oct 5, 2009
    Messages: 1,606
    Likes Received: 11
    Trophy Points: 38
    Merci boku.
     
  8. Angel Nylon

    Angel Nylon JF-Expert Member

    #8
    Sep 10, 2013
    Joined: Jul 26, 2011
    Messages: 3,882
    Likes Received: 129
    Trophy Points: 63
    Wenzetu wahindi ndo dawa zap hizi
     
  9. hekimatele

    hekimatele JF-Expert Member

    #9
    Feb 5, 2014
    Joined: May 31, 2011
    Messages: 9,084
    Likes Received: 20
    Trophy Points: 38
    safi sana mkuu
    ila tatizo huku bongo ni upatikanaji wa hivi vitu bhana
     
  10. Kimbori

    Kimbori JF-Expert Member

    #10
    Feb 5, 2014
    Joined: Feb 21, 2012
    Messages: 2,224
    Likes Received: 64
    Trophy Points: 48
    Eeka mbe! Sasa baba yangu, viungo vingine ndio navisoma leo, je huku Bara viungo hivyo vipo??
     
  11. N

    Nia love New Member

    #11
    Mar 25, 2014
    Joined: Mar 23, 2014
    Messages: 1
    Likes Received: 0
    Trophy Points: 0
    Ingawa nimechelewa ila naamin itanisaidia asante sana
     
  12. SIOMIMI

    SIOMIMI JF-Expert Member

    #12
    Mar 26, 2014
    Joined: Oct 5, 2012
    Messages: 306
    Likes Received: 10
    Trophy Points: 18
    Asante sana mkuu
     
  13. F

    FALSAFA JF-Expert Member

    #13
    Feb 8, 2015
    Joined: Sep 10, 2014
    Messages: 297
    Likes Received: 4
    Trophy Points: 0
    thankx.
     

Share This Page