Dismiss Notice
You are browsing this site as a guest. It takes 2 minutes to CREATE AN ACCOUNT and less than 1 minute to LOGIN

Kuharibika kwa Chujio za Figo

Discussion in 'JF Doctor' started by MziziMkavu, Sep 18, 2012.

  1. MziziMkavu

    MziziMkavu JF-Expert Member

    #1
    Sep 18, 2012
    Joined: Feb 3, 2009
    Messages: 38,538
    Likes Received: 2,808
    Trophy Points: 280
    [​IMG]



    Kuharibika kwa chujio ama Glomerulonephritis ni aina ya ugonjwa wa figo unaoathiri sehemu maalum ya figo (chujio) inayohusika na uchujaji wa maji pamoja na uchafu kutoka katika damu. Sehemu hii huitwa glomelurus au chujio kama tutakavyokuwa tukitumia katika mada hii.


    Visababishi


    Mara nyingi chanzo halisi cha kuharibika kwa chujio za figo (glomerulonephritis) huwa hakijulikani. Hata hivyo wakati mwingine uharibifu huu unaweza kusababishwa na kushambuliwa na mfumo wa kinga ya mwili.

    Uharibifu katika chujio husababisha damu pamoja na protini kuingia katika mkojo.
    Tatizo hili hukua kwa haraka na figo linaweza kupoteza uwezo wake wa kuchuja maji na uchafu kwa kasi ndani

    ya muda mfupi wa kati wiki chache mpaka miezi kadhaa. Aina hii ya kuharibika kwa chujio za figo kwa haraka hujulikana kitalaamu kama rapidly progressive glomerulonephritis.


    Ukubwa wa tatizo na vihatarishi vyake



    Takribani robo ya watu wanaopatwa na tatizo sugu la glomerulonephritis huwa hawana historia ya kuwa na ugonjwa wowote wa figo hapo kabla.

    Kuna mambo kadhaa yanayoweza kumfanya mtu awe katika hatari ya kupata glomerulonephritis. Mambo hayo ni pamoja na:

    Matatizo katika mfumo wake wa damu au lymph
    Kuwahi kutumia vimiminika vilivyotengenezwa kwa kemikali za hydrocarbon
    Wenye historia ya saratani

    Maambukizi ya bakteria aina ya streptococcus, virusi, majipu au maambukizi katika moyo
    Mambo mengine yanayoweza kuongeza hatari ya kupatwa na glomerulonephritis ni pamoja na:

    Magonjwa ya mishipa ya damu kama vile vasculitis au polyarteritis
    Matumizi yaliyopitiliza ya dawa za kutuliza maumivu za jamii ya Non steroidal anti-inflammatory drugs kama vile aspirin

    Magonjwa ya mfumo wa kinga ya mwili kama vile Anti-glomerular basement membrane antibody disease na IgA nephropathy

    Makovu katika chujio (Focal segmental glomerulosclerosis) au hali ya chujio kuwa na kuta nene kuliko kawaida (Membranoproliferative GN)

    Magonjwa yanayoathiri viungo mbalimbali vya mwili kama vile Henoch-Schonlein purpura, Goodpasture’s syndrome au Lupus nephritis
    Ugonjwa wa kimetaboliki wa Amyloidosis

    Dalili


    Dalili kuu za glomerulonephritis ni kuwa na damu katika mkojo (hali inayoufanya mkojo kuwa na rangi kama nyeusi, kutu au samawati; mkojo kuwa kama wenye povu jingi (kwa sababu ya kuwa na protini nyingi kuliko kawaida) na kuvimba uso, macho, miguu au tumbo (hali inayojulikana kama edema)

    Dalili nyingine ni pamoja na

    Maumivu ya tumbo
    Kutapika damu
    Kuharisha au kupata choo kikubwa chenye kuchanganyika na damu
    Kukohoa pamoja na kupumua kwa shida
    Kukojoa kupita kiasi
    Homa

    Maumivu ya misuli na viungo, uchovu, maumivu ya mwili mzima pamoja na kukosa hamu ya kula
    Kutokwa na damu puani
    Baada ya muda, figo hushindwa kufanya kazi na mgonjwa huanza kuwa na dalili za mtu mwenye ugonjwa sugu wa figo.


    Uchunguzi na vipimo


    Kwa kawaida tatizo la uharibifu wa chujio za figo hutokea tatratibu sana hali inayoweza kufanya ugunduzi wake kuchelewa pia. Wengi wa wagonjwa wenye tatizo hili hugunduliwa pale wanapokwenda hospitali kwa

    ajili ya uchunguzi wa matatizo mengine. Mara nyingi hali hii hujidhihirisha kwa kuwepo na hitilafu katika kipimo cha urinalysis.

    Mambo makuu matatu yanaweza kuonesha kuwepo kwa uharibifu katika chujio za figo. Mambo hayo ni upungufu wa damu (anemia), shinikizo la damu kuwa juu na ishara za kupungua kwa utendaji kazi wa figo.

    Vipimo vinavyoweza kufanywa hujumuisha vipimo vya mkojo, damu pamoja na picha kama vile Ultrasound, CT au SPECT/CT.

    Vipimo vya mkojo kama vile urinalysis husaidia kuonesha:
    Utendaji kazi wa figo yaani Creatinine clearance pamoja na Urine creatinine

    Uchunguzi wa mkojo kwa kutumia hadubini
    Kiasi cha protini katika mkojo

    Kiasi cha tindikali ya urea katika mkojo
    Chembe nyekundu za damu (RBC) katika mkojo

    Specific gravity ya mkojo na kiasi cha chumvi kwenye mkojo (yaani urine osmolality)
    Vipimo vingine ni pamoja na CT scan, ultrasound ya figo, X-ray ya kifua au Intravenous pyelogram (IVP)

    Vipimo vya damu husaidia kuonesha:
    Kiasi cha protini ya albumin katika damu

    Utendaji kazi figo kuchunguza kiasi cha BUN na creatinine katika damu
    Viasili vinavyohusika katika mfumo wa kinga ya mwili kama vile Anti-glomerular basement membrane antibody, Anti-neutrophil cytoplasmic antibodies (ANCAs), Anti-nuclear antibodies au Complement levels.
    Ili kuthibitisha uwepo wa tatizo hili na aina yake, kipimo cha biopsy (renal biopsy) hutumika.


    Matibabu


    Matibabu ya glomerulonephritis hutegemea sana na kisababishi cha tatizo hili, aina yake pamoja na ukubwa wa tatizo lenyewe yaani wingi wa dalili pamoja na uzito wake. Dalili ya muhimu sana kuithibiti ni ongezeko la

    shinikizo la damu ingawa kwa kawaida huwa ni ngumu sana kuthibiti shinikizo la damu kuwa katika kiwango cha kawaida.

    Mgonjwa anashauriwa pia kupunguza kiasi cha chumvi katika chakula chake na pia kiasi cha protini na maji anayokunywa ili kusaidia utendaji kazi wa figo.

    Dawa zinazoweza kutumika kwa mgonjwa mwenye tatizo hili ni pamoja na:
    Zile za kushusha na kuthibiti shinikizo la damu hususani za jamii ya Angiotensin-converting enzyme (ACE) inhibitors kama vile captopril, Lisinopril au Enalapril; na zile za jamii ya Angiotensin receptor blockers kama vile losartan, Valsartan na Irbesartan.

    Zile za jamii ya Corticosteroids kwa ajili ya kupunguza na kuondoa mcharuko mwili
    Zile za kupunguza nguvu ya mfumo wa kinga ya mwili

    Iwapo dawa za kupunguza nguvu ya kinga ya mwili zimeshindwa kufanya kazi na kuna uthibitisho kuwa glomerulonephritis imesababishwa na mashambulizi ya seli za kinga ya mwili katika figo, mgonjwa anaweza

    kufanyiwa tiba inayoitwa plasmapheresis. Katika tiba hii, sehemu ya damu yenye seli za kinga ya mwili zijulikanazo kama antibodies huondolewa kwa kubadilishwa na maji maji (plasma) yasiyo na antibodies zozote

    zile. Kuondoa antibodies husaidia kupunguza mcharuko mwili na uharibifu zaidi katika chujio za figo.
    Iwapo figo zitashindwa kufanya kazi kabisa, mgonjwa anaweza kuhitaji kufanyiwa dialysis au kupandikizwa figo mpya.


    Matarajio


    Kuharibika kwa chujio za figo kunaweza kuwa ni tatizo la muda na lenye kurekebishika au linaweza kudorora na kuwa la kudumu. Kudorora kwa chujio za figo kunaweza kusababisha kupungua kwa utendaji kazi wa figo au ugonjwa sugu wa figo kushindwa kufanya kazi (chronic renal failure), au kufa kabisa kwa figo zote (end-stage renal disease).


    Madhara


    Pamoja na kusababisha shinikizo la damu kuwa juu, uharibifu katika chujio za figo unaweza pia kusababisha mlinganyo usio sawa wa madini katika damu (electrolytes imbalance) kama vile ongezeko la madini ya

    potassium (hyperkalemia); maambukizi yanayojirudia katika njia ya mkojo, uwezekano wa kupata maambukizi ya mwili, mrundikano wa maji mwilini hali inayoweza kusababisha moyo kushindwa kufanya kazi (congestive

    heart failure) au maji kujaa katika mapafu (pulmonary edema); au ugonjwa wa figo ujulikanao kama Nephrotic syndrome (utaelezwa katika makala zijazo).


    Kinga


    Inawezekana kuzuia uharibifu wa chujio za figo kwa baadhi ya watu ingawa, kwa ujumla ni ngumu kufanya hivyo. Baadhi ya mambo ya kufanya ili kuepuka kupatwa na tatizo hili ni pamoja na kuepuka matumizi ya vimiminika vyenye kemikali za hydrocarbons, matumizi ya madini ya zebaki pamoja na matumizi ya muda mrefu ya dawa za jamii ya nonsteroidal anti-inflammatory drugs (NSAIDs) kama vile Aspirin.
     
  2. Janjaweed

    Janjaweed JF-Expert Member

    #2
    Sep 18, 2012
    Joined: Jan 20, 2010
    Messages: 9,445
    Likes Received: 764
    Trophy Points: 280
    Thanks Kamanda

    Nina ndugu ana shida ya figo, usiombe mkuu
     
  3. C

    CHUAKACHARA JF-Expert Member

    #3
    Sep 18, 2012
    Joined: Jun 3, 2011
    Messages: 11,632
    Likes Received: 3,354
    Trophy Points: 280
    Asante kwa shule maridadi. Tungelikuwa na postings nyingi za hivi na watu wengi wa hivi humu ukumbini, basi ukumbi huu mungu angeliubariki zaidi ilivyo sasa. Asante Mziziz Mkavu!
     
Loading...